چرا کرکسها ناگهان بالای سر یک حیوان شروع به چرخیدن میکنند؟ حقیقت ترسناک پشت این رفتار را کسی نمیگوید!
چرا کرکسها بالای لاشهها میچرخند؟ راز رفتار عجیب آنها و حقیقتی که همیشه اشتباه فهمیدهایم
«کرکسها برخلاف تصور رایج، منتظر مرگ طعمه نمیمانند. آنها از جریانهای هوای گرم برای پرواز استفاده میکنند و نقش مهمی در پاکسازی طبیعت و جلوگیری از بیماریها دارند. در این مقاله حقیقت علمی پشت چرخیدن کرکسها را با نگاهی تازه بررسی میکنیم.»
یک برداشت قدیمی دربارهٔ پرندهای که همیشه بد فهمیده شده است
سالهاست که تصویر کلیشهای کرکسها در ذهن ما چنین نقش بسته:
یک حیوان زخمی یا نیمهجان روی زمین افتاده و چند کرکس روی آسمان دایره میزنند تا منتظر مرگش باشند. این تصویر در فیلمها، نقاشیها و داستانهای قدیمی آنقدر تکرار شده که به یک «حقیقت عمومی» تبدیل شده؛ اما واقعیت؟
کاملاً متفاوت است.
کارشناسان رفتارشناسی پرندگان میگویند که چرخیدن کرکسها در آسمان تقریباً هیچ ربطی به منتظر ماندن برای مرگ طعمه ندارد. آنها نه «پیامآور مرگ» هستند و نه پرندههایی که انسان یا حیوان نیمهجان را دنبال کنند تا بمیرد. در حقیقت، حضور آنها بیشتر نشانهای از سلامت اکوسیستم است، نه خطر.
کریس مککلور، مدیر شبکه جهانی تأثیرات پرندگان شکاری (GRIN) در بنیاد پرگرین، میگوید:
«در تمام سالهایی که با پرندگان شکاری کار کردهام، حتی یکبار هم ندیدهام کرکسها دور انسان در حال مرگ بچرخند. اصولاً تعداد کمی از انسانها در طبیعت در شرایطی قرار میگیرند که چنین چیزی ممکن باشد.»
پس چرا کرکسها در آسمان دور میزنند؟
اگر منتظر مرگ نیستند، دنبال چه چیزیاند؟
و چرا معمولاً در یک نقطه ثابت میمانند و چرخهای منظم میزنند؟
برای فهم این رفتار باید وارد بخشی کاملاً علمی اما جذاب شویم: هوای گرمِ بالارونده یا ترمالها.
کرکسها چگونه پرواز میکنند؟ راز «ترمالها» و نقش آنها در انرژیصرفی پرندگان
کرکسها برخلاف بسیاری از پرندگان، پروازشان را بیشتر بر پایهٔ سرخوردن انجام میدهند تا بالزدن. بالزدن انرژی زیادی میخواهد و بدن آنها برای پروازهای بلندمدت با کمترین مصرف انرژی طراحی شده است. دقیقاً همینجا است که ترمالها وارد داستان میشوند.
ترمالها ستونهای عظیم هوای گرم هستند که وقتی خورشید سطح زمین را نابرابر گرم میکند، شکل میگیرند.
هوای گرم از هوای سرد سبکتر است، پس بالا میرود؛ این «بالارفتن» یک ستون یا تونل عمودی ایجاد میکند که پرندگان میتوانند وارد آن شوند و بدون مصرف انرژی چندین متر و حتی چندین کیلومتر صعود کنند.
این ستون هوای گرم دقیقاً همان چیزی است که کرکسها را به یک نقطه از آسمان جذب میکند. وقتی شما چند کرکس را میبینید که دایرهوار بالا میروند:
- آنها لاشهای پیدا نکردهاند،
- منتظر مرگ هیچ حیوانی نیستند،
- بلکه فقط دارند از یک «آسانسور طبیعی» برای بالا رفتن استفاده میکنند.
در ارتفاع پایین، ترمالها قطر کم دارند؛ به همین دلیل کرکسها مجبورند دایرههای کوچک بزنند. اما هرچه بالاتر میروند، ترمال بزرگتر میشود و پرندهها دایرههای بزرگتر میزنند.
از پایین که نگاه کنیم این حرکت دقیقاً شبیه به پرسهزدن بالای لاشه به نظر میرسد و همین باعث شکلگیری تصورات غلط شده است.
