شرکت OpenAI احتمال شکایت علیه اپل را بررسی می‌کند

در ماه‌های اخیر نشانه‌هایی از بروز تنش میان شرکت‌های بزرگ فعال در حوزه فناوری و هوش مصنوعی بیش از گذشته به چشم می‌خورد. یکی از تازه‌ترین نمونه‌ها به رابطه میان شرکت OpenAI و اپل مربوط می‌شود؛ همکاری‌ای که در ابتدا به عنوان یک گام مهم در ادغام هوش مصنوعی پیشرفته با اکوسیستم محصولات اپل معرفی شد، اما اکنون گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد این همکاری ممکن است به اختلافات حقوقی جدی منجر شود. بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط منابع نزدیک به این دو شرکت و تحلیل‌های رسانه‌هایی مانند بلومبرگ، OpenAI در حال بررسی امکان اقدام قانونی علیه اپل است؛ اقدامی که اگر عملی شود، می‌تواند یکی از مهم‌ترین اختلافات میان یک شرکت فعال در حوزه هوش مصنوعی و یک غول بزرگ سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در سال‌های اخیر باشد.

ریشه این اختلافات به توافقی بازمی‌گردد که در سال ۲۰۲۴ میان دو شرکت شکل گرفت. در آن زمان، اپل تلاش می‌کرد با سرعت بیشتری وارد رقابت جهانی در حوزه هوش مصنوعی شود؛ رقابتی که شرکت‌هایی مانند گوگل، مایکروسافت و استارتاپ‌های متعدد هوش مصنوعی در آن نقش پررنگی ایفا می‌کردند. اپل که همواره به توسعه فناوری‌های داخلی خود معروف است، در زمینه مدل‌های زبانی بزرگ و سیستم‌های هوش مصنوعی مولد نسبت به برخی رقبا عقب‌تر به نظر می‌رسید. به همین دلیل تصمیم گرفت برای برخی از قابلیت‌های هوش مصنوعی سیستم‌عامل‌های خود با OpenAI همکاری کند.

در نتیجه این همکاری، قرار شد پلتفرم ChatGPT در بخش‌هایی از اکوسیستم نرم‌افزاری اپل ادغام شود. این ادغام قرار بود در نسخه‌های جدید سیستم‌عامل‌های iOS، iPadOS و macOS انجام شود و امکاناتی مانند دستیار صوتی سیری و ابزارهای تولید تصویر نظیر Image Playground از توانایی‌های مدل‌های هوش مصنوعی OpenAI بهره ببرند. در آن زمان این همکاری به عنوان یک گام مهم در مسیر تحول تجربه کاربری دستگاه‌های اپل معرفی شد و بسیاری از تحلیلگران تصور می‌کردند که چنین همکاری‌ای می‌تواند نقطه عطفی در استفاده عمومی از هوش مصنوعی در محصولات مصرفی باشد.

بر اساس مفاد توافق اولیه، کاربران دستگاه‌های اپل می‌توانستند از طریق تنظیمات سیستم‌عامل یا رابط‌های مرتبط با سیری، به قابلیت‌های ChatGPT دسترسی پیدا کنند. همچنین امکان خرید اشتراک نسخه‌های پیشرفته این سرویس نیز از طریق همان دستگاه‌ها فراهم شده بود. مشابه بسیاری از سرویس‌های دیجیتال که در بستر فروشگاه اپل عرضه می‌شوند، درصدی از درآمد حاصل از اشتراک‌ها نیز به اپل اختصاص می‌یافت. انتظار می‌رفت این مدل درآمدی در صورت استقبال گسترده کاربران، منبع درآمد قابل توجهی برای هر دو شرکت باشد.

در زمان اعلام این همکاری، مدیران اپل از آن به عنوان یک توافق استراتژیک یاد کردند و حتی برخی گزارش‌ها نشان می‌داد که اپل آن را از نظر اهمیت با قرارداد معروف خود با گوگل برای استفاده از موتور جستجوی گوگل در مرورگر سافاری مقایسه کرده است. قرارداد اپل و گوگل که سال‌هاست ادامه دارد، یکی از سودآورترین همکاری‌های صنعت فناوری محسوب می‌شود و سالانه میلیاردها دلار برای اپل درآمد به همراه دارد. بنابراین وقتی این مقایسه مطرح شد، بسیاری انتظار داشتند همکاری اپل و OpenAI نیز بتواند به یک منبع درآمد بزرگ و پایدار تبدیل شود.

