راز اهلی‌شدن حیوانات در مغز نهفته است؛ روباه‌های رام نورون‌های کمتری مرتبط با پرخاشگری دارند
راز اهلی‌شدن حیوانات در مغز نهفته است؛ روباه‌های رام نورون‌های کمتری مرتبط با پرخاشگری دارند
پژوهشی تازه روی روباه‌های نقره‌ای نشان می‌دهد که اهلی‌شدن حیوانات ممکن است با دگرگونی‌هایی در مدارهای عصبی مغز همراه باشد. دانشمندان دریافته‌اند روباه‌هایی که طی نسل‌های متوالی برای رفتار آرام و نزدیک‌شدن به انسان انتخاب شده‌اند، در یکی از نواحی مرتبط با پرخاشگری مغز، نورون‌های کمتری نسبت به خویشاوندان پرخاشگر خود دارند. این یافته می‌تواند سرنخ مهمی برای شناخت چگونگی تبدیل حیوانات وحشی به همراهان اهلی انسان، به‌ویژه سگ‌های خانگی، فراهم کند.
تبدیل یک حیوان وحشی به موجودی که می‌تواند در کنار انسان زندگی کند، یکی از شگفت‌انگیزترین تغییرات رفتاری در تاریخ طبیعت است. گرگ‌هایی که زمانی برای دفاع از قلمرو، شکار و دورماندن از انسان به رفتارهای تهاجمی و محتاطانه متکی بودند، در طول هزاران سال به سگ‌هایی تبدیل شدند که بسیاری از آن‌ها به‌راحتی با انسان ارتباط برقرار می‌کنند. این دگرگونی فقط به تغییر ظاهر و اندازه بدن محدود نمی‌شود؛ بلکه رفتار، واکنش به محرک‌های محیطی و نحوه تعامل حیوان با موجودات دیگر نیز در جریان اهلی‌شدن تغییر می‌کند.
با وجود پژوهش‌های فراوان، هنوز پاسخ قطعی به این پرسش داده نشده است که چه تغییراتی در بدن و مغز حیوانات باعث می‌شود نسل‌های بعدی آن‌ها آرام‌تر، اجتماعی‌تر و سازگارتر با زندگی در کنار انسان باشند. آیا اهلی‌شدن در درجه نخست نتیجه تغییرات ژنتیکی مرتبط با رفتار است؟ آیا تغییر در مدارهای عصبی مغز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد؟ یا اینکه مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی، عصبی و محیطی به‌تدریج رفتار حیوانات را دگرگون می‌کنند؟
مطالعه تازه‌ای که روی روباه‌های نقره‌ای انجام شده، توجه پژوهشگران را به یکی از بخش‌های مغز جلب کرده است که در تنظیم پرخاشگری و تعاملات اجتماعی نقش دارد. نتایج نشان می‌دهد روباه‌های رام در مقایسه با روباه‌هایی که برای رفتار تهاجمی انتخاب شده‌اند، تعداد کمتری از نورون‌های مرتبط با پرخاشگری دارند. البته این پژوهش هنوز نمی‌تواند مشخص کند که کاهش این سلول‌های عصبی مستقیماً باعث رام‌شدن حیوان شده یا در کنار سایر تغییرات زیستی، با رفتار آرام‌تر آن ارتباط دارد.
آزمایشی که بیش از شش دهه پیش آغاز شد
برای درک اهمیت یافته‌های جدید، باید به سال ۱۹۵۹ بازگردیم؛ زمانی که دیمیتری بلیایف و لیودمیلا تروت، دو دانشمند شوروی، آزمایشی بلندمدت را روی روباه‌های نقره‌ای در سیبری آغاز کردند. هدف آن‌ها بررسی این موضوع بود که آیا می‌توان با انتخاب هدفمند حیوانات براساس رفتارشان، طی چندین نسل جمعیتی به وجود آورد که نسبت به انسان‌ها آرام‌تر و دوستانه‌تر باشد یا خیر.
