وقتی مغز دوباره میبیند؛ ایمپلنت هوشمند، بینایی را به پدر مبتلا به ALS بازگرداند
وقتی مغز دوباره میبیند؛ علم و فناوری چگونه پدری مبتلا به ALS را از دنیای ایستا نجات داد
پدر در میانهی سکون و زندگی در جریان
برد اسمیت، پدری مهربان با لبخندی آرام، حالا در میانهی یکی از شگفتانگیزترین دستاوردهای علم و فناوری ایستاده است. او سالهاست با بیماری لاعلاج ALS (اسکلروز جانبی آمیوتروفیک) زندگی میکند؛ بیماریای که همانطور که از نامش برمیآید، سیستم عصبی و عضلات بدن را بهتدریج از بین میبرد تا جاییکه فرد توان حرکت، تکلم و حتی تنفس را از دست میدهد.
اما علم دوباره درِ دیگری به روی او گشود. برد اسمیت اکنون با کمک ایمپلنت مغزی نورالینک (Neuralink) و دوربین هوشمند Insta360 Link 2 توانسته دوباره دنیا را ببیند؛ نه با چشمانش، بلکه با فناوری که دیدن را از نو معنا کرده است.
ALS چیست و چرا چنین ویرانگر است؟
ALS یک بیماری عصبی پیشرونده است. نورونهای حرکتی در مغز و نخاع — که مسئول ارسال دستورات حرکتی به عضلاتاند — در این بیماری از بین میروند. در نتیجه، بدن بهتدریج فلج میشود، درحالیکه ذهن و هوشیاری فرد کاملاً سالم باقی میماند.
بیشتر بیماران ALS در چند سال نخست توان گفتوگو و حرکت را از دست میدهند. اما مغزشان همچنان فعال است، افکار دارند، میشنوند و احساس میکنند. همین تضاد میان ذهن سالم و بدن ناتوان، بزرگترین درد روانی آنهاست؛ زندانی در کالبد خود شدن.
برد اسمیت نیز از همین درد گذشت. او میگوید:
«در دنیایی ایستا گرفتار شده بودم، درحالیکه زندگی اطرافم بهصورت پویا در جریان بود.»
آغاز امید: انتخاب بهعنوان سومین بیمار نورالینک
در نوامبر ۲۰۲۴ (آبان ۱۴۰۳)، پس از سالها زندگی با ویلچر و ازکارافتادگی جسمی، برد اسمیت بهعنوان سومین بیمار رسمی نورالینک انتخاب شد. نورالینک، شرکت تحت مالکیت ایلان ماسک، مأموریت دارد راه ارتباط مستقیم بین مغز انسان و رایانه را برقرار کند؛ آنچه به آن رابط مغز و ماشین (BCI) میگویند.
جراحی روی مغز اسمیت موفقیتآمیز بود. تراشهی کوچک implanted در قشر حرکتی مغزش، سیگنالهای عصبی او را گرفته و به رایانهاش انتقال میداد.
چند ماه بعد، او توانست تنها با قدرت ذهن، صفحهکلید مجازی لپتاپ مکبوک خود را کنترل کند و حتی ویدیوهای شخصیاش را ویرایش نماید. او با کمک مدلهای هوش مصنوعی، صدای از دسترفتهاش را بازسازی و دوباره با خانواده سخن گفت. لحظهای که اولین واژهی مصنوعی از لبهای دیجیتالی او شنیده شد، دنیای علم را لرزاند.
اما هنوز یک چیز آزاردهنده باقی بود — او نمیتوانست «ببیند».
نه بهمعنای بینایی چشمی، بلکه بهمعنای ارسال نگاه از ذهن به سمت جهان زنده و پویا.
چالش بعدی: وقتی نگاه هم فلج میشود
اگرچه برد با ایمپلنت نورالینک توانست تا حدی با دنیای دیجیتال تعامل کند، اما در زندگی واقعی هنوز زندانی بود. قادر به چرخاندن سر یا دنبال کردن حرکات فرزندانش نبود. بدنش حتی توان نگهداشتن نگاه در جهات مختلف را از او گرفته بود.
برای هر پدر، ناتوانی در نگاهکردن به فرزندانش دردناک است. اسمیت توصیف میکند:
«میشنیدم که آنها میخندند، اما نمیتوانستم ببینم چه چیزی باعث خندهشان شده است.»
اینجا بود که علم یکبار دیگر قدمی فراتر برداشت.
تولد چشمهای دوم: همکاری Insta360 و Eyegaze
راهحل از جایی آمد که کمتر کسی انتظار داشت — یک وبکم تجاری حرفهای.