کرکسها در طبیعت چه میکنند؟
هدف اصلی کرکسها پیدا کردن لاشه است؛ اما نه با منتظر ماندن تا یک حیوان بمیرد، بلکه با ترکیبی از:
- پرواز در ترمالها
- شناسایی بصری لاشه از دور
- و در برخی گونهها (مثل کرکس بوقلمونی) استشمام بوی تجزیه
کرکس بوقلمونی حس بویایی فوقالعادهای دارد و میتواند بوی مادهای به نام «اتیلمرکاپتان» را که هنگام تجزیه لاشه آزاد میشود، از فاصله دور تشخیص دهد. این قابلیت در میان پرندگان بسیار نادر است.
وقتی کرکسها بویی پیدا کنند یا نشانهای از لاشه ببینند، ممکن است مدتی بالای آن بچرخند؛ اما دلیل این رفتار «انتظار مرگ» نیست، بلکه:
- بررسی امنیت منطقه
- چک کردن حضور شکارچیان بزرگتر
- تشخیص اینکه حیوان واقعاً مرده یا فقط آسیبدیده
- بررسی اینکه لاشه توسط شکارچیان دیگر باز شده یا نه
پس اگر زمانی دیدید کرکسها بالای نقطهای خاص میچرخند، احتمال بسیار زیاد:
لاشهای وجود دارد — و کرکسها آمدهاند کار مفید خود را انجام دهند.
چرا حضور کرکسها یک خبر خوب برای طبیعت است؟
برخلاف تصور عمومی، کرکسها نه تنها خطرناک نیستند، بلکه یکی از مهمترین عناصر اکوسیستم به شمار میروند. آنها با خوردن لاشهها:
- محل تجمع بیماریها را پاکسازی میکنند
- چرخهٔ مواد غذایی را کامل میکنند
- از شیوع بیماریهای خطرناک جلوگیری میکنند
معدهٔ کرکسها اسید فوقالعاده قوی دارد؛ آنقدر قوی که عامل بیماریهایی مثل:
- هاری
- سیاهزخم
- وبا
- سالمونلا
را بهطور کامل از بین میبرد. به همین دلیل لاشههایی که ممکن است برای دیگر حیوانات مرگبار باشند، در معدهٔ کرکس بیخطر میشوند.
بسیاری از دانشمندان به کرکسها لقب جالبی دادهاند:
«تیم نظافتچی طبیعت»
و واقعاً هم چنین است.
فاجعه بزرگ کاهش کرکسها در هند: وقتی نبودن یک پرنده، جان صدها هزار انسان را گرفت
برای اینکه نقش حیاتی کرکسها بهتر درک شود، مثال تکاندهنده هند بهترین نمونه است.
تا دهه ۱۹۹۰ هند یکی از بالاترین جمعیتهای کرکس در جهان را داشت. اما یک اتفاق ساده اما فاجعهبار همهچیز را تغییر داد:
استفاده از داروی دامپزشکی دیکلوفناک برای تسکین درد دامها.
لاشه دامهایی که با این دارو درمان شده بودند، برای کرکسها بسیار سمی بود. خوردن این لاشهها باعث نارسایی کلیه و مرگ گسترده کرکسها شد.
نتیجه چه شد؟
تا اواسط دهه ۱۹۹۰، جمعیت کرکسها تقریباً نابود شد.
اما پیامد انسانی آن تکاندهندهتر بود:
نبودن کرکسها باعث شد لاشههای آلوده روی زمین بمانند و بیماریهای مختلف از طریق سگهای ولگرد و محیط پخش شوند. فقط بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵ حدود:
نیم میلیون نفر در هند بهدلیل شیوع بیماریها جان خود را از دست دادند.
این فاجعه بهوضوح نشان داد که کرکسها چقدر برای سلامت محیطزیست ضروری هستند.
استفاده از کرکسها برای شناسایی شکار غیرقانونی
حتی امروزه نیز کرکسها نقش مهمی در حفاظت از حیوانات دارند.
محققان در آفریقا و برخی کشورهای دیگر، هزاران کرکس را به GPS مجهز کردهاند. هر وقت تعداد زیادی کرکس ناگهان در یک نقطه جمع شوند، این یک هشدار جدی است:
- احتمال وجود لاشه بزرگ
- احتمال شکار غیرقانونی فیل، گوزن، گورخر، یا بوفالو
- نیاز به اعزام سریع مأموران
کرکسها لاشه را بسیار سریعتر از انسانها پیدا میکنند، بنابراین بهنوعی آژیر طبیعی ضد شکار غیرقانونی هستند.