در آن زمان، روباه‌های نقره‌ای عمدتاً به‌عنوان حیواناتی وحشی شناخته می‌شدند که به‌طور طبیعی از انسان فاصله می‌گیرند و ممکن است در مواجهه با او واکنش‌های دفاعی یا تهاجمی نشان دهند. بلیایف و تروت تصمیم گرفتند به‌جای تمرکز بر ویژگی‌های ظاهری، رفتار حیوانات را معیار اصلی انتخاب قرار دهند. آن‌ها در هر نسل، روباه‌هایی را برای تولیدمثل برمی‌گزیدند که هنگام مواجهه با انسان کمترین میزان ترس و پرخاشگری را بروز می‌دادند.
این روش در ظاهر ساده بود، اما پیامدهای آن به‌تدریج شگفت‌انگیز شد. پژوهشگران به‌جای اینکه مستقیماً روباه‌ها را آموزش دهند تا رفتار دوستانه‌ای داشته باشند، اجازه دادند انتخاب نسل‌به‌نسل حیوانات آرام‌تر، مسیر تغییر جمعیت را تعیین کند. به این ترتیب، ویژگی‌های رفتاری مطلوب در نسل‌های بعدی بیشتر دیده می‌شد و پژوهشگران می‌توانستند پیامدهای انتخاب رفتاری را در طول زمان دنبال کنند.
نتایج اولیه نشان داد که تغییر رفتار می‌تواند بسیار سریع‌تر از تصور پژوهشگران رخ دهد. پس از گذشت تنها شش نسل، برخی از روباه‌ها دیگر مانند خویشاوندان وحشی خود از انسان فاصله نمی‌گرفتند. آن‌ها به‌صورت داوطلبانه به افراد نزدیک می‌شدند و واکنش‌های دوستانه‌تری نشان می‌دادند. این تغییر، نقطه عطفی در آزمایش محسوب می‌شد؛ زیرا نشان می‌داد انتخاب حیوانات براساس میزان ترس و پرخاشگری می‌تواند در مدت نسبتاً کوتاهی ویژگی‌های رفتاری یک جمعیت را تغییر دهد.
با ادامه آزمایش، تفاوت‌ها فقط به نحوه برخورد روباه‌ها با انسان محدود نماند. در برخی از حیوانات رام، ویژگی‌های ظاهری تازه‌ای نیز ظاهر شد که پیش‌تر بیشتر در حیوانات اهلی دیده می‌شد. گوش‌های افتاده و پوزه‌های کوتاه‌تر از جمله این تغییرات بودند. چنین نشانه‌هایی اهمیت زیادی داشتند؛ زیرا نشان می‌داد انتخاب برای یک ویژگی رفتاری ممکن است با تغییرات دیگری در ظاهر و زیست‌شناسی حیوان همراه شود.
البته همه روباه‌های رام الزاماً تمام این ویژگی‌های ظاهری را نشان نمی‌دادند و بروز این نشانه‌ها در جمعیت یکسان نبود. بااین‌حال، هم‌زمانی تغییرات رفتاری و برخی ویژگی‌های فیزیکی، پرسش‌های تازه‌ای درباره ارتباط میان رفتار، ژنتیک و رشد بدن مطرح کرد.
شکل‌گیری جمعیتی با رفتار کاملاً متفاوت
پژوهش بلیایف و تروت تنها به پرورش روباه‌های آرام محدود نماند. در سال ۱۹۷۰، گروه دیگری از پژوهشگران تصمیم گرفتند مسیر مخالفی را دنبال کنند. آن‌ها جمعیتی از روباه‌ها را براساس رفتار پرخاشگرانه انتخاب کردند تا بتوانند تفاوت‌های میان حیوانات آرام و تهاجمی را در شرایطی کنترل‌شده بررسی کنند.
