لانگ مارچ 12A به فضا پرتاب شد؛ تلاش دوبارهٔ چین برای موشک چندبارمصرف باز هم ناموفق بود

لانگ مارچ 12A: مروری بر شکست بازیابی، انقلاب متان‌سوز چین و معماری آینده‌ی فضایی

پیچیدگی‌های پرتاب‌های مداری و ظهور رقبای فضایی جدید

صنعت فضایی جهانی در آستانه یک دگرگونی بنیادین قرار دارد. ظهور بازیابی موشک‌ها و کاهش هزینه‌های مداری، که توسط شرکت‌هایی مانند SpaceX پیشگام شده، مدل‌های کسب‌وکار سنتی پرتاب فضایی را به چالش کشیده است. در این میان، برنامه فضایی چین با سرعت خیره‌کننده‌ای در حال پیشرفت است. لانگ مارچ (Long March)، ستون فقرات دستیابی چین به فضا، اکنون در حال گذراندن یک دوره گذار حیاتی است؛ گذار از نسل‌های کاملاً مصرفی (Expendable) به نسل‌های قابل بازیابی (Reusable).

پرتاب اخیر موشک سنگین لانگ مارچ 12A (LM-12A)، اولین تلاش جدی چین برای اثبات قابلیت‌های بازیابی در کلاس سنگین، با شکست مواجه شد. این رویداد نه تنها یک شکست فنی بود، بلکه پنجره‌ای تحلیلی به چالش‌های معماری مهندسی، استراتژی‌های ملی، و رقابت تنگاتنگ با بازیگران خصوصی بین‌المللی، به‌ویژه چالش مستقیم با فالکون ۹ و برنامه‌های آینده SpaceX، فراهم آورد. این مقاله تحلیلی جامع، با تمرکز بر جنبه‌های فنی شکست بازیابی، پیشرفت‌های موتورهای متان‌سوز (موتورهای YF-102/YF-102R)، و برنامه‌های بلندمدت چین (Guowang و LM-10)، ساختار رقابت فضایی ۲۰۲۵ را کالبدشکافی می‌کند. هدف، ارائه یک دیدگاه جامع، مبتنی بر داده‌های فنی و استراتژیک، درباره مسیر آتی اکتشافات فضایی چین است.

کلیدواژه‌ها: لانگ مارچ 12A، بازیابی موشک، موتور YF-102، انقلاب متان‌سوز، رقابت فضایی چین، فالکون ۹، Guowang، معماری فضایی آینده.

---

بخش اول: کالبدشکافی پرتاب و شکست بازیابی لانگ مارچ 12A

لانگ مارچ ۱۲A، که به عنوان یک راکت دو مرحله‌ای با قابلیت بازیابی فاز اول (Booster Recovery) طراحی شده بود، قرار بود نقطه عطفی در استقلال فضایی چین باشد و هزینه‌های دسترسی به مدار زمین (LEO) را به شدت کاهش دهد. شکست در بازیابی این پرتاب، که ظاهراً به دلیل خطای سیستم کنترل جهت‌دهی (Attitude Control System – ACS) در مرحله برگشت یا نقص در مکانیسم فرود نرم (Soft Landing) رخ داد، ابعاد مختلفی از آمادگی فنی چین را نمایان ساخت.

۱.۱. طراحی معماری LM-12A و اهداف بازیابی

LM-12A از لحاظ معماری شباهت‌هایی با فالکون ۹ دارد، اما تفاوت‌های کلیدی در طراحی پیشران و ساختار سازه‌ای آن وجود دارد. مرحله اول (B1) با پیشرانه متان/اکسیژن مایع (Methalox) کار می‌کند و وظیفه دارد تا محموله (Payload) را به سرعت و با کارایی بالا به مدار منتقل کند. هدف اصلی بازیابی، فرود عمودی و کنترل‌شده (Vertical Takeoff, Vertical Landing – VTVL) برای استفاده مجدد از بوستر اصلی بود.

