قمار پرهزینه ژاپن روی انرژی هستهای؛ بزرگترین نیروگاه اتمی جهان دوباره روشن میشود
قمار دوباره ژاپن روی انرژی هستهای؛ بازگشت غول اتمی
چرخش استراتژیک در قلب مجمعالجزایر آفتاب تابان
ژاپن، سومین اقتصاد بزرگ جهان، در آستانه یک تحول بنیادین در استراتژی انرژی خود قرار دارد؛ تحولی که سایه سنگین فاجعه فوکوشیما را پس از بیش از یک دهه به چالش میکشد. تصمیم اخیر دولت برای راهاندازی مجدد نیروگاه هستهای کاشیوازاکی-کاریوا، بزرگترین نیروگاه هستهای جهان، نه تنها یک اقدام صرفاً فنی، بلکه یک قمار استراتژیک در زمینه امنیت انرژی، اقتصاد ملی و تعهدات اقلیمی است. در حالی که حافظه جمعی جامعه ژاپن هنوز زخمهای ناشی از حادثه سال ۲۰۱۱ را به یاد دارد، نیاز مبرم به استقلال انرژی و برآورده ساختن تقاضای فزاینده ناشی از انقلاب دیجیتال، دولت فومیو کیشیدا را وادار به بازنگری در سیاست “خروج تدریجی” کرده است. این گزارش تحلیلی، ابعاد گوناگون این بازگشت پرمخاطره را بررسی میکند؛ از چالشهای تاریخی و فنی گرفته تا فشارهای اقتصادی و نگرانیهای ایمنی که این چرخش استراتژیک را به یکی از مهمترین موضوعات ژئوپلیتیک و انرژی در آسیا بدل ساخته است.
۱. مرور تاریخی: سایه فوکوشیما و سیاست انرژی ژاپن
فاجعه نیروگاه هستهای فوکوشیما دایچی در ۱۱ مارس ۲۰۱۱، نقطه عطفی غیرقابل بازگشت در تاریخ انرژی ژاپن بود. زمینلرزه ۹ ریشتری و سونامی عظیم متعاقب آن، که از قویترین بلایای طبیعی ثبتشده در تاریخ مدرن بودند، سیستمهای خنککننده سه رآکتور را از کار انداختند و منجر به ذوب شدن هسته و انتشار مقادیر زیادی مواد رادیواکتیو شدند.
۱.۱. پیامدهای کوتاهمدت و تعطیلی سراسری
بلافاصله پس از حادثه، دولت ژاپن با هدف ارزیابی کامل ایمنی و بازسازی اعتماد عمومی، دستور توقف فعالیت تمام راکتورهای هستهای کشور را صادر کرد. در اوج این بحران، ژاپن مجبور شد وابستگی تاریخی خود به انرژی هستهای (که پیش از ۲۰۱۱ حدود ۳۰ درصد برق مصرفی را تأمین میکرد) را با جایگزینهای پرهزینهتر و آلایندهتر جبران کند. واردات گسترده سوختهای فسیلی، به ویژه گاز طبیعی مایع (LNG) و زغال سنگ، افزایش یافت.
۱.۲. استراتژی انرژی پس از ۲۰۱۱: چرخش کند
سیاست انرژی دولتهای پس از ۲۰۱۱، به رهبری شینزو آبه، بر اصل “اولویت ایمنی” متمرکز بود. با این حال، این رویکرد با واقعیتهای اقتصادی و اقلیمی در تضاد بود:
۱. افزایش هزینه تولید برق: وابستگی به LNG موجب افزایش شدید صورتحسابهای انرژی برای خانوارها و صنایع شد. ۲. تأخیر در اهداف کاهش کربن: خاموش شدن نیروگاههای هستهای، آمار انتشار گازهای گلخانهای را به دلیل جایگزینی با نیروگاههای حرارتی مبتنی بر سوخت فسیلی، افزایش داد.
