چین و ورود به عصر مزارع دریایی غولپیکر؛ «شینهوان شماره ۱» چگونه آبزیپروری را به دل اقیانوس میبرد؟
چین و ورود به عصر مزارع دریایی غولپیکر؛ «شینهوان شماره ۱» چگونه آبزیپروری را به دل اقیانوس میبرد؟
چین با راهاندازی بزرگترین مزرعه شناور پرورش ماهی خود، گام تازهای در مسیر صنعتیسازی آبزیپروری فراساحلی برداشته است؛ پروژهای عظیم که نشان میدهد تولید غذا در آینده ممکن است بیش از گذشته از خشکی فاصله بگیرد و به دل دریاها منتقل شود. این مزرعه که در آبهای استان هاینان به آب انداخته شده، ظرفیتی بیش از ۶۴ هزار متر مکعب آب دارد؛ رقمی که برای درک بهتر ابعاد آن میتوان آن را معادل حدود ۲۰ استخر شنای المپیک دانست. انتظار میرود این سازه در نخستین سال فعالیت خود بیش از ۴ هزار تن ماهی تولید کند؛ عددی که آن را به یکی از مهمترین پروژههای آبزیپروری صنعتی چین تبدیل میکند.
این مجموعه عظیم «شینهوان شماره ۱» نام دارد و در حال حاضر بزرگترین سکوی نیمهغوطهور پرورش آبزیان در چین محسوب میشود. طراحی آن بهگونهای است که نهتنها بتواند حجم زیادی از آب و ماهی را در خود جای دهد، بلکه در برابر شرایط ناپایدار دریا، از جمله موجهای بلند، بادهای شدید و حتی توفندها نیز مقاومت کند. چین با اجرای این پروژه نشان داده است که قصد دارد آبزیپروری را از شکل سنتی و ساحلی آن فراتر ببرد و به سطحی صنعتی، هوشمند و فراساحلی برساند.
بر اساس برنامهریزیها، قرار است در ماه جاری حدود سه میلیون بچهماهی وارد این مزرعه شوند. بخش عمده این بچهماهیها را دو گونه مهم تجاری، یعنی راشگو و هامور مرواریدی، تشکیل میدهند. این انتخاب تصادفی نیست؛ هر دو گونه در بازار مصرف جایگاه اقتصادی قابلتوجهی دارند و برای پرورش در محیطهای کنترلشده دریایی مناسب دانسته میشوند. با انتقال این تعداد بچهماهی به شینهوان شماره ۱، نخستین چرخه بزرگ تولید در این سکوی شناور آغاز خواهد شد.
فضای داخلی این مزرعه شناور به بخشها، اتاقکها و محفظههای جداگانه تقسیم شده است. چنین طراحیای به مدیران پروژه اجازه میدهد ماهیها را در مراحل مختلف رشد جابهجا کنند و چرخه پرورش را بهصورت منظم و پیوسته در تمام طول سال ادامه دهند. به بیان ساده، ماهیها از زمانی که بهصورت بچهماهی وارد مجموعه میشوند تا زمانی که به وزن مناسب برای برداشت میرسند، میتوانند در بخشهای مختلف سازه نگهداری و مدیریت شوند. این مدل پرورش چرخشی باعث میشود ظرفیت تولید مزرعه به شکل مؤثرتری استفاده شود و دورههای برداشت به شکل برنامهریزیشده انجام گیرد.
لی شیهوان، مدیر این مجموعه، به نقل از نیواطلس توضیح داده است که هر سال دو دوره اصلی پرورش در شینهوان شماره ۱ انجام خواهد شد. به گفته او، هر دوره میتواند حدود دو هزار تن محصول تولید کند. در نتیجه، مجموع تولید سالانه این سازه در نخستین سال فعالیت بیش از چهار هزار تن ماهی برآورد میشود. چنین ظرفیتی برای یک سکوی شناور، نشاندهنده تلاش چین برای تبدیل آبزیپروری فراساحلی به صنعتی بزرگ و قابل اتکا است.
