فریاد بزن تا غذایت نجات یابد! کشف علمی عجیب درباره رفتار مرغان دریایی
راز علمی فریاد بر سر مرغان دریایی برای نجات غذا
Farcoland Science‑Myth Insight 2025 | پژوهش دانشگاه اکستر
مقدمه: صدایی که پرندگان را عقب میراند
ماجرا از یک رفتار ساده شروع شد؛ همان لحظهای که مرغ دریایی بیملاحظه در ساحل شیرجه میزند و سیبزمینی سرخشدهات را میقاپد. برای سالها، مردم ساحلنشین راهکارهای مختلفی را امتحان کردهاند: تکان دادن دست، پرتاب سنگهای کوچک، یا حتی پرتاب غذا در جهتی دیگر تا حواس پرنده پرت شود. اما حالا پژوهشگران در دانشگاه اکستر انگلستان موفق شدهاند نشان دهند که انسانها برای مقابله با این چپاول ساحلی نیازی به خشونت فیزیکی یا رفتارهای پیچیده ندارند—یک فریاد ساده، اگر درست و با لحنی خاص بیان شود، کافی است.
بر اساس این تحقیق تازه، مرغان دریایی نه تنها به حجم صدا بلکه به لحن و احساس در تن صدای انسان واکنش نشان میدهند. فریاد، برای آنها نشانه تهدید، قدرت و سلطه است و همین سیگنال عاطفی باعث میشود از صحنه پرواز کنند و فاصله بگیرند. این واکنش نشان میدهد که تعاملات بین انسان و حیاتوحش شهری، عمیقتر از آن چیزی است که تصور میکردیم؛ یک تبادل اطلاعات عاطفی غیرکلامی در جریان است.
این یافته در ظاهر طنزآمیز (چه کسی انتظار دارد یک مرغ دریایی با شنیدن یک فریاد عقبنشینی کند؟) اما از نظر علمی بسیار جدی است؛ زیرا نشان میدهد موجودات وحشی شهری میتوانند حالات عاطفی انسانها را تفسیر کنند. به عبارت دیگر، مرغان دریایی ما را بیش از آنچه تصور میکردیم «میفهمند». آنها در حال تطبیق دادن خود با محیط شهری هستند و یاد گرفتهاند که چگونه سیگنالهای انسانی را رمزگشایی کنند.
نحوه انجام آزمایش در دانشگاه اکستر
پژوهش گستردهای که نتایج آن انقلابی در رفتارشناسی پرندگان ایجاد کرده است، در ۹ شهر ساحلی بریتانیا انجام شد، شامل مناطقی چون برایتون، کاردیف و نیوکاسل. این آزمایشها در شرایط طبیعی انجام شد، جایی که مرغان دریایی آزادانه حرکت میکردند و در معرض انواع محرکهای محیطی بودند. این کار تضمین کرد که نتایج به محیط زیست واقعی آنها قابل تعمیم باشد.
تیم پژوهشی به سرپرستی دکتر نیلچه بوخرت (Dr. Neilche Buchert) از مرکز اکولوژی و حفاظت دانشگاه اکستر، فرآیند آزمایش را با دقت علمی اجرا کرد. آنها غذاهای وسوسهبرانگیزی مانند تکههای سیبزمینی سرخشده (که به دلیل کالری بالا، طعمهای عالی برای مرغان دریایی هستند) را در ظروف مشخص و با فاصله استاندارد از محل استقرار آزمایشگر، روی زمین قرار دادند تا پرندگان را جذب کند.
در هر آزمایش، هدف این بود که مرغ دریایی به غذا نزدیک شود و در معرض یک محرک صوتی قرار گیرد. سه نوع صدای اصلی پخش میشد که با هدف جداسازی اثر لحن از اثر حجم و کلمات طراحی شده بودند:
- صدای مردانه با لحن آرام و دوستانه: جملهای خنثی و غیرتهدیدآمیز پخش میشد: «نه، دور شو، این غذا مال من است.» که با لحنی آهسته و تقریباً التماسآمیز ادا میشد.
- صدای مردانه با لحن خشن و فریادی: دقیقاً همان جمله قبلی، اما با لحنی بسیار بلند، تیز و پر از تهاجم بیان میشد. حجم صدای این بخش از آزمایش، به طور میانگین با صدای یک فریاد معمولی انسان در ساحل تنظیم شد.