این وضعیت، یک پارادوکس بزرگ را رقم زد: ژاپن برای دستیابی به امنیت انرژی (با کاهش وابستگی به واردات سوخت)، نیاز داشت به منبعی بازگردد که امنیت هستیشناختی آن زیر سؤال رفته بود. این تناقض، زمینه را برای یک چرخش تدریجی و محتاطانه فراهم کرد که اکنون با احیای کاشیوازاکی-کاریوا به اوج خود رسیده است.
۲. معرفی جامع نیروگاه کاشیوازاکی-کاریوا: غول خفته اتمی
نیروگاه هستهای کاشیوازاکی-کاریوا (Kashiwazaki-Kariwa Nuclear Power Plant – KKNP) در استان نیگاتا، در ساحل دریای ژاپن، نه تنها بزرگترین نیروگاه هستهای ژاپن، بلکه از نظر ظرفیت نصب شده، بزرگترین نیروگاه هستهای جهان محسوب میشود. این نیروگاه نمادی از جاهطلبیهای انرژی هستهای ژاپن پیش از فاجعه بود.
۲.۱. موقعیت جغرافیایی و ظرفیت فنی
این نیروگاه توسط شرکت برق توکیو (TEPCO) اداره میشود و شامل ۷ واحد تولید برق است.
مشخصاتجزئیاتموقعیتاستان نیگاتا، ساحل دریای ژاپناپراتورشرکت برق توکیو (TEPCO)تعداد واحدها۷ واحد فعال (در حالت تعلیق کامل از ۲۰۱۳)فناوری راکتورراکتورهای آب سبک جوشان (BWR)ظرفیت کل نصبشدهحدود ۸,۲۱۲ مگاوات (MW)اهمیتبزرگترین نیروگاه هستهای جهان بر اساس ظرفیت
ظرفیت اسمی این نیروگاه، در صورت فعالسازی کامل، میتواند تقریباً معادل ۱۰ درصد کل تقاضای برق ژاپن را پوشش دهد. این سطح از پتانسیل تولید، اهمیت حیاتی آن را در معادلات امنیت انرژی ژاپن برجسته میسازد.
۲.۲. فناوری و تاریخچه ساخت
واحدهای کاشیوازاکی-کاریوا عمدتاً از نسل راکتورهای آب سبک جوشان (BWR) استفاده میکنند، تکنولوژی مشابهی که در فوکوشیما نیز به کار رفته بود. این موضوع، یکی از اصلیترین نگرانیهای ایمنی و رگولاتوری در مسیر راهاندازی مجدد است. با این حال، TEPCO ادعا میکند که این واحدها پس از زلزله ۲۰۱۱ و در طول توقف طولانیمدت، تحت تقویتهای ساختاری و سیستمی گستردهای (به ویژه در سیستمهای دفاعی در برابر سونامی و زلزله) قرار گرفتهاند.
۳. جزئیات تصمیم سیاسی و رأی مجمع نیگاتا: چالش اعتماد
تصمیم نهایی برای راهاندازی مجدد هر نیروگاه هستهای در ژاپن نیازمند تأییدیههای دوگانه است: تأیید نظارتی از سوی سازمان تنظیم مقررات هستهای (NRA) و تأیید ضمنی یا صریح از سوی دولت محلی و جامعه منطقهای.
۳.۱. نقش سازمان تنظیم مقررات هستهای (NRA)
NRA مسئول ارزیابی انطباق نیروگاهها با استانداردهای سختگیرانه جدید ایمنی است که پس از فوکوشیما تدوین شدهاند. این سازمان برای کاشیوازاکی-کاریوا گواهی انطباق را صادر کرده است، اما این تأیید مشروط بر اجرای کامل اقدامات اصلاحی توسط TEPCO بوده است.
۳.۲. گره اصلی: مقاومت محلی و رأی فرمانداری نیگاتا
مخالفت اصلی نه از سوی دولت ملی، بلکه از سوی مقامات محلی، به ویژه فرمانداری استان نیگاتا، نشأت میگیرد. این منطقه به شدت تحت تأثیر تجربه فوکوشیما قرار دارد و ترس از زلزلههای بزرگ و سونامی در منطقه ساحلی نزدیک نیروگاه، موضعی محتاطانه ایجاد کرده است.