اما شینهوان شماره ۱ فقط یک مزرعه صنعتی برای تولید ماهی نیست. برنامهریزان پروژه قصد دارند این مجموعه را به مقصدی برای گردشگری دریایی نیز تبدیل کنند. قرار است امکاناتی برای ماهیگیری تفریحی، بازدید گردشگران و تورهای دریایی در اطراف این سازه فراهم شود. به این ترتیب، پروژه علاوه بر تولید غذا، میتواند نقش اقتصادی دیگری نیز ایفا کند و به جذب گردشگر، توسعه خدمات دریایی و معرفی فناوریهای جدید چین در حوزه پرورش آبزیان کمک کند.
یکی از ویژگیهای مهم شینهوان شماره ۱، ساختار نیمهغوطهور آن است. در چنین طراحیای، بخشی از بدنه سازه همواره زیر سطح آب قرار دارد و بخش دیگر روی سطح آب باقی میماند. این نوع معماری دریایی مزایای مهمی دارد. نخست آنکه پایداری سازه در برابر امواج افزایش مییابد، زیرا بخش زیرآبی مانند نوعی لنگر حجمی عمل میکند و از نوسانهای شدید جلوگیری میکند. دوم آنکه سکوی شناور میتواند در آبهای عمیقتر و دورتر از ساحل فعالیت کند؛ جایی که جریان آب بهتر است و تراکم آلایندهها معمولاً کمتر از مناطق نزدیک به ساحل است.
برای کنترل موقعیت و میزان فرو رفتن سازه در آب، شینهوان شماره ۱ از سامانه بالاست استفاده میکند. سامانه بالاست در اصل بر پایه پر و خالی کردن مخازن آب درون سازه کار میکند. هنگامی که مخازن با آب پر میشوند، وزن سازه افزایش مییابد و بخش بیشتری از آن در آب فرو میرود. هنگامی که آب از این مخازن خارج میشود، سازه سبکتر میشود و بالاتر میآید. این فناوری در کشتیها، زیردریاییها و سکوهای دریایی کاربرد گستردهای دارد و در این مزرعه شناور نیز برای تنظیم تعادل و پایداری به کار گرفته شده است.
اهمیت سامانه بالاست زمانی بیشتر مشخص میشود که شرایط سخت دریایی را در نظر بگیریم. دریا همیشه آرام نیست؛ ارتفاع موجها تغییر میکند، بادهای شدید میوزند و در برخی مناطق، خطر توفند وجود دارد. سازهای با ابعاد شینهوان شماره ۱ باید بتواند با این تغییرات سازگار شود. سامانه بالاست به مجموعه اجازه میدهد واکنش سازه نسبت به موج و باد تنظیم شود و فشارهای واردشده بر بدنه کاهش یابد. این قابلیت برای پروژهای که قرار است بهصورت دائمی در محیط دریایی فعالیت کند، حیاتی است.
پیش از آغاز بهرهبرداری، این سکوی عظیم مجموعهای از آزمایشهای دقیق و سختگیرانه را پشت سر گذاشت. هدف از این آزمونها بررسی مقاومت سازه در برابر شرایط دشوار دریایی، از جمله موجهای شدید و توفندها، بود. گزارشها نشان میدهد شینهوان شماره ۱ توانسته است توانایی خود را برای دوام در چنین شرایطی نشان دهد. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که شکست سازههای پرورش ماهی در دریا میتواند پیامدهای اقتصادی و زیستمحیطی جدی داشته باشد؛ از فرار ماهیها گرفته تا انتشار پسماند و آسیب به تجهیزات.
طراحان شینهوان شماره ۱ تلاش کردهاند محیطی نزدیک به شرایط طبیعی دریا برای رشد ماهیها فراهم کنند. یکی از اجزای مهم این طراحی، سامانهای است که به طور شبانهروزی حجم زیادی از آب دریا را در استخرها و محفظههای پرورش جابهجا میکند. جریان دائمی آب برای حفظ کیفیت محیط ضروری است، زیرا ماهیها برای رشد سالم به اکسیژن کافی، دمای مناسب و آبی با کیفیت پایدار نیاز دارند. اگر آب در محیط پرورش ساکن بماند، مواد زائد، باقیمانده غذا و ترکیبات زیستی میتوانند تجمع پیدا کنند و سلامت ماهیها را به خطر بیندازند.