چرا فرهنگ عامه کرکسها را «نشانهٔ مرگ» معرفی کرده است؟
اگر واقعیت علمی نشان میدهد کرکسها منتظر مرگ طعمه نمیمانند، پس چرا در ذهن مردم اینقدر تصویر مرگبار و تاریکی از آنها وجود دارد؟ پاسخ را باید در تاریخ، هنر و ناخودآگاه جمعی بشر جستوجو کرد.
در بسیاری از تمدنهای باستانی، دیدن کرکسها کنار لاشهها امری کاملاً طبیعی بود. انسانهای آن زمان دلیل علمی رفتار کرکسها را نمیدانستند؛ تنها چیزی که مشاهده میکردند این بود:
- یک حیوان مرده روی زمین
- چند کرکس که از آسمان پایین میآیند
- صحنهای خشن و شاید ترسناک
این تصویر به مرور در داستانها و افسانهها تبدیل شد به اینکه کرکسها «مرگ را دنبال میکنند» و به محض اینکه حیوانی در حال جان دادن است، سر میرسند.
سینما نیز در یک قرن اخیر این تصویر را تقویت کرده است. در فیلمهای وسترن و بقا (Survival)، کرکسهایی که بالای سر قهرمان مجروح چرخ میزنند، یکی از رایجترین نمادهای نزدیک بودن مرگ هستند. ولی همه اینها برداشت احساسی و سینمایی است، نه علمی.
در واقع، دلیل حضور کرکسها در نزدیکی یک حیوان زخمی بسیار ساده است:
حیوان زخمی حرکت کمتری دارد و احتمال مردهبودنش بیشتر است، پس بو یا حضورش توجه کرکس را جلب میکند. نه اینکه کرکس منتظر جان دادن او باشد. آنها فقط دنبال غذایی هستند که قبلاً مرده باشد.
جزئیات دقیقتر چرخیدن کرکسها: پرواز دایرهای چگونه کار میکند؟
پرواز دایرهای کرکسها، در نگاه اول شاید رفتاری ساده به نظر برسد، اما در واقع یک استراتژی پیچیده پرواز و انرژیمدیری است.
یک کرکس زمانی که وارد ترمال میشود، باید خود را دقیقاً در مرکز جریان هوای گرم نگه دارد. این کار نیازمند:
- زاویه دقیق بالها
- گردش با شعاع ثابت
- تنظیم لحظهای ارتفاع و زاویه بدن
است. اگر پرنده از مرکز ترمال خارج شود، سرعت صعودش کم میشود، بنابراین مجبور است با حرکات اصلاحی به مرکز برگردد. این همان چیزی است که از زمین شبیه «چرخ زدن آرام و مداوم» دیده میشود.
ترمالها نیز مثل ستونهای آب در اقیانوس هیچوقت ثابت نیستند. آنها مدام:
- میچرخند
- بالا میروند
- پهن میشوند
- و گاهی به چند جریان کوچکتر تقسیم میشوند
کرکسها به این تغییرات بسیار حساساند، و دقت پرواز آنها قابل مقایسه با بهترین هواپیماهای گلایدر است.
تفاوت رفتار پرواز کرکسها با دیگر پرندگان گوشتخوار
گرچه عقابها، سارگپهها و کورکورها نیز از ترمالها استفاده میکنند، کرکسها بیشترین وابستگی را به این جریانهای هوا دارند. این تفاوتها باعث میشود کرکسها:
- ساعات مشخصی از روز فعال باشند
- در میانه روز، زمانی که زمین بیشترین گرما را ایجاد میکند، بیشترین فعالیت را دارند
- صبح زود یا غروب کمتر دیده شوند
در مقابل، عقابها و سایر پرندگان شکاری فعالتر بال میزنند و زمان بیشتری را صرف شکار زنده میکنند.
یکی از تفاوتهای مهم دیگر:
کرکسها بندرت شکار میکنند.
بدن آنها برای شکار طراحی نشده؛ چنگالهایشان ضعیفتر است و منقارشان بیشتر برای شکستن گوشت نیمهپوسیده مناسب است تا کشتن طعمه زنده.