در مراحل اولیه، فرماندار پیشین نیگاتا شدیداً با راهاندازی مخالف بود. اما با تغییر رهبری و تحت فشار دولت مرکزی برای تضمین امنیت انرژی، دولت محلی نهایتاً با راهاندازی واحدها موافقت کرد، به شرطی که TEPCO متعهد به بالاترین سطوح ایمنی و شفافیت باقی بماند. این موافقت، یک پیروزی سیاسی بزرگ برای دولت کیشیدا و نشاندهنده تمایل عمیقتر دولت به استفاده از انرژی هستهای به عنوان ابزاری برای حفظ ثبات اقتصادی است.
۴. نقش شرکت TEPCO و بحران اعتماد عمومی
شرکت برق توکیو (TEPCO)، که مسئولیت مدیریت نیروگاههای فوکوشیما و کاشیوازاکی-کاریوا را بر عهده دارد، با عمیقترین بحران اعتماد عمومی در تاریخ صنعت انرژی ژاپن روبرو است.
۴.۱. میراث فوکوشیما برای TEPCO
TEPCO پس از فاجعه ۲۰۱۱، به دلیل مدیریت ضعیف بحران، پنهانکاری احتمالی و نیاز به تزریق سرمایه عظیم دولتی برای پاکسازی و جبران خسارت، اعتبار خود را تا حد زیادی از دست داد. حتی پس از خروج از ورشکستگی و بازسازی، سایه این وقایع بر تصمیمات راهبردی شرکت سنگینی میکند.
۴.۲. چالشهای ایمنی و شفافیت در کاشیوازاکی-کاریوا
در طول دوره توقف فعالیت کاشیوازاکی-کاریوا، گزارشهایی مبنی بر نقض استانداردهای امنیتی، نفوذ غیرمجاز به تأسیسات، و مسائل مربوط به کنترل تأسیسات توسط پیمانکاران ثانویه، اعتبار TEPCO را باز هم تضعیف کرد. NRA بارها بر لزوم بهبود فرهنگ ایمنی در این شرکت تأکید کرده است.
راهاندازی مجدد این نیروگاه اساساً یک “آزمون اعتماد” برای TEPCO است. موفقیت در این زمینه نه تنها به بازیابی مالی شرکت کمک میکند، بلکه اثبات میکند که این شرکت میتواند استانداردهای جدید سختگیرانه ایمنی هستهای را عملیاتی کند. هرگونه حادثه کوچک در این نیروگاه میتواند به طور کامل استراتژی انرژی هستهای ژاپن را متوقف سازد.
۵. برنامه زمانی راهاندازی واحدها: بازی با زمان
راهاندازی مجدد یک نیروگاه هستهای پس از توقف طولانیمدت، فرآیندی بسیار زمانبر و پرهزینه است که نیازمند بازرسیهای دقیق و آزمایشهای پیچیده ایمنی است.
۵.۱. مراحل راهاندازی
برنامه زمانبندی (که اغلب با تأخیر مواجه میشود) شامل مراحل زیر است:
۱. تأیید نظارتی نهایی (NRA): اخذ مجوز رسمی برای شروع آزمایشهای عملکردی. ۲. تعویض و بازسازی قطعات: جایگزینی تجهیزاتی که در طول سالها استهلاک یافتهاند یا نیاز به ارتقاء دارند. ۳. آزمایشهای با سوخت سرد و گرم: تست عملکرد سیستمهای اصلی بدون یا با سوخت هستهای در سطح پایین. ۴. انتقال به حالت عملیاتی: افزایش تدریجی توان تا رسیدن به ظرفیت کامل (Load Ascension).
۵.۲. جدول زمانی مورد انتظار
دولت ژاپن امیدوار است که راهاندازی حداقل یک یا دو واحد از کاشیوازاکی-کاریوا تا سال ۲۰۲۷ یا ۲۰۲۸ آغاز شود. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که با توجه به پیچیدگیهای نظارتی و مقاومت احتمالی جامعه محلی در هر مرحله، این فرآیند ممکن است به راحتی تا اوایل دهه ۲۰۳۰ به طول انجامد. این تأخیرها فشار بر سیستم انرژی را افزایش میدهد و توجیه اقتصادی استفاده از این نیروگاه را به چالش میکشد.