شرکت Insta360، تولیدکنندهی دوربینهای باکیفیت و خلاقانه، در همکاری با تیم نورالینک و متخصصان درمانی برد اسمیت، دوربین مدل Insta360 Link 2 را در اختیار او گذاشت.
این دوربین در حالت عادی برای تولید محتوا و تماسهای ویدئویی استفاده میشود، اما ویژگی خاصی دارد:
📸 چرخش خودکار سهمحوره و هوش مصنوعی برای ردیابی سوژه.
در سیستم جدید، این دوربین به مکبوک اسمیت متصل شد و با سیستم کنترل بینایی (Eyegaze) و تراشهی مغزی نورالینک یکپارچه گردید.
او با نگاهکردن به گوشههای صفحه یا ارسال فرمان ذهنی، میتواند زاویهی دوربین را تغییر دهد. این یعنی سرِ مجازی او دوباره شروع به حرکت کرده است.
چگونه کار میکند؟
ادغام سه فناوری، بنیاد این تحول را شکل میدهد:
- نورالینک (Neuralink BCI): تراشهای در مغز سیگنالهای عصبی مرتبط با نیت حرکتی را میخواند.
- Eyegaze Tracker: حرکت چشم را با دوربینهای فروسرخ ردیابی و به مختصات دیجیتال تبدیل میکند.
- Insta360 Link 2: با دریافت سیگنالها از دو سیستم بالا، در هر جهت و زاویهای که اسمیت بخواهد، میچرخد و تصویر را در نمایشگر مکبوک نشان میدهد.
به این ترتیب، او اکنون میتواند با نگاه یا فکر خود محیط اطراف را ببیند؛ مثل اینکه سرش را بچرخاند. از تماشای بازی کودکانش در اتاق گرفته تا دیدن آسمان از پنجره — همه فقط با نیروی مغز.
تغییر چهره زندگی روزمره
در نخستین روزهای استفاده، خانوادهی اسمیت شاهد یکی از عاطفیترین لحظات زندگیشان بودند. وقتی دوربین به آرامی چرخید و نگاه پدر را روی چهرهی فرزند کوچکشان متمرکز کرد، اشک در چشمان همه جمع شد. بعد از سالها، نگاه دوباره برقرار شد.
زندگی حالا برای برد معنای دیگری دارد:
- صبحها محیط خانه را از دید خودش میبیند.
- هنگام گفتوگو، به فردی که صحبت میکند نگاه میکند.
- میتواند بچهها را در حال بازی تماشا کند.
او میگوید:
«برای اولینبار، حس میکنم دوباره در کانون خانواده حضور دارم. دیگر ناظر خاموش نیستم.»
نتایج روانشناختی این تجربه، بهگفتهی پزشکان، شگفتآور بوده است. سطح اضطراب و افسردگی او بهطور محسوس کاهش یافته و تعامل اجتماعیاش افزایش یافته است.
ترکیب هوش مصنوعی و حس انسانی
آنچه پروژهی اسمیت را متمایز میکند، نه صرفاً فناوری، بلکه هماهنگی احساس انسانی با الگوریتم هوشمند است.
در نسخهی بهروزشدهی سیستم، الگوریتم هوش مصنوعی حرکات فرزندانش را تشخیص داده و زاویهی دوربین را بهصورت خودکار تنظیم میکند؛ گویی خود پدر بیدرنگ به سوی آنها نگاه میکند. این تطبیق بلادرنگ، نگاه را طبیعیتر و انسانیتر جلوه میدهد.
از محصول مصرفی تا ابزار توانبخشی
موفقیت Insta360 Link 2 در این پروژه یک پیام مهم برای دنیای فناوری دارد: محصولات تجاری ساده میتوانند در قالب ابزارهای کمکی حیاتی بازتعریف شوند.
در گذشته، دستگاههای توانبخشی مخصوص بیماران ALS گران، بزرگ و محدود بودند. اما امروز، با اتصال دوربین هوشمند و یک لپتاپ معمولی، یک تحول عظیم در کیفیت زندگی ممکن شده است.
همچنین این ترکیب انعطافپذیر است: میتواند برای دیگر بیماران فلج، افراد بدون قدرت گفتار یا کسانی که نیاز به ارتباط چشمی مجازی دارند نیز بهکار رود.
چشمانداز آینده: پیوند مغز، ماشین و خانواده
آنچه نورالینک برای برد اسمیت انجام داد، یک تمرین عمومی برای آیندهی بشریت است. در چند سال آینده، با توسعهی رابطهای مغزی، مرز میان انسان و ماشین بیش از پیش از بین خواهد رفت:
- هوش مصنوعی پیشبین: پیش از ارسال فرمان، با تحلیل الگوهای مغزی نیت کاربر را پیشبینی خواهد کرد.
