شرکت متا در حال آزمایش نسخه پولی واتساپ است

شرکت متا، مالک پیام‌رسان واتساپ، به‌تازگی تأیید کرده است که این شرکت در حال آزمایش یک سرویس اشتراکی جدید برای واتساپ است؛ سرویسی که فعلاً با نام «واتساپ پلاس» شناخته می‌شود و بنا بر اطلاعات اولیه، قرار است قابلیت‌های شخصی‌سازی، امکانات مدیریتی و گزینه‌های سازمان‌دهی بیشتری را در اختیار کاربران قرار دهد. این اقدام با هدف گسترش مدل‌های درآمدزایی متا و فراهم‌کردن قابلیت‌هایی فراتر از نسخهٔ رایگان واتساپ انجام می‌شود. در حال حاضر این امکان برای گروه بسیار محدودی از کاربران نسخهٔ آزمایشی بتا فعال شده است و متا اعلام کرده هدف نخست از این مرحله، دریافت بازخوردهای واقعی و سنجش واکنش کاربران نسبت به امکانات جدید است.

با وجود اینکه واتساپ تاکنون میلیون‌ها کاربر را بدون دریافت هزینه جذب کرده و به‌عنوان یک پیام‌رسان رایگان، امن و ساده شناخته می‌شود، اما متا در سال‌های اخیر تلاش کرده است مدل‌های کسب‌وکار تازه‌ای برای نرم‌افزارهای خود تعریف کند. نمونهٔ مشابه این حرکت را می‌توان در عرضهٔ اشتراک‌های ویژه در پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام و فیس‌بوک مشاهده کرد. بنابراین معرفی نسخه‌ای پولی برای واتساپ، هرچند برای بسیاری از کاربران غافلگیرکننده است، اما در چارچوب استراتژی بلندمدت متا برای متنوع‌تر کردن منابع مالی‌اش کاملاً قابل‌درک به نظر می‌رسد.

بر اساس گزارشی که نخستین بار توسط سایت WABetaInfo منتشر شد، نسخهٔ آزمایشی واتساپ پلاس شامل مجموعه‌ای از ویژگی‌های خاص است که تنها در اختیار کاربران اشتراکی قرار می‌گیرد. این ویژگی‌ها بیشتر در حوزهٔ شخصی‌سازی، زیبایی محیط کاربری، مدیریت پیشرفتهٔ گفتگوها و انجام تنظیمات گروهی طراحی شده‌اند. اگرچه هنوز اطلاعات کامل و نهایی منتشر نشده، اما آنچه تاکنون فاش شده تصویری نسبتاً جامع از جهت‌گیری این سرویس ارائه می‌دهد.

نخستین نکته‌ای که در گزارش‌ها جلب توجه می‌کند، هزینهٔ ماهانهٔ این سرویس است. طبق تصاویری که از مرحلهٔ آزمایشی لو رفته، هزینهٔ اشتراک واتساپ پلاس در برخی کشورهای اروپایی حدود ۲.۴۹ یورو تعیین شده است. این رقم کمی کمتر از سه دلار محاسبه می‌شود و نسبت به برخی سرویس‌های مشابه، قیمت رقابتی‌تری دارد. برای مثال، در حال حاضر هزینهٔ نسخهٔ اشتراکی اسنپ‌چت پلاس حدود ۳.۹۹ دلار است. بنابراین متا تلاش کرده است قیمتی را انتخاب کند که برای کاربران قابل‌قبول باشد و در عین حال بتواند به‌عنوان منبع درآمدی پایدار عمل کند.