۶. تحلیل اقتصادی: هزینه واردات، یارانه و مزایای بلندمدت
بازگشت به انرژی هستهای ژاپن ارتباط مستقیمی با ثبات مالی و رقابتپذیری صنعتی این کشور دارد. اقتصاد ژاپن به شدت به منابع انرژی با ثبات و قیمتمناسب وابسته است.
۶.۱. هزینه شوکانگیز واردات سوخت فسیلی
پیش از ۲۰۱۱، هزینههای انرژی ژاپن نسبتاً قابل مدیریت بود. پس از تعطیلی نیروگاهها، ژاپن به واردات گسترده LNG و زغال سنگ روی آورد. با توجه به قیمتهای بالای LNG در بازارهای جهانی، به ویژه پس از جنگ اوکراین، صورتحساب انرژی سالانه ژاپن به طور چشمگیری افزایش یافت. این امر مستقیماً بر تولیدکنندگان بزرگ مانند صنایع خودروسازی و الکترونیک تأثیر گذاشت و مزیت رقابتی آنها را کاهش داد.
محاسبات تقریبی نشان میدهد که بسته شدن نیروگاههای هستهای سالانه بیش از ۲۰ میلیارد دلار هزینه اضافی بر اقتصاد ژاپن تحمیل کرده است.
۶.۲. تأثیر بر قیمت برق و صنایع
راهاندازی مجدد کاشیوازاکی-کاریوا، با ظرفیت اسمی بیش از ۸ گیگاوات، میتواند به طور چشمگیری عرضه برق پایه (Baseload Power) را افزایش دهد. این افزایش عرضه، فشار قیمتی بر بازار عمدهفروشی برق را کاهش داده و به تثبیت قیمتهای مصرفکننده و صنعتی کمک میکند.
مزیت اقتصادی هستهای: هزینه عملیاتی یک نیروگاه هستهای (به جز هزینههای سرمایهگذاری اولیه) بسیار پایینتر از نیروگاههای گازی است. سوخت هستهای (اورانیوم) سهم کمی در هزینه نهایی برق تولیدی دارد، در حالی که گاز طبیعی، هزینه متغیر اصلی نیروگاههای حرارتی محسوب میشود. با فعالسازی KKNP، ژاپن میتواند وابستگی خود به نوسانات ژئوپلیتیکی مؤثر بر قیمت LNG را کاهش دهد و ثبات بیشتری در هزینههای بلندمدت انرژی کسب کند.
۶.۳. تحلیل هزینه در مقابل ایمنی
مخالفان استدلال میکنند که هزینه بیمه، بازرسیهای ایمنی مداوم و آمادگی برای مقابله با حوادث احتمالی، هزینههای پنهانی را به انرژی هستهای تحمیل میکند. با این حال، حامیان استدلال میکنند که هزینههای کلان زیستمحیطی و اقتصادی ناشی از تغییرات اقلیمی و وابستگی به واردات فسیلی، بسیار سنگینتر از ریسکهای مدیریتشده هستهای است.
۷. مقایسه سهم انرژی هستهای: قبل و بعد از فوکوشیما
برای درک اهمیت چرخش کنونی، باید به مقایسه وضعیت انرژی هستهای ژاپن در سالهای مختلف بپردازیم.