معماری بازیابی شامل سه مرحله کلیدی بود:
۱. بازگشت (Boostback Burn): استفاده از موتورهای اصلی برای تغییر مسیر و بازگشت به نقطه فرود اولیه. ۲. ورود مجدد و ترمزگذاری (Re-entry and Braking Burn): فعال‌سازی موتورها برای کاهش سرعت مافوق صوت و تحمل بار ترمز ورودی به اتمسفر. ۳. فرود نهایی (Final Landing): اجرای فرود با استفاده از بالچه‌های هدایت‌کننده (Grid Fins) و احتراق نهایی برای لمس نرم سکوی فرود.

۱.۲. تحلیل علت‌شناسی شکست بازیابی

بر اساس گزارش‌های غیررسمی و تحلیل‌های فنی پس از رویداد، شکست در یک یا چند نقطه بحرانی رخ داده است:

الف) چالش کنترل در سرعت‌های بالا: در پرتاب‌های VTVL، مهم‌ترین چالش، حفظ پایداری و کنترل دقیق بردار رانش (Thrust Vector) در برابر تلاطم‌های آیرودینامیکی و تغییرات محیطی است. اگر خطای نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری در الگوریتم‌های کنترل دینامیک پرواز (Flight Dynamics Algorithms) وجود داشته باشد، کوچکترین انحراف می‌تواند منجر به شکست شود. تحلیل‌ها نشان می‌دهند که ممکن است در مرحله مانوردهی برگشت (Boostback)، سیستم کنترل نتوانسته باشد با تأخیر ناشی از پویایی موتورهای جدید متان، انحرافات را به درستی جبران کند.

ب) محدودیت‌های موتورهای متان در فرود (Throttle Capability): موتورهای متان‌سوز (مانند YF-102) باید توانایی کاهش رانش (Throttling Down) به درصد بسیار پایینی (مثلاً ۲۰ تا ۳۰ درصد حداکثر رانش) را برای اجرای فرود نرم داشته باشند. اگر موتورهای YF-102 در LM-12A توانایی کاهش رانش مورد نیاز را نداشته یا دچار ناپایداری احتراق (Combustion Instability) در جریان‌های جریانی پایین شده باشند، کنترل نیروی عمودی در چند ثانیه پایانی فرود غیرممکن شده است. این یک چالش شناخته شده در توسعه موتورهای کاملاً جدید است.

[ \text{Critical Thrust-to-Weight Ratio in Landing} \approx 1.2 \text{ to } 1.5 ]

ج) استهلاک حرارتی و ساختاری: برخلاف فالکون ۹ که چندین بار پرواز کرده است، LM-12A اولین پرواز خود را تجربه می‌کرد. ارزیابی آسیب‌پذیری سازه در برابر بارهای ترمودینامیکی ناشی از بازگشت سریع به اتمسفر و همچنین عملکرد صحیح سیستم محافظ حرارتی (Thermal Protection System – TPS) برای جلوگیری از آسیب به اجزای حیاتی فرود، نیازمند داده‌های بیشتری است.

۱.۳. تأثیر استراتژیک شکست

شکست LM-12A یک ضربه روانی و فنی به برنامه فضایی چین وارد کرد، اما نباید آن را بیش از حد بزرگنمایی کرد. توسعه فناوری بازیابی یک فرآیند تکرارشونده (Iterative) است. این شکست به مهندسان چینی فرصت می‌دهد تا داده‌های حیاتی را جمع‌آوری کرده و الگوریتم‌ها و سخت‌افزارهای مربوط به کنترل و هدایت را برای تکرار بعدی (احتمالاً LM-12B) به شدت تقویت کنند. این اتفاق، فاصله زمانی کوتاهی که چین در تلاش بود با SpaceX پر کند، را موقتاً افزایش داد، اما مسیر بلندمدت را تغییر نداد.

---

بخش دوم: تحلیل فنی موتورهای متان‌سوز YF-102/YF-102R

انقلاب متان‌سوز (Methalox Revolution) در چین، با توسعه موتورهای YF-102 (برای مرحله اول) و YF-102R (نسخه رانش بالا برای مرحله دوم یا کاربردهای عمودی)، قلب استراتژی فضایی آینده این کشور است. انتخاب متان به جای کروزن (RP-1) نشان‌دهنده تعهد به توسعه نسل بعدی موشک‌های قابل بازیابی و کاهش وابستگی به منابع سوخت سنتی است.