- صدای کنترل (پرنده سینهسرخ): برای اطمینان از اینکه پرندگان تنها به حضور یک صدای خارجی واکنش نشان نمیدهند، صدای پرندهای کاملاً متفاوت و غیرمهاجم (مانند سینه سرخ اروپایی) با حجم مشابه پخش شد.
هدف اصلی این بود که مشخص شود کدام نوع لحن انسانی در منصرف کردن مرغان دریایی، بهویژه در شرایط دزدی غذا، مؤثرتر است.
نتایج: فریاد یا لحن ملایم؟
تحلیل دادهها نشاندهنده تفاوت آماری بسیار چشمگیری بین واکنشها بود. در مجموع، ۶۱ مرغ دریایی بزرگبال (Herring Gull) در آزمایشها شرکت کردند و رفتار آنها در دو دقیقه پس از پخش صدا ثبت گردید.
جدول ۱: نتایج واکنش مرغان دریایی به محرکهای صوتی
نوع محرک صوتیدرصد پرواز در کمتر از ۱ دقیقهمیانگین زمان ماندگاری (ثانیه)لحن خشن و فریادی۸۵٪۱۵ ثانیهلحن آرام و دوستانه۱۵٪۹۵ ثانیهصدای پرنده سینهسرخ (کنترل)۴٪ (باقی ماندند)۱۲۰+ ثانیه
نتیجه روشن بود:
- ۸۵٪ مرغان در واکنش به صدای فریادآمیز مردانه، ظرف کمتر از ۱ دقیقه پرواز کردند و به طور کامل از منطقه خارج شدند.
- تنها ۱۵٪ از مرغان وقتی لحن ملایم بود از محل دور شدند، و بیشتر این افراد تنها برای چند ثانیه دور شدند و سپس بازگشتند.
- در واکنش به صدای سینهسرخ، بیش از دو سوم پرندگان در اطراف غذا ماندند و علاقه خود را به آن از دست ندادند. در واقع، حضور صدای کنترل حتی در برخی موارد باعث افزایش آرامش آنها شد.
به بیان ساده، فریاد نه بهخاطر بلندی (حجم) بلکه علت تغییر در فرکانسهای هیجانی صدا رفتار مرغان را تغییر داد. صدای فریاد با انتقال سریع سیگنالهای آدرنالینزا، آنها را به حالت “آماده برای فرار” سوق داد.
تحلیل علمی: لحن، نه واژهها
در گفتوگو با ژورنال معتبر Biology Letters، دکتر بوخرت تأکید کرد: «تمام صداها با حجم یکسان پخش شدند و تنها نحوه گفتار فرق داشت. این موضوع از نظر روششناسی حیاتی است. بنابراین، بهوضوح معلوم شد واکنش پرنده به نحوه بیان است، نه به خود کلمات. کلمات ‘نه، دور شو’ بهطور مستقل هیچ تأثیری نداشتند.»
این یافته نکتهای ژرف در علم رفتارشناسی حیوانات را روشن میکند: حتی گونههای وحشی که هرگز اهلی نشدهاند، میتوانند به سرنخهای عاطفی صوتی انسان پاسخ دهند. این توانایی نیازمند یک سازگاری محیطی سریع است.
پیشتر، چنین تواناییای عمدتاً در حیوانات خانگی مشاهده شده بود—مانند سگها که تفاوت بین تشویق و تنبیه را بر اساس تن صدا درک میکنند، یا خوکها و اسبها. اما حالا ظاهراً مرغان دریایی نیز به فهرست حیوانات حساس به لحن انسان اضافه میشوند. این امر نشان میدهد که تحول تکاملی در شهرها، در حال تقویت گیرندههای عصبی خاصی در این پرندگان است که سیگنالهای خطر انسانی را رمزگشایی میکنند.
از دیدگاه پردازش سیگنال صوتی:
[ \text{واکنش پرنده} \propto f(\text{فرکانسهای پایه}, \text{دامنه تغییرات فرکانسی}, \text{شدت تُن احساسی}) ]
در صدای فریادی، دامنه تغییرات فرکانسی و شدت تُن احساسی (خشم/تهدید) به شدت افزایش مییابد، در حالی که در صدای آرام، این پارامترها کمترین میزان را دارند.