با این حال، به نظر می‌رسد واقعیت‌های اجرایی این همکاری با پیش‌بینی‌های اولیه فاصله زیادی داشته است. طبق گزارش‌های منتشر شده، مدیران OpenAI اکنون معتقدند که اپل در پیاده‌سازی این همکاری آن‌گونه که انتظار می‌رفت عمل نکرده است. یکی از مهم‌ترین انتقادها به نحوه ادغام ChatGPT در سیستم‌عامل‌های اپل مربوط می‌شود. به گفته برخی منابع، ادغام این سرویس در قابلیت‌هایی مانند سیری بسیار محدودتر از آن چیزی بوده که در مذاکرات اولیه تصور می‌شد.

به طور مشخص، کاربران برای دریافت پاسخ از ChatGPT از طریق سیری باید به شکل مستقیم و صریح نام این سرویس را در فرمان صوتی خود ذکر کنند. به عبارت دیگر، اگر کاربری تنها یک سؤال عمومی از سیری بپرسد، سیستم به طور پیش‌فرض از توانایی‌های ChatGPT استفاده نمی‌کند و تنها در صورتی که کاربر عبارت «ChatGPT» را در دستور خود بیان کند، پاسخ از طریق این سرویس تولید می‌شود. این موضوع باعث شده بسیاری از کاربران حتی از وجود چنین قابلیتی آگاه نشوند یا از آن استفاده نکنند.

علاوه بر این، پاسخ‌هایی که از طریق سیری و با کمک ChatGPT ارائه می‌شوند، در مقایسه با نسخه کامل این سرویس در برنامه یا وب‌سایت رسمی OpenAI محدودتر هستند. برخی قابلیت‌های پیشرفته، ابزارهای تعاملی یا گزینه‌های شخصی‌سازی که در نسخه اصلی ChatGPT وجود دارند، در نسخه ادغام‌شده در سیستم‌عامل اپل در دسترس قرار نگرفته‌اند. همین محدودیت‌ها باعث شده تجربه کاربری این ادغام برای بسیاری از کاربران چندان چشمگیر نباشد.

یکی دیگر از محورهای انتقاد OpenAI به نحوه بازاریابی این همکاری مربوط می‌شود. مدیران این شرکت معتقدند اپل به اندازه کافی درباره وجود و قابلیت‌های ChatGPT در محصولات خود اطلاع‌رسانی نکرده است. در حالی که اپل در معرفی بسیاری از ویژگی‌های جدید سیستم‌عامل‌های خود کمپین‌های تبلیغاتی گسترده‌ای راه‌اندازی می‌کند، به نظر می‌رسد ادغام ChatGPT در مقایسه با سایر ویژگی‌ها توجه تبلیغاتی چندانی دریافت نکرده است.

به گفته برخی منابع آگاه، OpenAI انتظار داشت اپل این همکاری را به عنوان یکی از قابلیت‌های کلیدی نسل جدید سیستم‌عامل‌های خود معرفی کند و با کمپین‌های تبلیغاتی گسترده، کاربران را به استفاده از آن تشویق کند. اما در عمل چنین اتفاقی رخ نداده و بسیاری از کاربران دستگاه‌های اپل حتی نمی‌دانند که امکان استفاده از ChatGPT در برخی بخش‌های سیستم‌عامل برایشان فراهم شده است.

نتیجه این وضعیت آن بوده که درآمد حاصل از اشتراک‌های خریداری شده از طریق دستگاه‌های اپل بسیار کمتر از پیش‌بینی‌های اولیه بوده است. در حالی که برخی تحلیل‌های اولیه انتظار درآمدهای سالانه چند میلیارد دلاری را مطرح می‌کردند، آمار واقعی فاصله قابل توجهی با این برآوردها داشته است. این اختلاف میان پیش‌بینی‌ها و واقعیت، یکی از دلایل اصلی نارضایتی مدیران OpenAI از این همکاری محسوب می‌شود.

بر اساس گزارش بلومبرگ، یکی از مدیران ارشد OpenAI که نام او فاش نشده، این قرارداد را حتی یک «شکست» توصیف کرده است. به گفته این منبع، مشکل تنها در میزان درآمد نبوده، بلکه در نحوه اجرای تعهدات نیز اختلاف نظر جدی وجود دارد. این مدیر معتقد است اپل تلاش کافی برای تحقق کامل اهداف این همکاری انجام نداده و بسیاری از ظرفیت‌های بالقوه آن را نادیده گرفته است.

در چنین شرایطی، گفته می‌شود OpenAI در حال بررسی ارسال یک «نامه نقض قرارداد» به اپل است. چنین نامه‌ای معمولاً نخستین گام رسمی در روندهای حقوقی میان شرکت‌ها محسوب می‌شود و به طرف مقابل اطلاع می‌دهد که از دیدگاه فرستنده، برخی مفاد توافق رعایت نشده است. ارسال این نامه الزاماً به معنای آغاز فوری یک پرونده قضایی نیست، اما می‌تواند مقدمه‌ای برای مذاکرات جدی‌تر یا حتی شکایت رسمی باشد.