با گردش مداوم آب دریا، شرایط پرورش به محیط طبیعی نزدیکتر میشود و فشار زیستی بر ماهیها کاهش مییابد. این رویکرد همچنین میتواند به کاهش نیاز به مداخلههای شیمیایی کمک کند، هرچند میزان واقعی اثرگذاری آن به نحوه مدیریت مزرعه، تراکم ماهیها، کیفیت خوراک و پایش مداوم سلامت آبزیان بستگی دارد. در آبزیپروری صنعتی، کیفیت آب یکی از تعیینکنندهترین عوامل موفقیت است و کوچکترین اختلال در آن میتواند به کاهش رشد، افزایش بیماری یا تلفات گسترده منجر شود.
راهاندازی شینهوان شماره ۱ را باید در چارچوب سیاست گستردهتر چین برای گسترش فعالیتهای صنعتی در محیطهای فراساحلی دید. چین در سالهای اخیر تلاش کرده است از ظرفیت دریاها برای تولید غذا، انرژی، داده و فناوری استفاده کند. نمونه دیگر این رویکرد، معرفی مرکز داده زیرآبی بود؛ مرکزی که بخش بزرگی از انرژی مورد نیاز خود را از توربینهای بادی تأمین میکند. چنین پروژههایی نشان میدهند چین به دنبال آن است که زیرساختهای آینده را نه فقط روی خشکی، بلکه در دریاها نیز توسعه دهد.
انتقال برخی صنایع به فراساحل از چند جهت جذاب است. نخست آنکه فشار بر زمینهای ساحلی و شهری را کاهش میدهد. دوم آنکه دسترسی مستقیم به منابع دریایی، مانند آب خنک برای مراکز داده یا جریان طبیعی آب برای پرورش ماهی، میتواند کارایی بعضی پروژهها را افزایش دهد. سوم آنکه توسعه فناوریهای فراساحلی میتواند به ایجاد بازارهای جدید، اشتغال دریایی و پیشرفت مهندسی سازههای شناور منجر شود. با این حال، این مسیر بدون چالش نیست و هرچه فعالیت صنعتی در دریا بیشتر شود، پرسشهای زیستمحیطی نیز جدیتر خواهند شد.
با وجود ابعاد چشمگیر شینهوان شماره ۱، این سازه هنوز بزرگترین مزرعه شناور ماهی در جهان نیست. عنوان بزرگترین مزرعه شناور جهان همچنان در اختیار «هاوفارم ۱» در سواحل نروژ قرار دارد؛ سازهای بسیار عظیم که برای پرورش ماهی سالمون استفاده میشود. نکته جالب آن است که هاوفارم ۱ نیز در چین ساخته شد و سپس به اسکاندیناوی انتقال یافت. این موضوع نشان میدهد چین علاوه بر استفاده داخلی از فناوری سازههای دریایی، در ساخت تجهیزات عظیم آبزیپروری برای بازار جهانی نیز نقش مهمی دارد.
هاوفارم ۱ و شینهوان شماره ۱ هر دو بخشی از روندی بزرگتر هستند: حرکت صنعت پرورش ماهی از قفسها و مزارع کوچکتر ساحلی به سوی سکوهای عظیم و پیشرفته در آبهای آزاد. طرفداران این روند میگویند آبهای دورتر از ساحل جریان بهتری دارند، ظرفیت بیشتری برای پرورش فراهم میکنند و در صورت مدیریت درست، میتوانند بخشی از فشار وارد بر منابع ماهیگیری طبیعی را کاهش دهند. از نگاه آنها، با رشد جمعیت جهان و افزایش تقاضا برای پروتئین، تولید صنعتی ماهی در دریا میتواند نقش مهمی در امنیت غذایی آینده داشته باشد.
اما منتقدان نگاه محتاطانهتری دارند. تجربه کشورهایی مانند نروژ نشان داده است که گسترش سریع پرورش صنعتی ماهی، بهویژه سالمون، میتواند با پیامدهای زیستمحیطی قابلتوجه همراه باشد. گزارشهایی درباره آلودگی ناشی از پسماندهای زیستی، باقیمانده خوراک، داروها، انگلها و تأثیر مزارع بزرگ بر اکوسیستمهای محلی منتشر شده است. در برخی موارد، فرار ماهیهای پرورشی از قفسها نیز نگرانیهایی درباره رقابت با گونههای وحشی یا انتقال بیماری ایجاد کرده است.