کرکسها چطور لاشه را پیدا میکنند؟
کرکسها از سه روش اصلی برای پیدا کردن لاشه استفاده میکنند:
۱. بینایی فوقالعاده
گونههایی مثل کرکسهای جهان قدیم (در آفریقا و آسیا) بیشتر از چشمان خود استفاده میکنند. آنها از ارتفاع زیاد قادرند کوچکترین تغییرات در سطح زمین را تشخیص دهند:
- سایه حیوان
- تغییر رنگ چمن یا خاک
- حرکت حیوانات دیگر در اطراف لاشه
یک کرکس در ارتفاع بالا میتواند منطقهای به وسعت چند کیلومتر مربع را در چند دقیقه بررسی کند.
۲. بویایی قدرتمند (در گونههای خاص)
کرکس بوقلمونی آمریکا یکی از معدود پرندگان جهان است که حس بویایی پیشرفته دارد. این پرنده میتواند بوی ترکیبهای شیمیایی ناشی از تجزیه را از صدها متر دورتر تشخیص دهد.
در جنگلهای انبوه که دید محدود است، این مزیت فوقالعاده مهم است؛ زیرا لاشههایی که زیر برگها یا بین درختان مخفی شده باشند، با چشم قابلدیدن نیستند.
۳. دنبال کردن دیگر کرکسها
رفتار گروهی نیز نقش مهمی دارد. اگر یک کرکس لاشهای پیدا کند، خیلی زود چندین کرکس دیگر از فاصله دور پرواز او را تقلید میکنند.
هر چه تعداد بیشتری کرکس در نقطهای جمع شوند، احتمال وجود لاشه بزرگتر بیشتر است.
چرا کرکسها برای زیستبوم حیاتیاند؟ نگاه عمیقتر به فواید اکولوژیک
ما در بخش قبل به نقش «پاکسازی طبیعت» اشاره کردیم. اما این موضوع آنقدر مهم است که باید دقیقتر بررسی شود.
اگر یک حیوان بزرگ در طبیعت بمیرد و لاشهاش روی زمین بماند، چه اتفاقی میافتد؟
در مدت کوتاهی بدن شروع به تجزیه میکند و این فرآیند:
- باکتریهای بیماریزا
- انگلها
- قارچها
- ویروسها
را آزاد میکند. این عوامل میتوانند توسط:
- آب باران
- جانوران دیگر
- باد
- و تماس مستقیم
به سایر بخشهای محیط منتقل شوند.
اما وقتی کرکسها حضور دارند، میزان انتشار بیماری بهشدت کاهش مییابد.
معده آنها با اسید بسیار قوی و باکتریهای خاصی که تحمل بیماریزاها را دارند، لاشه را عملاً «استریل» میکند.
در واقع، کرکسها شبیه یک سیستم دفع زباله طبیعی هستند که:
- بدون هزینه
- بدون مصرف انرژی غیرطبیعی
- و با سرعت بالا
محیط را پاکسازی میکنند.
نگاهی عمیقتر به فاجعه کاهش جمعیت کرکسها در هند
در بخش قبل اشاره کوتاهی به این موضوع کردیم. این بار دقیقتر بررسی میکنیم، چون این ماجرا یکی از بزرگترین شواهد جهانی است که نشان میدهد نبودن کرکسها چه فجایعی ایجاد میکند.
آغاز بحران
دهه ۱۹۹۰، دامداران هندی برای درمان دامهای بیمار از داروی دیکلوفناک استفاده کردند. تصورشان این بود که دارو بیخطر است و هیچکس نمیدانست این دارو برای کرکسها مرگبار است.
وقتی یکی از این دامها میمرد، کرکسها طبق عادت لاشه را میخوردند. مقدار بسیار ناچیز دیکلوفناک کافی بود تا:
- کلیه کرکس از کار بیفتد
- آب بدنش کم شود
- و ظرف چند روز بمیرد
نتیجه؟
در عرض چند سال، جمعیت سه گونه اصلی کرکس در هند بیش از ۹۹ درصد کاهش یافت.
پیامدهای انسانی
با نابودی کرکسها، لاشه حیوانات روی زمین میماند. این لاشهها تبدیل شدند به:
- منبع تغذیه هزاران سگ ولگرد
- منبع انتشار بیماریهای باکتریایی
- محل تجمع مگسها و حشرات ناقل بیماری
طبق پژوهشها، نبودن کرکسها باعث شد بیماری هاری بهطور انفجاری شیوع پیدا کند؛ چون سگها غذای بیشتری پیدا میکردند و تعدادشان چند برابر شد. تخمین رسمی دانشگاههای هند نشان میدهد:
بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵، حدود ۵۰۰ هزار نفر در هند بهطور مستقیم و غیرمستقیم به دلیل همین زنجیره بیماریها جان خود را از دست دادند.