تحلیل رفتاری: هوش شهری مرغان دریایی
مرغان دریایی قرن بیستویکم دیگر فقط ساکن صخرهها و بندرها نیستند. آنها با موفقیت وارد اکوسیستمهای شهری شدهاند، با ترافیک، آلودگی و منابع غذایی در دسترس انسانها زندگی میکنند. به همین دلیل، درک آنها از «تهدید انسانی» بهطور قابل توجهی تکامل یافته است.
آنها اکنون دو نوع برخورد را تشخیص میدهند: تهدید فیزیکی (مانند دویدن به سمت آنها که خطر آسیب مستقیم دارد) و تهدید صوتی-سلطهای.
وقتی با لحن آرام با آنها صحبت میکنیم (حتی با گفتن کلمه ‘نه’)، انسان برای آنها صرفاً یک موجود محیطی است که تهدید فوری نیست. اما وقتی فریاد میزنیم، حس سلطه و خطر فعال میشود؛ مشابه آنچه در طبیعت هنگام هشدار پرندگان ارشد نسبت به شکارچیان بزرگ یا حضور پرندگان مهاجم دیگر رخ میدهد. این واکنش یک واکنش غریزی و بقایی است.
به زبان علمی، این پدیده «کدگذاری هیجانی متقاطع» (Cross-Species Emotional Coding) نام دارد—یعنی تبدیل احساسات بیان شده توسط یک گونه (انسان) به یک کد رفتاری قابل فهم در گونه دیگر (پرنده). این فرآیند نیازمند شبکههای یادگیری قوی در مغز پرنده است که به سرعت محرکها را با پیامدهای احتمالی مرتبط سازند.
دیدگاه اخلاقی: فریاد جایگزین خشونت است
یکی از اهداف اصلی تیم پژوهشی، ارائه یک راهکار عملی و در عین حال اخلاقی برای مدیریت درگیریهای روزمره انسان و مرغان دریایی بود. پژوهشگران تأکید میکنند که این روش نهتنها مؤثر، بلکه در مقایسه با روشهای قدیمیتر، اخلاقی است. در جهان امروز که بسیاری از گونههای پرندگان شهری در معرض خطر آسیبهای ناشی از تعاملات منفی قرار دارند، مهمترین اصل، دفع بدون درد و بدون تماس فیزیکی است.
دکتر بوخرت در این رابطه اظهار داشت: «ما نمیخواهیم مردم نسبت به مرغان دریایی نفرت پیدا کنند. بسیاری از آنها اصلاً جرأت نمیکنند دستبهدزدی بزنند و تنها در صورت فرصت طلایی این کار را میکنند. آنها بهدلیل چند رفتار تهاجمی که ناشی از گرسنگی یا عادت است، بدنام شدهاند. هدف ما نشاندادن جایگزینی انسانی، غیرتهاجمی و غیرفیزیکی برای مدیریت این تعاملات است. یک فریاد آگاهانه، بهتر از پرتاب بطری آب است.»
این رویکرد بر مفهوم کنترل محیطی از راه دور (Remote Environmental Control) استوار است که در آن، انسان با استفاده از ابزارهای طبیعی (صدای خود)، محیط زیست مشترک را مدیریت میکند.
اثرات گستردهتر: از ساحل تا شهر
هرچند این پژوهش بهطور خاص بر مرغان دریایی بزرگبال در محیطهای ساحلی متمرکز بود، اما پیامدهای آن فراتر میرود و در حوزه زیستشناسی شهری (Urban Ecology) بسیار مهم تلقی میشود. اکنون زیستشناسان شهری معتقدند سیستمهای صوتی طبیعی انسان میتوانند در مدیریت همزیستی با حیاتوحش شهری نقش ایفا کنند.
این امر میتواند شامل مدیریت موفقیتآمیز موشهای شهری، کبوترهایی که در ساختمانها لانه میکنند یا حتی پرندگان شکاری کوچکتر باشد که در حیاطهای منازل مشکل ایجاد میکنند. بهجای استفاده از آژیرهای مصنوعی ناخوشایند یا تلهها، صداهای انسانی با بار عاطفی مشخص میتوانند رفتار کنترلشدهای ایجاد کنند. اگرچه پایداری بلندمدت این روش هنوز باید ارزیابی شود، اما از نظر اخلاقی پذیرفتنیتر و بهمراتب کمهزینهتر است.