یکی از دشواریهای مهم در مزارع فراساحلی این است که کنترل و ردیابی پسماندها در محیط باز دریا آسان نیست. در کارخانههای مستقر در خشکی، مسیر خروجی فاضلاب، مواد زائد و آلایندهها معمولاً قابل اندازهگیری و مدیریت مستقیم است. اما در اقیانوس، جریانهای آب میتوانند پسماندها را در مسیرهای گسترده پخش کنند و شناسایی منشأ دقیق آلودگی را دشوار سازند. همین مسئله باعث شده دانشمندان هشدار دهند که اثر بلندمدت کارخانههای شناور تولید غذا بر اکوسیستمهای دریایی هنوز به طور کامل روشن نیست.
در مورد شینهوان شماره ۱ نیز همین پرسشها مطرح است. تولید بیش از چهار هزار تن ماهی در سال به معنی مصرف حجم زیادی خوراک و تولید مقدار قابلتوجهی پسماند زیستی است. حتی اگر جریان آب به حفظ کیفیت محیط داخل مزرعه کمک کند، این مواد در نهایت وارد محیط دریایی اطراف میشوند. بنابراین موفقیت واقعی چنین پروژهای فقط با میزان تولید سنجیده نمیشود، بلکه به توانایی آن در مدیریت اثرات محیطی نیز بستگی دارد.
از سوی دیگر، اگر چنین مزارعی با فناوریهای پایش هوشمند، تراکم مناسب، خوراک بهینه، مدیریت بیماری و مقررات سختگیرانه زیستمحیطی همراه شوند، میتوانند نسبت به برخی روشهای سنتی پرورش یا صید بیرویه، گزینهای کنترلشدهتر باشند. آینده این صنعت تا حد زیادی به این بستگی دارد که کشورها چگونه میان افزایش تولید غذا و حفاظت از اکوسیستمهای دریایی تعادل برقرار کنند.
شینهوان شماره ۱ از این منظر فقط یک پروژه تولید ماهی نیست، بلکه آزمایشی بزرگ برای آینده آبزیپروری فراساحلی چین به شمار میرود. اگر این مزرعه بتواند به اهداف تولیدی خود برسد، در برابر شرایط سخت دریا دوام بیاورد و همزمان استانداردهای زیستمحیطی را رعایت کند، احتمالاً راه را برای ساخت نمونههای بزرگتر و پیشرفتهتر باز خواهد کرد. اما اگر مشکلاتی مانند آلودگی، بیماری، تلفات یا آسیب اکولوژیک بروز کند، این تجربه میتواند به بازنگری در سرعت توسعه چنین پروژههایی منجر شود.
در مجموع، به آب انداختن شینهوان شماره ۱ نشاندهنده مرحله تازهای در پیوند میان مهندسی دریایی، تولید غذا و سیاستهای صنعتی چین است. این سازه با ظرفیت بیش از ۶۴ هزار متر مکعب آب، برنامه انتقال حدود سه میلیون بچهماهی، تولید سالانه بیش از چهار هزار تن ماهی و طراحی نیمهغوطهور مقاوم در برابر توفندها، نمادی از جاهطلبی چین در حوزه آبزیپروری مدرن است. با این حال، همانقدر که ابعاد فنی و اقتصادی آن چشمگیر است، پرسشهای زیستمحیطی پیرامون آن نیز جدیاند.
آینده مزارع شناور عظیم به پاسخ همین پرسشها بستگی دارد: آیا میتوان غذا را در مقیاس صنعتی در دل اقیانوس تولید کرد، بدون آنکه تعادل شکننده اکوسیستمهای دریایی به خطر بیفتد؟ آیا فناوری میتواند آلودگی، بیماری و فشار زیستی را به اندازه کافی کنترل کند؟ و آیا پروژههایی مانند شینهوان شماره ۱ آغازگر عصری تازه در امنیت غذایی خواهند بود یا هشداری درباره صنعتیسازی بیش از حد دریاها؟ پاسخ نهایی هنوز روشن نیست، اما آنچه مسلم است این است که چین با این مزرعه شناور عظیم، یکی از مهمترین گامها را در مسیر انتقال تولید غذا به آبهای آزاد برداشته است.
https://farcoland.com/nE2DhO
کپی آدرس
