اپل برای ساخت تراشه به دنبال همکاری با سامسونگ و اینتل است

در هفته‌های اخیر، گزارش جدیدی از سوی بلومبرگ منتشر شده که توجه بسیاری از تحلیلگران حوزه فناوری، تولیدکنندگان تراشه و حتی سرمایه‌گذاران را به خود جلب کرده است. طبق این گزارش، شرکت اپل در حال انجام بررسی‌های گسترده و مذاکرات اولیه با دو غول فناوری یعنی سامسونگ الکترونیکس و اینتل است تا احتمالاً بخشی از تولید تراشه‌های کلیدی خود را از وابستگی کامل به شرکت تایوانی TSMC خارج کند. این خبر در شرایطی منتشر می‌شود که فضای رقابتی صنعت نیمه‌هادی به شدت متحول شده و تقاضای جهانی برای تراشه‌های پیشرفته، مخصوصاً در حوزه‌های مربوط به هوش مصنوعی و پردازش ابری، افزایش چشمگیری یافته است.

سال‌هاست که TSMC اصلی‌ترین و تقریباً تنها تولیدکننده تراشه‌های سفارشی اپل بوده است. تراشه‌های سری A که در آیفون‌ها استفاده می‌شوند و پردازنده‌های سری M که قدرت مک‌ها را تأمین می‌کنند، همگی با فناوری‌های فوق‌پیشرفته لیتوگرافی این شرکت تولید شده‌اند. اما اکنون به نظر می‌رسد اپل به‌دنبال تنوع‌بخشی در زنجیره تأمین خود است؛ تصمیمی که اگر عملی شود، نه‌تنها شکل همکاری اپل با شرکای تولیدی خود را تغییر خواهد داد، بلکه می‌تواند اثرات بلندمدتی بر صنعت فناوری و بازار جهانی تراشه‌ها بگذارد.

بر اساس گزارش بلومبرگ، اپل حتی از برخی تاسیسات تولیدی سامسونگ در ایالات متحده – به‌ویژه کارخانه سامسونگ در ایالت تگزاس – بازدید کرده است. این کارخانه قرار است در نسل‌های آینده قادر به تولید تراشه‌های پیشرفته‌تر با لیتوگرافی‌های کوچک‌تر شود و از این نظر برای اپل جذابیت دارد. همچنین بخشی از مذاکرات با اینتل نیز مربوط به ارزیابی ظرفیت فنی این شرکت برای تولید تراشه‌های سفارشی اپل است. اینتل طی چند سال گذشته تلاش کرده برنامه‌ای گسترده برای ارتقای سیستم تولید سفارشی خود تحت عنوان Intel Foundry Services اجرا کند و همکاری با اپل می‌تواند نقطه عطفی مهم برای این برنامه باشد.

این تحولات در بحبوحه تغییرات داخلی مهمی در اپل رخ می‌دهد. مدتی پیش، تیم‌های متعددی از جمله واحدهای مهندسی سخت‌افزار، توسعه فناوری و تیم‌های سیلیکون، تحت مدیریت یکپارچه جانی سروجی قرار گرفتند؛ مدیری که سال‌هاست مسئولیت هدایت پروژه‌های سخت‌افزاری اپل را برعهده دارد و نقشی کلیدی در توسعه پردازنده‌های سری A و M داشته است. در ساختار جدید، بخش سیلیکون توسط سِری سانتانام رهبری می‌شود؛ مدیری که سابقه فعالیت در شرکت AMD را نیز دارد و در صنعت نیمه‌هادی چهره‌ای شناخته‌شده محسوب می‌شود. این تغییرات نشان می‌دهد اپل قصد دارد تمرکز بیشتری بر توسعه داخلی تراشه‌های اختصاصی و همچنین مدیریت درست زنجیره تأمین آن‌ها داشته باشد.

اما مهم‌ترین چالش اپل در مسیر همکاری با سامسونگ یا اینتل، قابلیت این شرکت‌ها در تولید تراشه در مقیاس جهانی و با ثبات بالا است. TSMC در طول سال‌های گذشته بی‌رقیب‌ترین شرکت در زمینه تولید تراشه‌های پیشرفته بوده و تقریباً تمامی شرکت‌های بزرگ از جمله انویدیا، AMD، مدیاتک و حتی بخش‌هایی از کوالکام برای تولید پیشرفته‌ترین پردازنده‌های خود به آن وابسته هستند. این شرکت نه‌تنها توانایی فنی بسیار بالایی دارد، بلکه در زمینه تولید با ظرفیت عظیم و مدیریت دقیق کیفیت نیز شهرت جهانی دارد.