در این مرحله، دو جمعیت با ویژگی‌های رفتاری متفاوت در اختیار دانشمندان قرار گرفتند. در یک گروه، حیواناتی برای تولیدمثل انتخاب می‌شدند که کمترین ترس و پرخاشگری را در مواجهه با انسان نشان می‌دادند. در گروه دیگر، روباه‌هایی اولویت داشتند که واکنش‌های تهاجمی‌تری بروز می‌دادند.
وجود این دو جمعیت امکان مقایسه‌ای ارزشمند را فراهم کرد. پژوهشگران می‌توانستند بررسی کنند که انتخاب مداوم براساس رفتار چگونه ممکن است بر ویژگی‌های زیستی و ساختار مغز اثر بگذارد. اگر تفاوتی در مدارهای عصبی روباه‌های رام و پرخاشگر مشاهده می‌شد، این تفاوت می‌توانست سرنخی درباره سازوکارهای مغزی مرتبط با اهلی‌شدن ارائه کند.
اهمیت این آزمایش در آن است که پژوهشگران فقط با مقایسه دو گونه متفاوت روبه‌رو نبودند. روباه‌های مورد بررسی به یک گونه تعلق داشتند، اما تاریخچه انتخاب رفتاری آن‌ها متفاوت بود. بنابراین، مقایسه مغز این حیوانات می‌توانست به شناسایی تفاوت‌هایی کمک کند که احتمالاً با مسیرهای متفاوت انتخاب در نسل‌های متوالی ارتباط دارند.
بررسی ناحیه‌ای از مغز که با پرخاشگری ارتباط دارد
در مطالعه جدید، پژوهشگران دانشگاه کرنل به سراغ مغز روباه‌هایی رفتند که در این آزمایش بلندمدت پرورش یافته بودند. آن‌ها در مجموع مغز ۹ حیوان را بررسی کردند: سه روباه از جمعیت رام، سه روباه از جمعیت پرخاشگر و سه روباه وحشی که در هیچ‌یک از دو مسیر انتخاب رفتاری قرار نگرفته بودند.
اگرچه تعداد نمونه‌ها محدود بود، انتخاب سه گروه متفاوت به پژوهشگران اجازه داد وضعیت مغز حیوانات را از چند زاویه مقایسه کنند. گروه روباه‌های وحشی نقش یک نقطه مقایسه را داشت؛ زیرا می‌توانست نشان دهد حیواناتی که تحت انتخاب هدفمند برای رفتار آرام یا پرخاشگر قرار نگرفته‌اند، چه ویژگی‌هایی دارند.
تمرکز اصلی محققان بر ناحیه‌ای از مغز به نام «هیپوتالاموس شکمی‌میانی» بود. این بخش از مغز در تنظیم برخی رفتارهای اجتماعی و واکنش‌های مرتبط با پرخاشگری نقش دارد. هیپوتالاموس به‌طور کلی مجموعه‌ای از ساختارهای عصبی است که در تنظیم فعالیت‌های مهم بدن و رفتارهای گوناگون مشارکت می‌کنند. بخش شکمی‌میانی آن نیز در پژوهش‌های مربوط به رفتارهای اجتماعی و تهاجمی مورد توجه قرار گرفته است.
دانشمندان این ناحیه را به‌دلیل شواهد قبلی درباره نقش آن در بروز رفتارهای پرخاشگرانه انتخاب کردند. مطالعاتی که پیش‌تر روی موش‌ها انجام شده بود، نشان می‌داد تحریک برخی نورون‌های واقع در این بخش می‌تواند واکنش‌های تهاجمی ایجاد کند. به همین دلیل، این ناحیه گزینه مناسبی برای بررسی تفاوت‌های احتمالی مغز روباه‌های رام و پرخاشگر به شمار می‌رفت.