۲.۱. برتری‌های فنی متان به عنوان پیشران

متان (CH4) مزایای متعددی نسبت به کروزن دارد که آن را برای موشک‌های بازیابی ایده‌آل می‌سازد:

۱. تراکم بالاتر و قابلیت ذخیره‌سازی در دمای بالاتر: متان مایع نسبت به هیدروژن مایع (LH2) چگالی بسیار بالاتری دارد، که امکان طراحی مخازن کوچکتر و سبک‌تر را فراهم می‌کند. همچنین، مدیریت دمایی آن ساده‌تر از LH2 است.
۲. احتراق تمیزتر: متان در مقایسه با کروزن، رسوبات کربنی (Sooting) کمتری تولید می‌کند. این خاصیت برای موتورهایی که باید مکرراً روشن و خاموش شوند (مانند عملیات VTVL) حیاتی است، زیرا عمر عملیاتی موتور را افزایش داده و نیاز به تعمیر و نگهداری (MRO) پیچیده پس از هر پرواز را کاهش می‌دهد. ۳. قابلیت تولید در محل (In-Situ Resource Utilization – ISRU): متان را می‌توان از جو مریخ یا منابع یخ موجود در ماه تولید کرد (از طریق فرآیند ساباتیر)، که این قابلیت، LM-12A و LM-10 را برای مأموریت‌های عمیق فضایی آینده (مانند برنامه ماه و مریخ چین) ضروری می‌سازد.

۲.۲. مشخصات موتور YF-102: مهندسی چرخه احتراق

موتور YF-102 احتمالاً بر اساس چرخه احتراق کامل مرحله‌بندی شده (Full-Flow Staged Combustion – FFSC) توسعه یافته است، مشابه موتورهای رپتور (Raptor) اسپیس‌ایکس، که بالاترین بازدهی (Specific Impulse – (I_{sp})) را در میان موتورهای پیشران مایع ارائه می‌دهد.

مشخصات تخمینی YF-102 (مرحله اول):

• نوع چرخه: FFSC
• رانش در سطح دریا (Sea Level Thrust): تخمین زده می‌شود در محدوده ۱۰۰ تا ۱۲۰ تُن‌نیرو (kN) باشد (در هر موتور).
• نسبت تراکم محفظه احتراق (Chamber Pressure): بسیار بالا، برای دستیابی به بازدهی عالی، احتمالاً بیش از ۲۵ مگاپاسکال (MPa).
• نرخ تزریق مجدد (Re-injection Rate): چالش اصلی در FFSC، مدیریت پمپ‌های توربینی با فشار بسیار بالا و اطمینان از تزریق یکنواخت سوخت و اکسیدکننده به محفظه اصلی است.

۲.۳. چالش Throttle Control و ریشه شکست

همانطور که در بخش اول ذکر شد، موتورهای FFSC، به دلیل عملکرد پمپ‌های توربینی با فشار بسیار بالا، ممکن است در شرایط رانش بسیار پایین دچار ناپایداری شوند. برای فرود موفق، بوستر باید بتواند رانش خود را به سرعت تنظیم کند. اگر YF-102 در حالت فرود نهایی (Landing Burn) نتواند به پایداری رانش زیر ۵۰٪ برسد، کنترل عمودی غیرممکن شده و منجر به برخورد با سرعت بالا می‌شود.

فرمول کنترل رانش در فرود:
[ R_{thrust}(t) = \frac{m(t) \cdot g}{C_L} ] که (R_{thrust}) رانش مورد نیاز، (m(t)) جرم لحظه‌ای بوستر، (g) شتاب گرانش و (C_L) ضریب تنظیم رانش (Throttle Coefficient) است. اگر (C_L) نتواند به مقدار مطلوب برسد، معادله بر هم می‌خورد.

YF-102R، که برای مرحله دوم طراحی شده، به احتمال زیاد دارای رانش در خلاء (Vacuum Thrust) بالاتری است و ممکن است از نازل بزرگتری (Expansion Ratio) استفاده کند. این موتور باید برای حفظ نیروی رانش در محیط‌های کم‌فشار بهینه شود، در حالی که YF-102 برای سازگاری با محیط‌های متغیر سطح دریا تا خلاء باید انعطاف بیشتری نشان دهد.