- فناوری لمسی مجازی: لرزشهای خفیف در بازوبند یا صندلی میتواند حس لمس محیط را شبیهسازی کند.
- بینایی تقویتی (Augmented Vision): نمایشگرهایی درون چشمی، دادهها و چهرهها را بهطور زنده برای بیماران نمایش خواهند داد.
برد اسمیت شاید نخستین پدری باشد که دوباره از طریق فناوری «دیدن» را تجربه کرده است، اما بیتردید آخرین نفر نخواهد بود.
نگاهی از بعد اجتماعی و انسانی
داستان اسمیت یادآور حقیقتی است که در هیاهوی صنعت فناوری اغلب فراموش میکنیم: هدف نهایی تکنولوژی، انسان است.
هر خط کد و هر تراشه، زمانی معنادار میشود که بتواند بخشی از کرامت انسانی را به زندگی بازگرداند.
او با این فناوری نهتنها کنترل دوباره بر دنیای بیرون یافته، بلکه عزتنفس و پیوند عاطفی خود با خانواده را نیز بازیافته است. خانوادهی او اکنون نور امیدی را که در چشمانش میدرخشد، جشن میگیرند — نوری که درواقع انعکاس معجزهی علم است.
نتیجهگیری
برد اسمیت ثابت کرد که علم و فناوری وقتی بهدرستی با احساس انسانی ترکیب شوند، میتوانند ناممکن را ممکن کنند. او امروز با کمک تراشهی مغزی نورالینک و دوربین Insta360 Link 2 نهتنها محیط اطرافش را میبیند، بلکه دوباره «در جریان زندگی» حضور دارد.
این دستاورد، فراتر از یک پیشرفت فناورانه است؛ بیانیهای است دربارهی قدرت ارادهی انسان، هوش مصنوعی و عشق خانوادگی که با هم قادرند مرز میان جسم و ذهن را از نو تعریف کنند.
سوالات متداول (FAQ Schema)
۱. بیماری ALS دقیقاً چه نوع اختلالی است؟
ALS یا اسکلروز جانبی آمیوتروفیک نوعی بیماری عصبی نادر است که نورونهای حرکتی را از بین میبرد. نتیجهی آن فلج تدریجی تمام اعضای بدن است، درحالیکه ذهن بیمار فعال میماند.
۲. ایمپلنت مغزی نورالینک چگونه عمل میکند؟
تراشه در ناحیهی قشر حرکتی مغز کاشته میشود و سیگنالهای الکتریکی مربوط به نیت یا دستور حرکت را میخواند، سپس از طریق دستگاه واسط به رایانه ارسال میکند تا فرمانهای متناظر اجرا شوند.
۳. برد اسمیت چه دستاوردی با نورالینک داشت؟
او توانست با استفاده از ذهن خود ماوس، کیبورد و حتی نرمافزار ویدیوادیت مکبوک را کنترل کند و صدای ازدسترفتهاش را ازطریق هوش مصنوعی بازسازی نماید.
۴. چرا دیدن برای او هنوز ممکن نبود؟
بهدلیل فلج کامل عضلات گردن و محدودیت حرکت چشم، برد نمیتوانست محور نگاه خود را تغییر دهد و بنابراین در دیدهشدن محیط اطراف دچار محدودیت شدید بود.
۵. دوربین Insta360 Link 2 چه نقشی ایفا کرد؟
این دوربین با قابلیت چرخش خودکار و کنترل از راه دور، وقتی به سیستم Eyegaze و نورالینک متصل شد، بدل به «چشمهای دوم» اسمیت شد و امکان مشاهدهی محیط از زوایای مختلف را برایش فراهم کرد.
۶. آیا این فناوری فقط برای بیماران ALS کاربرد دارد؟
خیر. میتوان آن را برای تمام افرادی بهکار برد که بهیادگیری یا کنترل محیط بدون حرکت فیزیکی نیاز دارند؛ از بیماران قطع نخاع گرفته تا کاربری در نسخههای آینده برای واقعیت افزوده و رباتیک.
۷. همکاری نورالینک و Insta360 چه پیامی دارد؟
این پروژه نشان میدهد که همگرایی فناوری پزشکی پیشرفته و محصولات مصرفی هوشمند میتواند ابزارهای کمکی کمهزینه و مؤثری برای میلیونها بیمار ایجاد کند.
۸. آیندهی این فناوری چه خواهد بود؟
در گامهای بعدی، الگوریتمهای هوش مصنوعی حرکات چهره و صدا را زندهتر شبیهسازی خواهند کرد و احتمالاً بیماران میتوانند کنترل کامل خانه، اینترنت و حتی روباتهای شخصی را فقط با مغزشان در دست بگیرند.
https://farcoland.com/xDJ2jd
کپی آدرس