کرکسها در سکوت رفته بودند، اما جای خالیشان محیطزیست و انسان را با فاجعه روبهرو کرد.
استفاده از کرکسها برای مبارزه با شکار غیرقانونی
کرکسها توانایی شناسایی لاشه را دارند و همین ویژگی آنها را به ابزاری حیاتی برای گروههای ضد شکار غیرقانونی تبدیل کرده است.
در پروژههای حفاظتی آفریقا، هزاران کرکس به دستگاه GPS مجهز شدهاند. سیستم به این شکل کار میکند:
- هر کرکس موقعیت خود را در فواصل زمانی منظم ارسال میکند
- اگر چندین کرکس ناگهان در نقطهای جمع شوند
- و دادهها نشان دهد این تجمع غیرطبیعی است
سیستم هشداری برای مأموران حفاظت ارسال میکند.
به این ترتیب، نیروها میتوانند قبل از اینکه شکارچیان از صحنه فرار کنند، به محل برسند.
کرکسها از این نظر یک رادار طبیعی هستند که حضورشان اطلاعات ارزشمندی ارائه میدهد.
رفتارهای اجتماعی کرکسها: پرندگانی که گروهی تصمیم میگیرند
برخلاف تصور عمومی، کرکسها حیواناتی منزوی نیستند. آنها در بسیاری از گونهها رفتارهای اجتماعی قوی دارند و تصمیمگیریهایشان نیز گاهی گروهی انجام میشود. در هنگام پیدا کردن غذا، معمولاً این مراحل رخ میدهد:
- یک کرکس لاشه را از طریق دید یا بو پیدا میکند
- با چرخیدن در آسمان، عملاً سیگنال بصری برای دیگر کرکسها میفرستد
- کرکسهای دورتر این رفتار را تفسیر کرده و به سمت همان نقطه حرکت میکنند
- کمکم تعداد بیشتری از آنها دور لاشه جمع میشوند
این رفتار، محصول تکامل و هماهنگی طبیعی آنهاست. چون حضور چند کرکس کنار هم باعث میشود:
- غذای بیشتری برای همه فراهم باشد
- خطر حملهٔ شکارچیان بزرگ کاهش یابد
- کالبد لاشه سریعتر باز شود
- زمان تغذیه کوتاهتر شود و احتمال خطر کمتر باشد
به نوعی میتوان گفت کرکسها با رفتارهای گروهی خود بهرهوری تغذیه را به حداکثر میرسانند.
آیا کرکسها به حیوانات زنده حمله میکنند؟
یکی از باورهای غلط رایج این است که کرکسها میتوانند حیوانات زنده را شکار کنند.
واقعیت این است:
۹۹ درصد رژیم غذایی کرکسها لاشهخواری است، نه شکار.
آنها:
- چنگالهای نیرومند ندارند
- منقارشان برای تکهکردن گوشت نیمهتجزیه مناسبتر است
- بالزدن مداوم بدنشان را خسته میکند
- قدرت حمله آنها با عقاب یا شاهین قابلمقایسه نیست
تنها در شرایط بسیار نادر، مثلاً خشکسالی شدید یا نبود هرگونه لاشه، ممکن است برخی گونهها به حیوانات ضعیف یا بسیار کوچک حمله کنند، اما این رفتار عمومی و طبیعی آنها نیست.
بنابراین، تصور اینکه کرکسها «پرندگان مهاجم» هستند، ریشه در ناآگاهی عمومی دارد.
چرا چرخیدن کرکسها باعث سوءبرداشت شده است؟
وقتی چند کرکس در آسمان دایره میزنند، مردم از روی زمین تصور میکنند چیزی در حال مرگ است.
اما آنچه واقعاً رخ میدهد:
- کرکسها وارد ترمال شدهاند
- انرژی ذخیره میکنند
- به ارتفاع مناسب میروند
- منطقه را برای پیدا کردن لاشه بررسی میکنند
این رفتار شبیه روبهرو شدن دو پدیده در یک نقطه است:
۱. چرخیدن کرکسها
۲. پیدا شدن لاشهای که ارتباطش با رفتار قبلی معلوم نیست
در نتیجه، انسان بهاشتباه فکر کرده که چرخیدن کرکسها «نشانهٔ نزدیک شدن مرگ» است.