اما مهم‌ترین ویژگی‌هایی که در این نسخهٔ جدید ارائه می‌شود چیست؟ طبق اطلاعات منتشرشده، یکی از جذاب‌ترین امکانات اضافه‌شده به واتساپ پلاس، مجموعه‌ای از استیکرهای اختصاصی و ویژه است. استیکرها به مرور زمان تبدیل به یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباطی در پیام‌رسان‌ها شده‌اند و بسیاری از کاربران علاقه‌مندند از استیکرهایی استفاده کنند که خاص، متفاوت و منحصر‌به‌فرد باشد. بنابراین ارائهٔ مجموعه‌های اختصاصی می‌تواند برای گروهی از کاربران جذابیت بالایی داشته باشد.

افزون بر این، واتساپ پلاس امکان انتخاب پوسته‌های متنوع برای محیط برنامه را نیز در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این قابلیت احتمالاً شامل تغییر رنگ پس‌زمینه، تم کلی برنامه، رنگ حباب گفتگوها، فونت‌ها و حتی سبک ظاهری عناصر مختلف رابط کاربری خواهد بود. اگرچه واتساپ طی سال‌های گذشته چند گزینهٔ ساده برای تغییر رنگ محیط ارائه داده بود، اما این نخستین بار است که قابلیت شخصی‌سازی عمیق‌تری مشابه آنچه در تلگرام مشاهده می‌شود، به‌صورت رسمی در واتساپ در دسترس قرار می‌گیرد. بسیاری از کاربران طی سال‌ها از محدودیت‌های شخصی‌سازی واتساپ انتقاد کرده بودند و معرفی این قابلیت می‌تواند پاسخ مستقیمی به این انتقادات باشد.

در ادامه، یکی دیگر از ویژگی‌های مهم این سرویس، امکان سنجاق کردن تعداد بیشتری از گفتگوها است. در نسخهٔ رایگان واتساپ کاربران تنها می‌توانند سه گفتگو را در بالای فهرست چت‌ها سنجاق کنند؛ اما در نسخهٔ پلاس، این محدودیت به‌طور چشمگیری افزایش یافته و کاربران توانایی سنجاق کردن تا ۲۰ چت را خواهند داشت. این ویژگی برای افرادی که از واتساپ برای کارهای روزمره، شغلی، تحصیلی یا ارتباطات گسترده استفاده می‌کنند، بسیار کاربردی است و مدیریت مکالمات را ساده‌تر می‌کند.

قابلیت سفارشی‌سازی آیکون برنامه و انتخاب آهنگ‌های زنگ ویژه نیز بخشی از امکانات تأییدشده در نسخهٔ آزمایشی است. این قابلیت‌ها هرچند به‌تنهایی ویژگی‌های اساسی محسوب نمی‌شوند، اما برای کاربرانی که علاقه‌مند به ایجاد تمایز در تجربهٔ کاربری خود هستند، اهمیت زیادی دارد. بنا بر اطلاعات منتشرشده، کاربران می‌توانند از میان چندین آیکون طراحی‌شده، نمای ظاهری واتساپ را تغییر دهند و همچنین برای اعلان‌هایی مانند پیام جدید یا تماس ورودی، زنگ‌های خاص و متفاوت انتخاب کنند.

یکی از بخش‌های قابل‌توجه نسخهٔ پلاس، امکان اعمال تنظیمات گروهی بر فهرست چت‌هاست. چنین ویژگی‌ای می‌تواند به کاربران اجازه دهد دسته‌بندی‌های مختلفی برای پیام‌ها و گفتگوهای خود ایجاد کنند. برای مثال، امکان گروه‌بندی بر اساس نوع مکالمه (کاری، خانوادگی، دوستانه)، یا ایجاد فیلترهای خاص برای پیام‌های خوانده‌نشده، رسانه‌ها یا فایل‌ها می‌تواند جزو این موارد باشد. اگر این ویژگی به‌صورت کامل توسعه یابد، واتساپ برای نخستین بار تبدیل به یک ابزار سازمان‌دهی مؤثرتر برای کاربرانی می‌شود که از این پیام‌رسان به‌صورت حرفه‌ای استفاده می‌کنند.