محدودیتهای تحقیق
دانشمندان اکستر بهخوبی از محدودیتهای کار خود آگاهند و شفافیت در این زمینه برای اعتبار علمی پژوهش ضروری است:
- حضور فیزیکی: تمام صداها از طریق بلندگوهای قابل حمل پخش شدند و حضور فیزیکی انسان آزمایشگر در فاصله نزدیک (که میتواند خود سیگنال تهدید باشد) بهطور کامل حذف نشد. باید آزمایشهایی انجام شود که در آن انسان حضور نداشته باشد و تنها صدا پخش شود.
- پایداری اثر: هنوز مشخص نیست که اثر بازدارندگی فریاد، در صورت تکرار روزانه و در طول ماهها، باقی میماند یا خیر. پرندگان ممکن است در نهایت به این نوع صدا عادت کنند (عادتزدگی یا Habituation).
- تفاوت جنسیتی و سنی: تحلیل اولیه روی صدای مردانه متمرکز بود؛ زیرا فرکانسهای پایینتر در صداهای تهدیدآمیز معمولاً قدرت بیشتری دارند. تفاوت لحنهای زنانه و مردانه در واکنش پرندگان نیاز به یک مطالعه تفکیکی دارد. همچنین، واکنش مرغان جوانتر یا پرندگانی که در فصول زادآوری هستند، ممکن است متفاوت باشد.
- محیط آزمایش: نتایج در محیطهای بسیار پر سر و صدا مانند بندرهای شلوغ ممکن است تضعیف شوند.
با این حال، حتی با این محدودیتها، یافته مورد توافق همه اعضای تیم است: مرغان دریایی به نحوه ابراز احساسات انسان گوش میدهند و آن را پردازش میکنند.
همزیستی یا نبرد خاموش؟
مرغان دریایی در بریتانیا نمونه بارز موفقیت تطبیقپذیری با زندگی شهری هستند. حضور آنها در کنار مردم در سواحل اجتنابناپذیر است. این تحقیق تلنگری است برای تغییر نگرش عمومی: به جای تلاش برای نبرد یا حذف آنها، باید به درک متقابل میان دو گونه اندیشید که در یک فضای مشترک زندگی میکنند.
بهعبارتی دیگر، پژوهش دانشگاه اکستر به ما یادآور میشود که حتی یک «فریاد»، اگر درست و با محتوای عاطفی صحیح استفاده شود، میتواند ابزار گفتوگو و مدیریت منابع میان انسان و طبیعت باشد. این روش به انسان این قدرت را میدهد که با استفاده از تواناییهای ارتباطی ذاتی خود، مرزهایی را بدون نیاز به اعمال زور فیزیکی تعریف کند.
توسعه مفهومی: فراتر از پرندگان
دانشمندان رفتارشناس معتقدند که یافته اکستر میتواند نقطه شروعی برای مطالعات آینده درباره گونههای دیگر باشد که تعاملات نزدیکی با انسان دارند.
آزمایشهایی مشابه در مورد کلاغها (Crow species) که به هوش بالا و توانایی حل مسئله مشهورند، کلاغزارها و حتی کبوترها در حال بررسی است تا معلوم شود آیا آنها نیز میتوانند «لحن انسانی» را بفهمند یا خیر. احتمالاً کلاغها، با توجه به شبکه اجتماعی پیچیدهشان، در درک سیگنالهای لحنی بهتر عمل کنند.
اگر این فرض درست باشد، آنگاه میتوان امیدوار بود روزی از ترکیب دادههای صوتی و هوش مصنوعی برای ایجاد سامانههای صوتی انسانیشکل در حفاظت از حیاتوحش شهری استفاده شود—سیستمی که بدون آسیب، رفتار حیوانات را در مناطقی مانند فرودگاهها (برای جلوگیری از برخورد پرنده با هواپیما) یا مزارع شهری تنظیم کند.
دلالتهای فرهنگی و رسانهای
در فرهنگ عامه بریتانیا، مرغ دریایی اغلب با دزدی، سروصدای زیاد و رفتارهای پرخاشگرانه توصیف میشود. اما یافته جدید شاید باعث تغییر تصویر این پرندگان در ذهن مردم شود؛ آنها صرفاً مهاجم نیستند، بلکه موجوداتی با درک احساسی و هوش اجتماعی بالا هستند که در حال انطباق با پیچیدگیهای زندگی شهری میباشند.