البته باید توجه داشت که نتایج پژوهش‌های انجام‌شده روی موش‌ها را نمی‌توان بدون بررسی بیشتر به روباه‌ها یا سایر پستانداران تعمیم داد. گونه‌های مختلف ممکن است در نحوه سازمان‌دهی مدارهای عصبی و کنترل رفتار تفاوت‌هایی داشته باشند. بااین‌حال، پژوهش‌های قبلی درباره نقش این ناحیه در پرخاشگری، مبنای مناسبی برای طرح پرسش اصلی مطالعه جدید فراهم کرده بود.
محققان با بررسی سلول‌های عصبی این ناحیه تلاش کردند تفاوت‌های احتمالی میان سه گروه را شناسایی کنند. پرسش اصلی این بود که آیا انتخاب نسل‌به‌نسل روباه‌ها براساس رفتار آرام یا تهاجمی، با تغییر تعداد نورون‌های مرتبط با پرخاشگری همراه شده است؟
روباه‌های رام نورون‌های کمتری دارند
نتایج بررسی‌ها نشان داد که در ناحیه مورد مطالعه، روباه‌های رام در مقایسه با روباه‌های پرخاشگر تعداد کمتری از سلول‌های عصبی مرتبط با رفتارهای تهاجمی دارند. این تفاوت از دیدگاه پژوهشگران اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد اهلی‌شدن ممکن است با تغییر در سازمان‌دهی عصبی بخش‌هایی از مغز همراه باشد که در کنترل واکنش‌های رفتاری نقش دارند.
به بیان ساده‌تر، حیوانی که در نسل‌های مختلف برای آرامش و کاهش ترس از انسان انتخاب شده است، ممکن است در برخی مدارهای مغزی خود با حیوانی که برای پرخاشگری انتخاب شده تفاوت داشته باشد. این تفاوت می‌تواند به توضیح بخشی از تغییرات رفتاری کمک کند که در جریان اهلی‌شدن رخ می‌دهند.
بااین‌حال، کاهش تعداد نورون‌ها به‌تنهایی توضیح کاملی برای رفتار پیچیده یک حیوان نیست. پرخاشگری تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل قرار دارد و نمی‌توان آن را تنها به شمار سلول‌های عصبی در یک ناحیه محدود کرد. ارتباط میان نورون‌ها، فعالیت مدارهای مغزی، پیام‌رسان‌های شیمیایی و تجربه‌های محیطی نیز می‌توانند در شکل‌گیری رفتار نقش داشته باشند.
از سوی دیگر، تعداد کمتر یک گروه از نورون‌ها لزوماً به معنای فعالیت کمتر تمام مدارهای مرتبط با پرخاشگری نیست. نحوه ارتباط سلول‌ها با یکدیگر و میزان فعالیت آن‌ها نیز اهمیت دارد. ممکن است دو حیوان تعداد متفاوتی از نورون‌ها داشته باشند، اما تفاوت در عملکرد شبکه عصبی آن‌ها فقط با شمارش سلول‌ها مشخص نشود.
نکته مهم دیگر به محدودیت تعداد نمونه‌ها مربوط می‌شود. در این مطالعه فقط مغز ۹ روباه بررسی شده است و هر گروه شامل سه حیوان بوده است. چنین نمونه کوچکی برای شناسایی یک ارتباط اولیه می‌تواند مفید باشد، اما به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری قطعی درباره تمام روباه‌های رام، پرخاشگر یا وحشی کافی نیست.
پژوهشگران نیز بر همین محدودیت تأکید دارند. آن‌ها هنوز نمی‌توانند بگویند کاهش تعداد نورون‌های مرتبط با پرخاشگری مستقیماً باعث رام‌شدن روباه‌ها شده است. احتمال دیگر این است که تغییرات رفتاری و عصبی، هر دو پیامد عوامل زیستی مشترکی باشند. همچنین ممکن است تغییر در ساختار مغز پس از شکل‌گیری رفتار آرام‌تر رخ داده باشد، نه اینکه از ابتدا عامل ایجاد آن بوده باشد.
برای روشن‌شدن این موضوع، پژوهش‌های گسترده‌تر و بررسی‌های دقیق‌تری درباره عملکرد نورون‌ها و ارتباط میان بخش‌های مختلف مغز مورد نیاز است.