دورهسهم تقریبی در ترکیب انرژی اولیه (Primary Energy Mix)سهم تقریبی در تولید برقوضعیت نیروگاههاپیش از ۲۰۱۱حدود ۱۲-۱۴٪حدود ۳۰٪فعالیت کامل۲۰۱۴ (پایینترین نقطه)حدود ۴٪کمتر از ۲٪تمامی راکتورها متوقف۲۰۲۳-۲۰۲۴ (فعلی)حدود ۶-۷٪حدود ۱۰-۱۲٪ (با راهاندازی مجدد تعداد محدودی واحد)حدود ۱۰ واحد فعالهدف ۲۰۳۰هدف دولت کیشیدا: حدود ۲۰-۲۲٪هدف دولت کیشیدا: حدود ۲۵-۳۰٪نیازمند راهاندازی کاشیوازاکی-کاریوا و دیگر نیروگاهها
دولت ژاپن رسماً هدفگذاری کرده است که تا سال ۲۰۳۰، حداقل ۲۲ درصد از نیاز انرژی خود را از طریق هستهای تأمین کند. این هدف تنها در صورت فعالسازی تقریباً کامل ظرفیتهای موجود، از جمله کاشیوازاکی-کاریوا و سایر نیروگاههایی که در حال اخذ مجوزهای نظارتی هستند، قابل دستیابی است. این هدفگذاری، یک تعهد شدید به استفاده از نیروی اتمی را در استراتژی بلندمدت ژاپن نشان میدهد.
۸. فشار رشد تقاضا: دیتاسنترها و انقلاب دیجیتال
یکی از محرکهای اصلی برای بازگشت شتابان به انرژی هستهای، تغییر ساختار تقاضای برق در ژاپن است. رشد سریع فناوریهای نوین، نیازمندی به برق پایه قابل اعتماد و ۲۴ ساعته را به شدت افزایش داده است.
۸.۱. تقاضای انفجاری دیتاسنترها
ژاپن به یک هاب کلیدی برای فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی در آسیا تبدیل شده است. ساخت دیتاسنترهای عظیم، که مصرفکنندگان انرژی بسیار پرمصرفی هستند، به شدت در حال گسترش است. این مراکز داده، به دلیل نیاز به تأمین انرژی پیوسته، به شدت به منابع انرژی پایه (Baseload) مانند هستهای یا نیروگاههای فسیلی وابسته هستند.
۸.۲. الکتریکیسازی حمل و نقل و خانگی
تعهدات ژاپن به الکتریکیسازی حمل و نقل (خودروهای برقی) و بهرهبرداری از سیستمهای گرمایش الکتریکی در ساختمانها، بار کلی شبکه برق را در دهههای آینده به طور قابل توجهی افزایش خواهد داد. منابع تجدیدپذیر متغیر (خورشیدی و بادی) به تنهایی قادر به تأمین این بار ثابت و فزاینده نیستند، به خصوص در مناطقی با محدودیت فضایی برای نصب پنلهای خورشیدی در مقیاس عظیم.
در این زمینه، انرژی هستهای ژاپن به عنوان تنها منبع کمکربن با قابلیت تولید برق در مقیاس بالا و به صورت ۲۴ ساعته (پایدار)، تنها گزینه عملیاتی باقی میماند که بتواند همزمان هم اهداف اقلیمی را پیش ببرد و هم تقاضای دیجیتال را پاسخگو باشد.
۹. جنبههای زیستمحیطی و اهداف کربنصفر
سیاست انرژی جدید ژاپن به طور جداییناپذیری با اهداف ملی اقلیمی این کشور گره خورده است.
۹.۱. هدف کاهش انتشار کربن
ژاپن متعهد شده است که انتشار گازهای گلخانهای خود را تا سال ۲۰۳۰ حدود ۴۶ درصد نسبت به سطح سال ۲۰۱۳ کاهش دهد و تا سال ۲۰۵۰ به بیطرفی کربن (Carbon Neutrality) دست یابد. دستیابی به این اهداف بدون استفاده از انرژی هستهای عملاً غیرممکن تلقی میشود.
۹.۲. هستهای در مقابل فسیلی
در مقایسه با نیروگاههای زغال سنگ و گاز طبیعی که پس از ۲۰۱۱ جایگزین نیروگاههای هستهای شدند، نیروگاههای هستهای تقریباً هیچ انتشار کربنی در طول عملیات تولید برق ندارند. راهاندازی مجدد کاشیوازاکی-کاریوا به معنای حذف سریعتر میلیونها تن دیاکسید کربن از ترکیب انرژی ژاپن خواهد بود، مشروط بر اینکه جایگزین مستقیم نیروگاههای فسیلی شود، نه اینکه صرفاً ظرفیت مازاد را پر کند.