با وجود این تنش‌ها، برخی منابع نزدیک به OpenAI می‌گویند این شرکت همچنان ترجیح می‌دهد اختلافات را از طریق مذاکره و خارج از دادگاه حل‌وفصل کند. پرونده‌های حقوقی میان شرکت‌های بزرگ فناوری معمولاً بسیار طولانی، پرهزینه و پیچیده هستند و می‌توانند روابط تجاری آینده را نیز تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل بسیاری از شرکت‌ها ابتدا تلاش می‌کنند از طریق گفت‌وگو و اصلاح مفاد قرارداد به توافق جدیدی برسند.

نکته جالب در این میان آن است که نارضایتی OpenAI ارتباطی با احتمال حضور سایر شرکت‌های هوش مصنوعی در اکوسیستم اپل ندارد. گزارش‌ها نشان می‌دهد نسخه‌های آینده سیستم‌عامل اپل، به ویژه iOS 27، ممکن است از چت‌بات‌های دیگری مانند Gemini گوگل یا Claude متعلق به شرکت Anthropic نیز پشتیبانی کنند. با این حال، قرارداد اولیه میان اپل و OpenAI از ابتدا انحصاری نبوده و به اپل اجازه می‌داده با شرکت‌های دیگر نیز همکاری کند.

در واقع مشکل اصلی OpenAI بیشتر به نحوه اجرای همکاری موجود مربوط می‌شود تا حضور رقبا. از دیدگاه این شرکت، اگر ادغام ChatGPT در سیستم‌عامل‌های اپل عمیق‌تر و پررنگ‌تر انجام می‌شد، حتی حضور چت‌بات‌های دیگر نیز نمی‌توانست تأثیر زیادی بر میزان استفاده کاربران داشته باشد.

از سوی دیگر، برخی تحلیلگران معتقدند ویژگی‌های جدیدی که اپل در نسخه‌های آینده سیری در نظر گرفته، ممکن است در نهایت به نفع OpenAI تمام شود. برای مثال شایعاتی درباره اضافه شدن سیستم «افزونه‌ها» یا «پلاگین‌ها» به سیری در iOS 27 منتشر شده است. چنین سیستمی می‌تواند به توسعه‌دهندگان اجازه دهد خدمات مختلف خود را به صورت ماژولار به دستیار صوتی اپل متصل کنند.

اگر چنین قابلیتی واقعاً معرفی شود، ChatGPT می‌تواند به عنوان یکی از مهم‌ترین افزونه‌های هوش مصنوعی در این اکوسیستم عمل کند و دسترسی کاربران به آن بسیار ساده‌تر شود. در این صورت، محدودیت فعلی که کاربران را مجبور می‌کند نام ChatGPT را به طور مستقیم در فرمان‌های خود ذکر کنند، ممکن است حذف یا کاهش یابد.

با این حال، تا زمانی که این تغییرات به طور رسمی معرفی نشوند، OpenAI همچنان احساس می‌کند در همکاری فعلی با اپل سهمی کمتر از انتظار خود دریافت کرده است. این شرکت که طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین بازیگران حوزه هوش مصنوعی تبدیل شده، به دنبال آن است که حضور محصولاتش در پلتفرم‌های مختلف به شکلی پررنگ و مؤثر انجام شود.

در مجموع، اختلافات میان OpenAI و اپل نشان‌دهنده پیچیدگی روابط میان شرکت‌های فناوری در عصر هوش مصنوعی است. از یک سو شرکت‌هایی مانند اپل می‌خواهند کنترل کامل تجربه کاربری و اکوسیستم نرم‌افزاری خود را حفظ کنند، و از سوی دیگر شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی تلاش می‌کنند خدماتشان به شکل گسترده و برجسته در پلتفرم‌های مختلف مورد استفاده قرار گیرد.

این تضاد منافع گاهی می‌تواند به اختلافات تجاری یا حتی حقوقی منجر شود؛ به‌ویژه زمانی که انتظارات مالی، میزان استفاده کاربران یا نحوه اجرای توافق‌ها با پیش‌بینی‌های اولیه همخوانی نداشته باشد. باید دید در ماه‌های آینده مذاکرات میان دو شرکت به چه نتیجه‌ای می‌رسد و آیا این اختلاف به یک پرونده حقوقی رسمی تبدیل خواهد شد یا طرفین راهی برای ادامه همکاری پیدا خواهند کرد. در هر صورت، نتیجه این ماجرا می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر آینده همکاری میان شرکت‌های فناوری و توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی داشته باشد.