البته نسخهٔ آزمایشی واتساپ پلاس فعلاً تنها بر روی نسخهٔ معمولی واتساپ و سیستم‌عامل اندروید فعال شده است. بنا بر گفته‌های منابع نزدیک به پروژه، توسعهٔ این ویژگی‌ها برای نسخهٔ تجاری واتساپ (WhatsApp Business) و نسخهٔ iOS در مراحل بعدی انجام خواهد شد. از آنجا که کاربران آیفون معمولاً حساسیت بیشتری نسبت به طراحی، رابط کاربری و شخصی‌سازی دارند، انتظار می‌رود ارائهٔ این قابلیت‌ها در iOS بازتاب گسترده‌ای داشته باشد.

یکی از موضوعاتی که در گزارش‌ها به آن اشاره شده، احتمال اضافه‌شدن واکنش‌های اختصاصی به پیام‌ها در آینده است. در حال حاضر کاربران واتساپ می‌توانند با چند ایموجی محدود به پیام‌ها واکنش دهند اما احتمالاً در نسخهٔ اشتراکی، امکان انتخاب و ذخیرهٔ واکنش‌های بیشتری فراهم شود. این قابلیت مشابه امکاناتی است که در پیام‌رسان‌های دیگر مانند تلگرام یا دیسکورد دیده می‌شود و کاربران می‌توانند از میان مجموعه‌های گستردهٔ ایموجی یا استیکر، واکنش‌های سریع و اختصاصی ایجاد کنند.

متا با راه‌اندازی چنین سرویسی قصد دارد مدل درآمدزایی مستقیمی را برای واتساپ ایجاد کند. واتساپ در سال‌های ابتدایی فعالیتش دارای مدل درآمدی متفاوتی بود؛ یعنی کاربران باید هزینهٔ بسیار اندکی پرداخت می‌کردند تا بتوانند از سرویس استفاده کنند. اما این مدل پس از خریداری واتساپ توسط فیس‌بوک (متا) به‌طور کامل حذف شد و واتساپ رایگان باقی ماند. طی سال‌های بعد، مشکلات مالی مرتبط با حفظ زیرساخت‌های عظیم واتساپ و همچنین لزوم بازگشت سرمایهٔ ۱۹ میلیارد دلاری که متا برای خرید این برنامه پرداخت کرده بود، مدیران این شرکت را به فکر راه‌های جدید برای کسب درآمد انداخته است.

جالب اینکه گزارش‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه متا ماه گذشته نیز در حال آزمایش نوعی اشتراک پولی برای اینستاگرام بوده است؛ اشتراکی که تمرکز اولیهٔ آن بر قابلیت‌های اضافه‌شده به بخش استوری‌هاست. بنابراین راه‌اندازی نسخهٔ پلاس برای واتساپ را می‌توان بخشی از یک روند بزرگ‌تر دانست که قرار است قابلیت‌های ویژه در سرویس‌های مختلف این شرکت ارائه شود.

با وجود همهٔ این تغییرات، متا بارها تأکید کرده است که نسخهٔ پایهٔ واتساپ همچنان کاملاً رایگان خواهد ماند و کاربران برای استفادهٔ معمولی نیازمند پرداخت هیچ‌گونه هزینه‌ای نیستند. این شرکت اعلام کرده است که درآمد واتساپ از راه‌هایی مانند نمایش تبلیغات محدود در بخش وضعیت (Status) و همچنین منابع مالی دیگر تأمین خواهد شد. البته نمایش تبلیغات در واتساپ همواره موضوعی بحث‌برانگیز بوده است زیرا بسیاری از کاربران پیام‌رسان‌ها نسبت به امنیت داده‌ها و حفظ حریم خصوصی حساسیت زیادی دارند.