در مقابل، سامسونگ و اینتل هرچند توانایی‌های قابل‌توجهی دارند، اما در زمینه‌ی پایداری تولید و درصد بازدهی (Yield) نتوانسته‌اند به سطح کاملاً قابل رقابت با TSMC برسند. برای مثال، سامسونگ در نسل‌های اولیه تراشه‌های ۳ نانومتری خود با مشکلات بازدهی مواجه بود. اینتل نیز پس از سال‌ها تأخیر در فناوری ساخت ۱۰ نانومتری و بازسازی ساختار داخلی خود، همچنان در تلاش است جایگاه قبلی‌اش را بازپس گیرد. به همین دلیل اپل با احتیاط به دنبال ارزیابی دقیق فرصت‌ها و ریسک‌های احتمالی همکاری با این دو شرکت است.

در دهه گذشته، تراشه‌های اپل که نقش اساسی در موفقیت دستگاه‌هایی مانند آیفون، آیپد و مک ایفا کرده‌اند، منحصراً توسط TSMC تولید شده‌اند. استفاده از لیتوگرافی ۳ نانومتری در آخرین نسل از این تراشه‌ها، نشان‌دهنده میزان اتکای اپل به فناوری‌های پیشرفته تولیدی این شرکت تایوانی است. این سطح از کوچک‌سازی و پیچیدگی در حال حاضر تنها توسط تعداد بسیار محدودی از تولیدکنندگان در جهان قابل دستیابی است و TSMC در این زمینه پیشتاز است. اما در سال‌های اخیر، بازار جهانی فناوری با فشارهای جدیدی روبه‌رو شده است.

یکی از دلایل اصلی که دوباره بحث تنوع‌بخشی زنجیره تأمین را برای اپل مطرح کرده، افزایش شدید تقاضا برای تراشه‌های پیشرفته مرتبط با مراکز داده هوش مصنوعی است. مدل‌های هوش مصنوعی مولد، سیستم‌های پردازشی ابری و کارت‌های گرافیک قدرتمند همگی به تراشه‌های پیچیده نیاز دارند و همین موضوع ظرفیت تولید TSMC را تحت فشار قرار داده است. علاوه بر این، تقاضای پیش‌بینی‌نشده برای مک‌های جدید اپل که از تراشه‌های سری M استفاده می‌کنند نیز، بخشی از ظرفیت TSMC را اشغال کرده است. این مسئله باعث شده اپل به فکر گزینه‌های جایگزین برای کاهش احتمال بروز کمبودهای آینده بیفتد.

از سوی دیگر، تحولات ژئوپلیتیکی در منطقه شرق آسیا نیز عاملی مهم در این تصمیم‌گیری‌هاست. تایوان به عنوان مرکز اصلی تولید تراشه‌های پیشرفته جهان، در سال‌های اخیر با تنش‌های منطقه‌ای روبه‌رو بوده و برخی شرکت‌ها، از جمله اپل، نگرانند که هرگونه بی‌ثباتی در این منطقه می‌تواند زنجیره تأمین جهانی را مختل کند. افزایش رقابت‌های سیاسی و اقتصادی بین قدرت‌های بزرگ باعث شده برخی صنایع استراتژیک، از جمله نیمه‌هادی‌ها، در معرض ریسک بیشتری قرار بگیرند.

به همین دلیل انتقال بخشی از تولید تراشه به آمریکا برای اپل جذابیت دوچندان دارد. کارخانه‌هایی که سامسونگ و اینتل در ایالات متحده راه‌اندازی کرده‌اند یا در حال ساخت آن‌ها هستند، فرصت مناسبی برای هم‌راستا کردن تولید با اهداف کلان دولت آمریکا محسوب می‌شوند. دولت ایالات متحده از طریق برنامه‌هایی مانند CHIPS Act میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری کرده تا تولید تراشه‌های پیشرفته را به داخل خاک این کشور بازگرداند. از آنجا که دولت آمریکا مالک بخشی از سهام اینتل است و نقش مهمی در حمایت مالی از توسعه ظرفیت تولید این شرکت دارد، همکاری اپل با اینتل می‌تواند همسو با جهت‌گیری‌های اقتصادی واشنگتن نیز باشد.