این یک خطای شناختی کلاسیک است:
انسان وقتی دو پدیده پشت سر هم رخ میدهد، گاهی آنها را به اشتباه «علت و معلولی» میبیند.
نقش کرکسها در آینده اکوسیستمها
حفظ جمعیت کرکسها به دلایل بسیاری ضروری است.
اگر این پرندگان از بین بروند:
- لاشهها مدت بیشتری روی زمین میمانند
- بیماریها سریعتر گسترش مییابند
- تعداد شکارچیان و سگهای ولگرد افزایش مییابد
- هزینه پاکسازی لاشهها برای دولتها سنگین میشود
- چرخه بهداشت طبیعی محیط مختل میشود
در کشورهایی که کرکسها کاهش یافتهاند، مثل هند، نپال و پاکستان، هزینه اقتصادی ناشی از نبودن آنها میلیاردها دلار برآورد شده است.
از طرف دیگر، در آفریقا نیز کاهش کرکسها به دلیل مسمومیت، شکار غیرقانونی و از دست رفتن زیستگاه، به یکی از نگرانیهای اصلی محیطزیست تبدیل شده است.
به همین دلیل، سازمانهای بینالمللی محیطزیست، اکنون برنامههایی برای:
- محافظت از زیستگاهها
- حذف داروهای خطرناک مانند دیکلوفناک
- نصب دستگاههای GPS برای پیگیری جمعیت
- افزایش آگاهی عمومی
راهاندازی کردهاند تا جمعیت کرکسها دوباره احیا شود.
جمعبندی نهایی: کرکسها پیامآور مرگ نیستند؛ پیامآور سلامتاند
پس از بررسی علمی رفتار کرکسها، چند حقیقت کلیدی روشن میشود:
- کرکسها منتظر مرگ طعمه نمیمانند
- چرخیدن آنها در آسمان تنها برای استفاده از جریان هوای گرم است
- آنها نقش بسیار مهمی در پاکسازی طبیعت دارند
- سیستم گوارشیشان مانند یک فیلتر طبیعی عمل میکند و از شیوع بیماریها جلوگیری میکند
- کاهش جمعیت آنها میتواند فاجعههای انسانی و زیستمحیطی ایجاد کند
- حضورشان بیشتر نشانه سلامت محیط است، نه مرگ
در واقع، اگر روزی چند کرکس بالای سرتان ببینید، احتمال اینکه آنها در حال استفاده از یک ترمال باشند بسیار بیشتر است تا اینکه بخواهند مرگ کسی را پیشبینی کنند.
این پرندگان گاهی بدفهمیده شدهاند، اما حقیقت این است که کرکسها از حیاتیترین موجودات اکوسیستم هستند.
سوالات متداول (FAQ)
۱. آیا کرکسها منتظر میمانند حیوان زخمی بمیرد؟
نه. کرکسها ترجیح میدهند از لاشههایی تغذیه کنند که قبلاً مردهاند. آنها شکار نمیکنند و رفتارشان بیشتر معطوف به پیدا کردن غذای آماده است.
۲. چرا کرکسها در آسمان دایره میزنند؟
آنها از «ترمال» یا جریان هوای گرم بالارونده استفاده میکنند تا بدون مصرف انرژی زیاد به ارتفاع برسند.
۳. آیا کرکسها بوی مرگ را حس میکنند؟
برخی گونهها، مانند کرکس بوقلمونی، بوی مواد شیمیایی آزادشده از تجزیه لاشه را تشخیص میدهند.
۴. آیا کرکسها بیماریها را پخش میکنند؟
خیر. معده بسیار قوی آنها عاملهای بیماریزا را از بین میبرد و در واقع از گسترش بیماری جلوگیری میکنند.
۵. چرا در هند کاهش کرکسها باعث مرگ انسان شد؟
نبودن کرکسها باعث افزایش لاشهها، سگهای ولگرد و بیماریهایی مانند هاری شد که بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵ حدود نیم میلیون نفر را به کام مرگ کشاند.
۶. آیا کرکسها برای محیطزیست ضروریاند؟
بله، آنها یکی از مهمترین اجزای چرخه سلامت طبیعتاند و نبودشان مشکلات جدی ایجاد میکند.
https://farcoland.com/GkeWbl
کپی آدرس