از سوی دیگر، یکی از چالش‌های اصلی واتساپ در سال‌های گذشته، رقابت با تلگرام بوده است. تلگرام به‌عنوان پیام‌رسانی که همواره امکانات بیشتری برای شخصی‌سازی ارائه می‌دهد، توانسته است طی سال‌های اخیر محبوبیت قابل‌توجهی به دست آورد. کاربران تلگرام می‌توانند شکل، رنگ، اندازه و جزئیات بسیاری از رابط کاربری را تغییر دهند، پوسته‌های مختلف بسازند و حتی تم‌های دلخواه طراحی کنند. در مقابل، واتساپ تا مدت‌ها تغییرات بسیار محدودی را ارائه می‌داد و همین موضوع باعث شده بود برخی کاربران آن را پیام‌رسانی ساده اما محدود بدانند. بااین‌حال، متا از سال ۲۰۲۵ اقداماتی برای بهبود تجربهٔ کاربری انجام داد و رنگ‌های جدیدی برای حباب‌های چت و پس‌زمینه‌ها معرفی کرد؛ اقدامی که گام کوچکی برای نزدیک شدن به سطح امکانات تلگرام بود.

اکنون معرفی اشتراک واتساپ پلاس را می‌توان تلاش جدی‌تر متا برای رقابت با تلگرام در زمینهٔ شخصی‌سازی و ارائهٔ امکانات پیشرفته دانست. قابلیت‌هایی مانند پوسته‌های متنوع، استیکرهای اختصاصی، شخصی‌سازی آیکون برنامه، آهنگ‌های ویژه و سنجاق کردن تعداد بیشتری از چت‌ها می‌تواند تجربهٔ جدیدی را برای کاربران واتساپ رقم بزند؛ تجربه‌ای که تاکنون از این پیام‌رسان انتظار نمی‌رفت.

مهم‌ترین پرسشی که اکنون مطرح می‌شود این است که کاربران چگونه به این تغییرات واکنش نشان خواهند داد؟ از آنجایی که بخش بزرگی از کاربران واتساپ به سادگی و رایگان بودن آن عادت کرده‌اند، ممکن است در ابتدا نسبت به ایدهٔ پرداخت هزینه برای قابلیت‌های اضافه محتاط باشند. اما تجربهٔ پلتفرم‌های مشابه نشان داده است که اگر امکانات ارائه‌شده واقعاً کاربردی، جذاب و متفاوت باشند، بسیاری از کاربران حاضر خواهند بود هزینهٔ ماهانهٔ اندکی پرداخت کنند.

متا در نهایت امیدوار است با این حرکت بتواند تعادلی منطقی میان نیازهای کاربران و مدل درآمدی جدید خود برقرار کند. اگر این طرح با استقبال مواجه شود، احتمال گسترش آن به نسخهٔ تجاری واتساپ، iOS و حتی پلتفرم‌های دیگر متا بسیار زیاد است. همچنین ممکن است در آینده قابلیت‌های حرفه‌ای‌تری مانند ابزارهای مدیریت گروه پیشرفته، طراحی تم‌های اختصاصی، فضای ذخیره‌سازی ابری بیشتر یا امکانات چنددستگاهی بهتر نیز به نسخهٔ پلاس اضافه شود.

به‌طور کلی، معرفی نسخهٔ اشتراکی واتساپ پلاس را می‌توان نقطهٔ عطفی در تحول واتساپ دانست؛ نقطه‌ای که در آن این پیام‌رسان از یک ابزار ارتباطی ساده و رایگان به سرویسی چندلایه با امکانات ویژه و مدل درآمدی جدید تبدیل می‌شود. باید دید این تصمیم تا چه حد به رشد اکوسیستم واتساپ کمک خواهد کرد و آیا کاربران، به‌ویژه در بازارهای اصلی این پیام‌رسان، حاضر به پرداخت هزینه برای ویژگی‌های اضافی خواهند بود یا خیر. پاسخ به این سؤال در ماه‌های آینده و پس از پایان دورهٔ آزمایشی مشخص خواهد شد، اما بدون شک این تصمیم یکی از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین تغییرات در تاریخ واتساپ محسوب می‌شود.