آیا این یافته می‌تواند راز تبدیل گرگ به سگ را توضیح دهد؟
یکی از مهم‌ترین پیامدهای احتمالی پژوهش جدید، کمک به درک فرایند اهلی‌شدن سگ‌ها است. سگ‌های امروزی از نسل گرگ‌ها به وجود آمده‌اند، اما مسیر دقیق آغاز این دگرگونی همچنان موضوع بحث دانشمندان است. آنچه روشن به نظر می‌رسد این است که تغییر رفتار و سازگاری بیشتر با انسان، نقشی اساسی در شکل‌گیری رابطه میان انسان و سگ داشته است.
یکی از فرضیه‌های مطرح درباره آغاز اهلی‌شدن گرگ‌ها به نزدیکی برخی از آن‌ها به سکونتگاه‌های انسانی مربوط می‌شود. براساس این دیدگاه، گرگ‌هایی که ترس کمتری از انسان داشتند، می‌توانستند در اطراف محل زندگی انسان‌ها به‌دنبال غذا بگردند. این حیوانات احتمالاً از باقی‌مانده مواد غذایی استفاده می‌کردند و در مقایسه با گرگ‌های محتاط‌تر، فرصت بیشتری برای نزدیک‌شدن به محیط‌های انسانی داشتند.
اگر گرگ‌های کم‌خوف‌تر در چنین محیط‌هایی شانس بیشتری برای زنده‌ماندن و تولیدمثل پیدا کرده باشند، ویژگی‌های رفتاری آن‌ها می‌توانسته در نسل‌های بعدی فراوان‌تر شود. در ادامه این روند، جمعیت‌هایی شکل می‌گرفتند که به‌تدریج با حضور انسان سازگارتر بودند و واکنش‌های تهاجمی کمتری نشان می‌دادند.
این فرضیه یکی از توضیح‌های احتمالی برای آغاز رابطه میان گرگ‌ها و انسان است، اما تمام جزئیات تاریخی اهلی‌شدن سگ‌ها را مشخص نمی‌کند. هنوز درباره زمان، مکان و مراحل اولیه این فرایند پرسش‌های بی‌پاسخ زیادی وجود دارد. بااین‌حال، آزمایش روباه‌های نقره‌ای نشان می‌دهد انتخاب حیوانات براساس میزان ترس و پرخاشگری می‌تواند در چند نسل تغییرات رفتاری قابل‌توجهی ایجاد کند.
از این منظر، روباه‌های آزمایش‌شده می‌توانند نمونه‌ای برای مطالعه برخی سازوکارهای احتمالی اهلی‌شدن باشند. البته روباه و گرگ دو گونه متفاوت هستند و نمی‌توان فرض کرد که تمام تغییرات مشاهده‌شده در روباه‌ها دقیقاً به همان شکل در نیاکان سگ‌های امروزی رخ داده است. ارزش این آزمایش بیشتر در فراهم‌کردن یک مدل پژوهشی برای بررسی ارتباط میان انتخاب رفتاری و تغییرات زیستی قرار دارد.
پژوهش ژنتیکی روی هزاران سگ چه می‌گوید؟
مطالعه جدید تنها پژوهشی نیست که کاهش ترس و پرخاشگری را یکی از مراحل مهم اهلی‌شدن سگ‌ها می‌داند. پژوهشی دیگر که در تاریخ ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ در مجله علمی Molecular Biology and Evolution منتشر شد، با بررسی داده‌های ژنتیکی ۲۷۰۹ سگ، شواهد مرتبطی درباره اهمیت تغییرات رفتاری در روند اهلی‌شدن ارائه کرد.