برای اینتل، چنین قراردادی می‌تواند نقطه عطفی تاریخی باشد. این شرکت که یکی از قدیمی‌ترین تولیدکنندگان تراشه در جهان است، سال‌ها به تولید پردازنده‌های x86 برای رایانه‌های شخصی و سرورها اتکا کرده بود. اما با افزایش رقابت از سوی AMD و ARM، و همچنین کاهش سهم این شرکت در بازار، اینتل تلاش کرده با توسعه سرویس‌های تولید سفارشی، نقش جدیدی در صنعت نیمه‌هادی ایفا کند. همکاری با اپل می‌تواند اعتبار قابل‌توجهی برای پروژه تحول‌آفرین اینتل به ارمغان آورد و نشان دهد که این شرکت دوباره به سطوح بالای رقابت بازگشته است.

سامسونگ نیز از این همکاری سود فراوانی خواهد برد. این شرکت که دومین تولیدکننده بزرگ تراشه‌های پیشرفته پس از TSMC به شمار می‌رود، از سال‌ها قبل تلاش کرده جایگاه خود را مستحکم‌تر کند و بخش Foundry را به‌عنوان یک قطب رقابتی جدی مطرح سازد. دریافت سفارش‌های گسترده از اپل می‌تواند این شرکت را یک قدم دیگر به هدف رقابت مستقیم‌تر با TSMC نزدیک کند.

با این حال، هنوز راه درازی تا رسیدن به یک توافق قطعی باقی مانده است. بلومبرگ گزارش داده که اپل در زمینه استفاده از فناوری‌های غیر–TSMC نگرانی‌های قابل‌توجهی دارد و از دیدگاه این شرکت، هرگونه انتقال تولید نباید به افت کیفیت یا کاهش بازدهی منجر شود. از آنجا که عملکرد، کارایی انرژی و پایداری تراشه‌ها نقشی کلیدی در تجربه کاربران دستگاه‌های اپل دارند، شرکت به‌شدت حساس است و به همین دلیل حاضر نیست ریسک زیادی بپذیرد.

در نتیجه، مذاکرات اپل با سامسونگ و اینتل هنوز در مراحل بسیار اولیه هستند و حتی ممکن است در نهایت به توافق نرسند. اما همین که اپل به‌دنبال گسترش گزینه‌های خود است، نشان‌دهنده تغییرات مهمی در استراتژی این شرکت و همچنین تحولات گسترده‌تری در صنعت تولید تراشه است.

این حرکت اپل اگر نهایی شود، می‌تواند به‌طور بالقوه سرآغاز دوران جدیدی از رقابت در عرصه تولید نیمه‌هادی‌ها باشد. مشارکت یک شرکت عظیم مانند اپل با کارخانه‌سازان دیگری غیر از TSMC می‌تواند فشار رقابتی قابل‌توجهی به بازار وارد کند، هزینه‌ها را کاهش دهد، نوآوری را سرعت بخشد و ظرفیت‌های جدیدی برای صنایع مختلف ایجاد کند. چنین رقابتی شاید در بلندمدت به سود مصرف‌کنندگان نیز تمام شود؛ زیرا تنوع بیشتر در تولید تراشه می‌تواند سرعت رشد فناوری، کیفیت محصولات و پایداری زنجیره تأمین را افزایش دهد.

در نهایت باید گفت که صنعت نیمه‌هادی در حال گذر از یکی از حساس‌ترین دوره‌های تاریخ خود است. رقابت جهانی، رشد هوش مصنوعی، تنش‌های سیاسی و کمبود ظرفیت تولید همگی عواملی هستند که شرکت‌هایی همچون اپل را مجبور کرده‌اند تصمیم‌های جدید و گاه جسورانه بگیرند. اینکه اپل در نهایت به همکاری با سامسونگ، اینتل یا حتی یک تولیدکننده دیگر تن دهد یا همچنان بر TSMC تکیه کند، موضوعی است که در ماه‌ها و سال‌های آینده روشن خواهد شد. اما آنچه مسلم است این است که اپل به‌دنبال آینده‌ای با ثبات بیشتر، انعطاف‌پذیری بیشتر و استقلال بیشتر در تولید تراشه است؛ آینده‌ای که تأمین قطعات حیاتی آن را در برابر بحران‌های جهانی مقاوم‌تر می‌کند.