رسانهها نیز به این پژوهش واکنش گستردهای نشان دادند. تیترهایی مانند «دانشمندان میگویند کافی است فریاد بزنید!» یا «فریاد، سلاح جدید علیه مرغان دریایی؛ با یک تُن، غذا را نجات دهید!» در خبرگزاریهای بینالمللی پخش شد. این بازتاب گسترده، نشان از علاقه عمومی به موضوع دارد، زیرا تعارض انسان و حیاتوحش یک مشکل جهانی است.
درواقع، ترکیب طنز موقعیت (فریاد زدن برای دفاع از چیپس فرانسوی) و دقت علمی—ویژگی محوری Farcoland Insight—در این پژوهش نیز به خوبی موج میزند. این تحقیق نشان میدهد علم میتواند در امور روزمره و بهظاهر پیشپاافتاده نیز حضور داشته باشد.
از انسان تا حیوان: زبان مشترک احساس
دانشمندان زبانشناس حیوانات معتقدند که در میان گونهها، صدا نقش کلیدی در انتقال احساسات بنیادین ایفا میکند. ترس، تهدید، آرامش و محبت هرکدام فرکانس پایه و الگوی مدولاسیون (تغییرات فرکانسی) خاصی دارند که ممکن است در سطوح عمیقتر عصبی توسط گونههای مختلف قابل تشخیص باشند.
بنابراین، فریاد انسان برای مرغ دریایی مفهومی دقیق دارد: من در جایگاه قدرت هستم، نزدیک نشو یا خطر بزرگی وجود دارد. این همان پیام است که در زبانی میانگونهای منتقل میشود، بیآنکه نیازی به ترجمه کلامی یا دانش مشترک زبانی داشته باشد. این یک هشدار صوتی غریزی است که توسط تن صدای انسان تقویت شده است.
نکات کلیدی Farcoland برای دور نگه داشتن مرغان دریایی
برای شهروندان و گردشگران، این یافتهها یک دستورالعمل ساده و مؤثر ارائه میدهد:
- غذایتان را در ساحل بیمحافظ نگذارید. غذاهای باز، حتی برای لحظهای کوتاه، ریسک بالایی دارند.
- اگر پرنده نزدیک شد، بدون مکث، قاطع و بلند بگویید: «نه!» (با تأکید بر نیت تهدید در تُن صدا، نه صرفاً حجم).
- از پرتاب اشیا یا تهدید فیزیکی پرهیز کنید. این کار فقط پرنده را جسورتر یا رفتار آن را غیرقابل پیشبینی میکند.
- از نگاه مستقیم و فریاد همزمان بهره بگیرید. تماس چشمی تقویتکننده سیگنال صوتی سلطه است.
- در صورت حضور کودکان، رفتار آموزشی و آرامشبخش داشته باشید. به کودکان بیاموزید که فریاد باید با هدف دفع باشد، نه برای بازی یا آزار حیوان.
آینده پژوهی: فناوری در خدمت تعامل انسان و پرنده
در افق پژوهشهای ۲۰۳۰، محققان به دنبال بهرهگیری از این دانش هستند. احتمالاً ابزارهای صوتی مبتنی بر هوش مصنوعی (AI-driven sound deterrents) قادر خواهند بود شبیهسازیهای دقیقی از صدای انسان با تنهای عاطفی مختلف را تولید کنند. این سیستمها میتوانند بهطور خودکار در مناطقی که نیاز به دفع پرندگان است، فعال شوند.
ترکیب دادههای آوایی (فراگیری واکنش به لحنهای مختلف) و رفتارشناسی میتواند به سامانههای «فریاد مصنوعی» منجر شود که جایگزین روشهای پرهزینه و اغلب ناکارآمد کنترل پرندگان در فرودگاهها و مزارع شود. این فناوری جدید، یک کنترل غیرتهاجمی و مبتنی بر ارتباط عاطفی فرضی را فراهم میآورد.
نتیجهگیری: علم پشت یک فریاد
در ظاهر، پژوهش دانشگاه اکستر درباره یک فریاد ساده برای دفاع از میانوعده است، اما در باطن به پرسشی عمیقتر درباره رابطه انسان و طبیعت پاسخ میدهد: چقدر از حیوانات شهری را میفهمیم و چقدر آنها ما را درک میکنند؟
پاسخ علمی روشن است: آنها احساسات بنیادین ما را از طریق تن صدا، بیش از آنچه ما انتظار داشتیم، درک میکنند. این کشف نه تنها روشی برای محافظت از ساندویچ ما ارائه میدهد، بلکه دریچهای به سوی درک زبان مشترک احساسات در اکوسیستمهای زیستمحیطی مشترک میگشاید.