پژوهشگران در این مطالعه داده‌های ژنتیکی تعداد زیادی سگ را بررسی کردند تا الگوهای مرتبط با ویژگی‌های رفتاری و تغییرات حاصل از اهلی‌شدن را بهتر بشناسند. نتایج نشان داد کاهش ترس و پرخاشگری در برابر انسان‌ها، در گروه‌های مختلف سگ‌ها بیشتر از بسیاری از تغییرات ظاهری مشاهده می‌شود.
این یافته از این دیدگاه حمایت می‌کند که رفتارهای مرتبط با تعامل با انسان احتمالاً از نخستین ویژگی‌هایی بوده‌اند که در جریان اهلی‌شدن گرگ‌ها تغییر کرده‌اند. به عبارت دیگر، ممکن است قبل از آنکه تغییرات ظاهری مشخصی مانند تفاوت در اندازه بدن، شکل گوش‌ها یا ویژگی‌های پوزه در جمعیت‌های سگ‌سانان تثبیت شود، تغییرات رفتاری مهمی رخ داده باشد.
این موضوع با فرضیه نزدیک‌شدن گرگ‌های کم‌خوف‌تر به سکونتگاه‌های انسانی همخوانی دارد. اگر حیواناتی که ترس کمتری داشتند در محیط‌های انسانی موفق‌تر بودند، طبیعی است که ویژگی‌های رفتاری آن‌ها در طول نسل‌ها اهمیت بیشتری پیدا کند. به‌تدریج، این رفتارها می‌توانستند زمینه را برای شکل‌گیری رابطه‌ای نزدیک‌تر میان انسان و حیوان فراهم کنند.
بااین‌حال، بررسی داده‌های ژنتیکی به‌تنهایی تمام سازوکارهای عصبی رفتار را آشکار نمی‌کند. ژن‌ها می‌توانند بر رشد مغز و ویژگی‌های رفتاری تأثیر بگذارند، اما رابطه میان اطلاعات ژنتیکی و رفتار واقعی معمولاً پیچیده است. عوامل محیطی، تجربه‌های زندگی و نحوه تعامل حیوان با اطرافیان نیز می‌توانند در بروز رفتار نقش داشته باشند.
در نتیجه، کنار هم قرار دادن نتایج پژوهش ژنتیکی سگ‌ها و بررسی مغز روباه‌های نقره‌ای می‌تواند تصویر کامل‌تری از اهلی‌شدن ارائه دهد. مطالعه نخست به الگوهای ژنتیکی مرتبط با رفتار در جمعیت بزرگی از سگ‌ها توجه دارد و پژوهش دوم تفاوت‌های سلولی مشخصی را در ناحیه‌ای از مغز روباه‌ها بررسی می‌کند. هر دو مطالعه از اهمیت تغییرات رفتاری در روند اهلی‌شدن حمایت می‌کنند، اما از روش‌ها و گونه‌های متفاوتی بهره می‌برند.
اهلی‌شدن فقط به کاهش پرخاشگری محدود نمی‌شود
با وجود اهمیت نتایج جدید، دانشمندان هشدار می‌دهند که نباید اهلی‌شدن را فرایندی ساده و تک‌عاملی در نظر گرفت. کاهش ترس و پرخاشگری احتمالاً یکی از بخش‌های مهم این دگرگونی است، اما تغییرات دیگری نیز در طول نسل‌ها رخ می‌دهند که ممکن است بر ظاهر، رشد، فیزیولوژی و رفتار اجتماعی حیوان تأثیر بگذارند.
برای نمونه، ظهور گوش‌های افتاده و پوزه‌های کوتاه‌تر در برخی روباه‌های رام نشان می‌دهد که انتخاب رفتاری می‌تواند با تغییرات ظاهری همراه شود. این موضوع پرسش مهمی را مطرح می‌کند: چرا انتخاب حیوانات براساس یک ویژگی رفتاری ممکن است به تغییراتی در بخش‌های دیگر بدن نیز منجر شود؟
پاسخ کامل این پرسش هنوز مشخص نیست. یکی از احتمال‌ها این است که ویژگی‌های مختلف بدن و رفتار، از مسیرهای زیستی یا ژنتیکی مشترکی تأثیر بگیرند. در چنین شرایطی، انتخاب برای یک ویژگی ممکن است به‌طور غیرمستقیم بر ویژگی‌های دیگر نیز اثر بگذارد. بااین‌حال، برای توضیح دقیق این ارتباط باید سازوکارهای ژنتیکی و رشدی بیشتری بررسی شوند.
مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۱ نیز نشان داده بود که روباه‌های رام و روباه‌های پرخاشگر، هر دو در برخی نواحی مشابه مغز ماده خاکستری بیشتری نسبت به روباه‌هایی دارند که تحت انتخاب رفتاری قرار نگرفته‌اند. این نتیجه اهمیت موضوع را پیچیده‌تر می‌کند؛ زیرا نشان می‌دهد تغییرات مغزی الزاماً در یک جهت ساده و یکسان رخ نمی‌دهند.
اگر فقط تعداد نورون‌های مرتبط با پرخاشگری را در نظر بگیریم، ممکن است تصور کنیم که اهلی‌شدن با کاهش فعالیت یا کوچک‌شدن بخش‌هایی از مغز همراه است. اما یافته‌های مربوط به ماده خاکستری نشان می‌دهند که داستان می‌تواند متفاوت باشد. برخی تغییرات ساختاری ممکن است هم در روباه‌های رام و هم در روباه‌های پرخاشگر دیده شوند، درحالی‌که تفاوت‌های دیگری میان این دو گروه وجود داشته باشد.
این موضوع نشان می‌دهد که انتخاب رفتاری می‌تواند بر بخش‌های گوناگون مغز تأثیر بگذارد و نتیجه نهایی احتمالاً حاصل تعامل چندین سازوکار است. به همین دلیل، پژوهشگران برای شناخت دقیق اهلی‌شدن باید به‌جای تمرکز بر یک ویژگی منفرد، مجموعه‌ای از تغییرات عصبی، ژنتیکی و رفتاری را بررسی کنند.
چرا تعداد نورون‌ها به‌تنهایی پاسخ نهایی نیست؟
نورون‌ها سلول‌هایی هستند که اطلاعات را در دستگاه عصبی دریافت و منتقل می‌کنند. آن‌ها از طریق ارتباط با یکدیگر شبکه‌هایی تشکیل می‌دهند که در کنترل حرکت، پردازش اطلاعات حسی، یادگیری و تنظیم رفتار نقش دارند. بنابراین، تغییر در تعداد یا ویژگی‌های این سلول‌ها می‌تواند با تفاوت در عملکرد مغز همراه باشد.
بااین‌حال، مغز فقط مجموعه‌ای از سلول‌های مستقل نیست. نحوه اتصال نورون‌ها، نوع پیام‌هایی که میان آن‌ها منتقل می‌شود و میزان فعالیت شبکه‌های عصبی نیز اهمیت زیادی دارد. حتی تغییرات کوچک در ارتباط میان گروهی از سلول‌ها ممکن است بر واکنش حیوان به یک موقعیت تأثیر بگذارد.
در مورد پرخاشگری نیز شرایط به همین شکل است. یک حیوان ممکن است در موقعیت‌های خاص واکنش دفاعی نشان دهد، اما در شرایط دیگر رفتاری آرام داشته باشد. ترس، تجربه‌های قبلی، وضعیت محیطی و نوع محرک می‌توانند در شدت و شکل واکنش نقش داشته باشند. بنابراین، نمی‌توان با مشاهده یک تفاوت سلولی، تمام رفتار یک حیوان را توضیح داد.
پژوهش دانشگاه کرنل در واقع نخستین سرنخ‌هایی درباره ارتباط میان تعداد برخی نورون‌ها و رفتار متفاوت روباه‌ها ارائه می‌کند. برای مشخص‌شدن نقش واقعی این سلول‌ها، لازم است پژوهشگران علاوه بر شمارش نورون‌ها، فعالیت آن‌ها و ارتباطشان با سایر بخش‌های مغز را نیز بررسی کنند.