۹.۳. مسئله زبالههای هستهای (پسماند)
بزرگترین چالش زیستمحیطی باقیمانده، مدیریت پسماند هستهای با سطح بالا است. ژاپن هنوز با مشکل یافتن مکان دائمی برای دفن نهایی این زبالهها روبروست. این معضل، که نیازمند توافق جوامع محلی است، همچنان مانعی اخلاقی و سیاسی در مسیر پذیرش کامل انرژی هستهای ژاپن باقی میماند.
۱۰. نگرانیهای ایمنی، ریسک زلزله و مدیریت بحران
با وجود گذشت بیش از یک دهه، نگرانی در مورد ایمنی رآکتورهای هستهای، به ویژه در منطقه فعال لرزهای ژاپن، همچنان عامل اصلی تردید عمومی است.
۱۰.۱. ریسک زلزله و سونامی در نزدیکی کاشیوازاکی-کاریوا
منطقه نیگاتا یک منطقه لرزهخیز فعال است. نیروگاه کاشیوازاکی-کاریوا خود در سال ۲۰۰۷ تحت تأثیر زلزله بزرگ چوئتسو (Chūetsu earthquake) قرار گرفت که اگرچه باعث ذوب هسته نشد، اما منجر به نشت محدود آب رادیواکتیو شد و نقصهایی در سیستمهای خنککننده اضطراری را آشکار ساخت.
۱۰.۲. استانداردهای جدید و مقاومسازی
دولت و NRA تأکید دارند که استاندارهای پس از ۲۰۱۱، شامل ارزیابیهای دقیقتر برای مقابله با رخدادهایی فراتر از آنچه در فوکوشیما رخ داد، است. این شامل:
- تقویت سازههای اصلی در برابر لرزشهای شدیدتر.
- افزایش ارتفاع و استحکام دیوارهای دفاعی در برابر سونامی.
- تأمین منابع تغذیه و خنککننده اضطراری مستقل و قابل حمل (مانند واحدهای دیزلی قابل حمل) که در فوکوشیما کمبود آنها محسوس بود.
۱۰.۳. مدیریت بحران و آمادگی اضطراری
برگزاری مانورهای متعدد توسط TEPCO در همکاری با دولت محلی برای اطمینان از آمادگی در برابر تخلیه اضطراری و پاسخدهی سریع، بخش حیاتی از روند راهاندازی است. موفقیت در این زمینه، کلید حفظ حمایت مقامات محلی است.
۱۱. واکنش مردم محلی و فعالان محیط زیست
بازگشت به انرژی هستهای همواره با تنشهای اجتماعی همراه بوده است، به خصوص در مناطق نزدیک به تأسیسات هستهای.
۱۱.۱. جبهه مخالفان محلی
در استان نیگاتا، جامعه محلی به شدت دو قطبی شده است. ماهیگیران محلی به شدت نگران آلودگی آب و تأثیر آن بر صنعت ماهیگیری خود هستند. فعالان محیط زیست، ضمن تأیید نگرانیهای اقلیمی، معتقدند که ریسکهای هستهای غیرقابل قبول هستند و باید سرمایهگذاری کامل روی منابع تجدیدپذیر صورت گیرد.
۱۱.۲. تغییر مواضع به دلیل فشار اقتصادی
با این حال، در سالهای اخیر، به ویژه با افزایش قبضهای برق و کاهش فرصتهای شغلی محلی ناشی از توقف نیروگاه، بخشی از جامعه محلی به این نتیجه رسیدهاند که بازگشایی نیروگاه، مزایای اقتصادی (شامل مشاغل و مالیاتهای محلی) قابل توجهی به همراه دارد که میتواند بر ریسکهای بالقوه غلبه کند. این تغییر تدریجی در افکار عمومی، به دولت برای اخذ تصمیم کمک کرده است.