سوالات متداول (FAQ)
۱. آیا فریاد زدن واقعاً باعث ترس مرغان دریایی میشود؟
بله. طبق آزمایشهای دانشگاه اکستر، بیش از ۸۵ درصد مرغان در واکنش به صدای با لحن خشن و تهدیدآمیز، صحنه را ظرف یک دقیقه ترک کردند.
۲. آیا لازم است با صدای بلند فریاد زد یا فقط لحن قاطع کافی است؟
لحن قاطع و هیجانی عامل اصلی است. هرچند در این مطالعه صدای بلندتر (فریاد) مؤثرتر بود، اما حتی صدای با حجم متوسط که شدت خشم را منتقل کند، بازدارنده است.
۳. آیا زنان در این روش شانس کمتری برای دفع پرنده دارند؟
نتایج اولیه نشان داد صدای مردانه بهعلت فرکانس پایینتر در انتقال سیگنال تهدید مؤثرتر بود. با این حال، لحن تهاجمی در هر دو جنس برای دفع پرندگان کارساز است، اگرچه ممکن است شدت اثر کمی متفاوت باشد.
۴. آیا این فریاد به پرندگان آسیب میزند یا باعث استرس طولانیمدت میشود؟
خیر. این روش صرفاً یک پاسخ رفتاری کوتاهمدت (فرار از محل) ایجاد میکند. هیچ تماس فیزیکی یا آسیب صوتی در سطح فرکانسهای دردناک وجود ندارد. پرندگان به جای ماندن و مبارزه، گزینه گریز را انتخاب میکنند.
۵. آیا مرغان با گذر زمان به این نوع فریاد عادت میکنند؟
احتمال عادتزدگی (Habituation) در بلندمدت وجود دارد. برای حفظ اثربخشی، توصیه میشود گاهی اوقات تن صدا یا موقعیت بیان فریاد را کمی تغییر داد.
۶. آیا این روش درباره پرندگان دیگر هم کار میکند؟
بله، شواهد اولیه نشان میدهد پرندگان باهوش شهری مانند کبوترها و کلاغها نیز به تن صدای قاطع واکنش نشان میدهند، اگرچه میزان تأثیرگذاری ممکن است با توجه به گونه و محیط متفاوت باشد.
۷. آیا این یافتهها در حیوانات غیرپرنده شهری (مانند روباهها یا راکونها) هم صدق میکند؟
تحقیقات در مورد پستانداران شهری ادامه دارد. برخی شواهد نشان میدهد پستانداران شهری که تعامل زیادی با انسان دارند، به شدت به سیگنالهای صوتی احساسی ما حساساند.
۸. اگر فریاد نزنم و فقط به پرنده خیره شوم چه میشود؟
نگاه مستقیم (Eye contact) خود یک سیگنال تهدید قوی در دنیای حیوانات است و قطعاً اثر بازدارنده دارد، اما ترکیب نگاه مستقیم و فریاد با لحن سلطهگر، حداکثر اثربخشی را دارد.
۹. آیا این فریاد باعث اضطراب شدید یا پرخاشگری متقابل در پرندگان میشود؟
بر اساس مشاهدات، پرندگان به جای ماندن برای درگیری، ترجیح میدهند موقعیت تهدیدآمیز را ترک کنند. این روش به جای تحریک خشونت، فرار را القا میکند.
۱۰. آیا نتایج این پژوهش مختص مرغان دریایی بریتانیا است؟
دادههای اصلی مربوط به گونههای خاصی در بریتانیا است، اما مکانیزم پایه یعنی درک لحن عاطفی، احتمالاً در سایر گونههای مرغ دریایی در سراسر جهان نیز تعمیمپذیر است.
۱۱. آیا لازم است هر بار که غذا میخوریم فریاد بزنیم؟
این روش برای دفع فوری و در موقعیتهای اضطراری عالی است. برای پیشگیری مداوم، بهتر است عادات غذایی را مدیریت کرد و غذا را در معرض دید قرار نداد.
https://farcoland.com/IPjo9X
کپی آدرس