همچنین انجام مطالعات با نمونه‌های بزرگ‌تر می‌تواند مشخص کند که آیا الگوی مشاهده‌شده در سه روباه رام، در جمعیت گسترده‌تری نیز تکرار می‌شود یا خیر. مقایسه حیوانات با سن، جنس و شرایط پرورشی متفاوت نیز ممکن است به شناسایی عوامل دیگری کمک کند که در نتایج تأثیرگذار هستند.
سرنخی تازه برای شناخت تاریخ تکامل حیوانات اهلی
اهمیت پژوهش جدید فراتر از بررسی رفتار روباه‌های نقره‌ای است. این مطالعه نشان می‌دهد که برای شناخت اهلی‌شدن باید به تغییرات درونی مغز نیز توجه کرد؛ تغییراتی که ممکن است در کنار انتخاب ژنتیکی و دگرگونی‌های رفتاری، مسیر تکامل جمعیت‌های حیوانی را شکل داده باشند.
آزمایش طولانی‌مدت روباه‌ها از سال ۱۹۵۹ تاکنون فرصتی کم‌نظیر برای بررسی پیامدهای انتخاب رفتاری فراهم کرده است. پژوهشگران با مقایسه حیواناتی که نسل‌به‌نسل براساس آرامش یا پرخاشگری انتخاب شده‌اند، می‌توانند بهتر بررسی کنند که ویژگی‌های رفتاری چگونه با تفاوت‌های زیستی همراه می‌شوند.
نتایج جدید نشان می‌دهد روباه‌های رام در ناحیه‌ای از مغز که با رفتارهای تهاجمی ارتباط دارد، نورون‌های کمتری نسبت به روباه‌های پرخاشگر دارند. این یافته با این احتمال سازگار است که تغییر در مدارهای عصبی یکی از بخش‌های فرایند اهلی‌شدن باشد. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که این تفاوت علت رفتار آرام‌تر است یا پیامد آن.
در کنار پژوهش ژنتیکی روی هزاران سگ، این نتایج بار دیگر اهمیت کاهش ترس و پرخاشگری را در تاریخ اهلی‌شدن برجسته می‌کنند. احتمال دارد حیواناتی که از انسان کمتر می‌ترسیدند، در نخستین مراحل شکل‌گیری رابطه انسان و سگ، فرصت بیشتری برای نزدیک‌شدن به سکونتگاه‌ها و سازگاری با محیط زندگی انسان داشته باشند.
با وجود این، اهلی‌شدن را نمی‌توان صرفاً به حذف پرخاشگری یا کاهش تعداد نورون‌ها نسبت داد. تغییرات ظاهری، ساختار مغز، ژنتیک و رفتار اجتماعی همگی می‌توانند در این فرایند نقش داشته باشند. حتی نتایج پژوهش‌های قبلی درباره ماده خاکستری مغز روباه‌ها نشان می‌دهد که تفاوت‌های عصبی میان جمعیت‌های مختلف پیچیده‌تر از یک تغییر ساده هستند.
در نهایت، مطالعه تازه منتشرشده در مجله Current Biology یک قطعه دیگر به تصویر پیچیده اهلی‌شدن اضافه می‌کند. این پژوهش هنوز پاسخ نهایی را درباره چگونگی تبدیل حیوانات وحشی به همراهان انسان ارائه نمی‌دهد، اما نشان می‌دهد بخشی از این راز ممکن است در مدارهای عصبی مغز پنهان شده باشد. بررسی دقیق‌تر این مدارها در آینده می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا بفهمند چگونه تغییرات کوچک در رفتار و ساختار مغز، طی نسل‌های متوالی به دگرگونی‌های بزرگی در رابطه میان انسان و حیوان منجر شده‌اند.
https://farcoland.com/sbxQCL
کپی آدرس