۱۲. جایگاه ژاپن در سیاست هستهای جهان
تصمیم ژاپن برای احیای انرژی هستهای ژاپن در مقیاس بزرگ، پیامدهای بینالمللی مهمی دارد و بر سیاستهای منطقهای و جهانی تأثیر میگذارد.
۱۲.۱. الگوبرداری از کشورهای پیشرو
ژاپن با حرکت به سوی راهاندازی مجدد نیروگاههای عظیم، به کشورهایی مانند کره جنوبی و تایوان میپیوندد که پس از فوکوشیما، سیاستهای خود را تعدیل کرده و به دنبال حفظ یا گسترش برنامه هستهای خود بودهاند. این اقدام، در تضاد با آلمان است که مسیر خروج کامل را در پیش گرفت.
۱۲.۲. تأثیر بر صنعت هستهای جهانی
راهاندازی مجدد موفقیتآمیز کاشیوازاکی-کاریوا (و دیگر نیروگاهها) سیگنال مثبتی برای سازندگان راکتورهای نسل جدید (مانند GE-Hitachi که راکتورهای BWR را طراحی کردهاند) خواهد بود و میتواند به تقویت بازار جهانی فناوری هستهای کمک کند، به ویژه در مناطقی که به دنبال کاهش کربن و امنیت انرژی هستند.
۱۳. سناریوهای آینده انرژی ژاپن: مسیرهای پیش رو
آینده انرژی ژاپن به شدت وابسته به موفقیت در اجرای برنامه هستهای و همزمان گسترش منابع تجدیدپذیر خواهد بود.
سناریوی A: سناریوی هستهای قوی (هدف دولت)
در این سناریو، کاشیوازاکی-کاریوا به طور کامل عملیاتی میشود و تمامی راکتورهای موجود ژاپن تا سال ۲۰۳۵ به شبکه بازمیگردند. با ادغام این ظرفیت عظیم، ژاپن میتواند به هدف کربنصفر خود نزدیک شود و وابستگی به LNG را به شدت کاهش دهد. این امر نیازمند مدیریت موفق نگرانیهای ایمنی و کسب مجدد اعتماد عمومی است.
سناریوی B: سناریوی توسعه متمرکز بر تجدیدپذیر
در صورت بروز مشکلات غیرقابل حل در ایمنی یا تداوم مقاومت اجتماعی در نیگاتا، ژاپن ممکن است به سمت جایگزینهای پرهزینهتر حرکت کند. این شامل سرمایهگذاری گسترده در انرژیهای باد فراساحلی، خورشیدی و هیدروژن سبز خواهد بود. این سناریو ممکن است به اهداف کاهش کربن آسیب بزند و هزینههای برق را برای دههها بالا نگه دارد، در حالی که وابستگی به سوختهای فسیلی به عنوان پشتیبان باقی میماند.
سناریوی C: راهاندازی محدود و ترکیبی
در این سناریو، فقط واحدهای کمریسکتر کاشیوازاکی-کاریوا راهاندازی میشوند، در حالی که باقی بخشهای برنامه هستهای متوقف میماند. این وضعیت منجر به یک وضعیت میانی میشود که در آن هزینههای واردات سوخت کاهش مییابد، اما اهداف کربنصفر سال ۲۰۵۰ به سختی قابل دستیابی خواهد بود.
پرسش و پاسخ متداول (FAQ) درباره بازگشت انرژی هستهای ژاپن
۱. بزرگترین نیروگاه هستهای جهان در حال راهاندازی مجدد چیست؟
نیروگاه هستهای کاشیوازاکی-کاریوا (KKNP) در استان نیگاتا، بزرگترین نیروگاه هستهای جهان بر اساس ظرفیت نصب شده (حدود ۸.۲ گیگاوات) است که پس از فاجعه فوکوشیما متوقف شده و اکنون دولت ژاپن در حال تلاش برای راهاندازی مجدد آن است.
۲. چرا ژاپن پس از فوکوشیما به انرژی هستهای بازمیگردد؟
دلیل اصلی، نیاز مبرم به امنیت انرژی و کاهش شدید وابستگی به واردات پرهزینه سوختهای فسیلی (LNG و زغال سنگ) است. همچنین، دستیابی به اهداف بلندپروازانه کاهش کربن تا سال ۲۰۵۰ بدون منبع برق پایه کمکربن مانند هستهای تقریباً غیرممکن است.
۳. نقش سازمان تنظیم مقررات هستهای (NRA) در این فرآیند چیست؟
NRA تنها نهاد ناظر بر ایمنی است. این سازمان باید تأیید کند که نیروگاه کاشیوازاکی-کاریوا با استانداردهای ایمنی سختگیرانه جدید (مطابق با درسهای آموخته شده از فوکوشیما) مطابقت کامل دارد. راهاندازی بدون تأییدیه NRA غیرقانونی است.
۴. TEPCO چگونه اعتماد عمومی را پس از فوکوشیما بازسازی میکند؟
TEPCO تحت نظارت شدید NRA قرار دارد و باید اصلاحات فرهنگی گستردهای در زمینه فرهنگ ایمنی، شفافیت در گزارشدهی حوادث و اجرای کامل تقویتهای سختافزاری در نیروگاهها انجام دهد. موفقیت در راهاندازی KKNP آزمونی بزرگ برای این شرکت است.
۵. راهاندازی کاشیوازاکی-کاریوا چه تأثیری بر اقتصاد ژاپن خواهد داشت؟
راهاندازی این نیروگاه میتواند به کاهش قابل توجه هزینههای تولید برق در ژاپن منجر شود، زیرا هزینه سوخت هستهای بسیار پایینتر از LNG است. این امر به تثبیت قیمت برق برای صنایع و خانوارها کمک کرده و رقابتپذیری اقتصادی ژاپن را تقویت میکند.
۶. آیا نیروگاه کاشیوازاکی-کاریوا از همان فناوری راکتور فوکوشیما استفاده میکند؟
بله، این نیروگاه عمدتاً از راکتورهای آب سبک جوشان (BWR) استفاده میکند، همان فناوری به کار رفته در فوکوشیما. این امر موجب نگرانیهایی در مورد ایمنی میشود، اما TEPCO مدعی است که ارتقاءهای گستردهای برای افزایش مقاومسازی در برابر زلزله و سونامی اعمال شده است.
۷. هدف دولت ژاپن برای سهم انرژی هستهای در ترکیب انرژی چیست؟
دولت فومیو کیشیدا هدفگذاری کرده است که تا سال ۲۰۳۰، سهم انرژی هستهای ژاپن در تولید برق ملی را به ۲۵ تا ۳۰ درصد برساند، که این امر مستلزم راهاندازی تقریباً تمام نیروگاههای ایمن موجود است.
۸. بزرگترین چالشهای ایمنی پیش روی راهاندازی مجدد چیست؟
ریسک زلزله منطقهای و آمادگی در برابر رویدادهای شدید لرزهای، اصلیترین نگرانی است. همچنین، تضمین تأمین برق و سیستمهای خنککننده اضطراری مستقل برای جلوگیری از تکرار سناریوی فوکوشیما حیاتی است.
۹. تقاضای جدید برای انرژی در ژاپن از کجا نشأت میگیرد؟
افزایش شدید تقاضا ناشی از رشد سریع بخش دیجیتال، به ویژه ساخت و بهرهبرداری از دیتاسنترها برای هوش مصنوعی و خدمات ابری، و همچنین گسترش الکتریکیسازی حمل و نقل و گرمایش خانگی، عامل اصلی افزایش نیاز به برق پایه است.
۱۰. واکنش مردم محلی نیگاتا نسبت به راهاندازی مجدد چگونه است؟
واکنشها دوگانه است. در حالی که فعالان محیط زیست و بخشی از جامعه محلی همچنان مخالف هستند، افزایش هزینههای انرژی و نیاز به اشتغال باعث شده است که بخش دیگری از جامعه محلی از راهاندازی مجدد نیروگاه، به دلیل مزایای اقتصادی، حمایت کنند.
https://farcoland.com/OP98KC
کپی آدرس