---

بخش سوم: مقایسه ظرفیت با فالکون ۹ و شکاف بازیابی

مقایسه مستقیم LM-12A با فالکون ۹ اسپیس‌ایکس، یک معیار کلیدی برای سنجش جایگاه چین در بازار پرتاب‌های تجاری و دولتی است. اگرچه هر دو موشک تلاش می‌کنند تا قابلیت بازیابی را در کلاس ظرفیت مشابه ارائه دهند، تفاوت‌های اساسی در بلوغ فناوری و معماری موتورها وجود دارد.

۳.۱. مشخصات مقایسه‌ای ظرفیت محموله (Payload Capacity)

فالکون ۹ (نسخه B5) با موتورهای کروزن KeroLOX (مرلین ۱D) به طور قابل اعتماد محموله‌هایی با وزن تقریبی ۱۵,۵۰۰ کیلوگرم را به مدار پایین زمین (LEO) تزریق می‌کند و پس از بازیابی، این ظرفیت به حدود ۱۲,۵۰۰ کیلوگرم کاهش می‌یابد.

لانگ مارچ ۱۲A در پیکربندی قابل بازیابی خود، هدف‌گذاری کرده است تا ظرفیتی مشابه، شاید کمی بیشتر (حدود ۱۶,۰۰۰ کیلوگرم به LEO قابل بازیابی)، را ارائه دهد. این هدف‌گذاری نشان می‌دهد که مهندسان چینی انتظار داشتند کارایی موتورهای متان‌سوز آن‌ها حداقل برابر با موتورهای مرلین اسپیس‌ایکس باشد.

ویژگیلانگ مارچ 12A (تخمین)فالکون ۹ (Block 5)پیشران مرحله ۱متان/اکسیژن مایع (Methalox)کروزن/اکسیژن مایع (RP-1/LOX)موتور اصلیYF-102 (FFSC)مرلین ۱D (Gas Generator)ظرفیت LEO (قابل بازیابی)۱۶,۰۰۰ کیلوگرم (هدف)۱۲,۵۰۰ کیلوگرمبلوغ فناوری بازیابیدر مراحل اولیه (اولین پرواز آزمایشی)بالغ (بیش از ۱۰۰ عملیات موفق)پیچیدگی موتوربالا (FFSC)متوسط (Gas Generator)

۳.۲. تأثیر انتخاب سوخت بر قابلیت اطمینان بازیابی

انتخاب متان توسط چین یک قمار استراتژیک است. در حالی که مرلین ۱D از یک چرخه ساده‌تر (Gas Generator) استفاده می‌کند که بازیابی آن به دلیل رسوب کمتر در بازگشت‌های اولیه آسان‌تر بود، YF-102 (FFSC) از نظر تئوری کارایی بالاتری دارد، اما ریسک فنی آن (به ویژه در زمان Throttle و فرود) بسیار بالاتر است.

فالکون ۹ از دهه ۲۰۱۰ میلادی با کروزن پرواز کرده و مهندسان اسپیس‌ایکس بیش از ده سال صرف بهینه‌سازی الگوریتم‌های فرود و تقویت ساختاری موتورها برای تحمل بارهای مکرر کرده‌اند. چین باید تمام این یادگیری‌ها را با فناوری جدید متان ترکیب کند. شکست LM-12A نشان داد که شکاف نه تنها در اجزای سخت‌افزاری (موتورها) بلکه در سال‌ها داده عملیاتی (Operational Heritage) وجود دارد.

۳.۳. مزیت رقابتی آتی (Future Competitive Edge)

اگر چین بتواند چالش‌های YF-102 را حل کند، مزیت بزرگی در آینده کسب خواهد کرد. موتورهای متان‌سوز برای LM-10 (موشک نسل بعدی چین، مشابه استارشیپ) حیاتی هستند. موفقیت کوتاه‌مدت فالکون ۹ بر اساس قابلیت اطمینان RP-1 است، اما موفقیت بلندمدت چین در سفر به ماه و مریخ وابسته به تسلط بر متان است. شکست LM-12A، تنها یک عقب‌نشینی در مرحله یادگیری است، نه توقف در مسیر استراتژیک.

---

بخش چهارم: تحلیل استراتژیک برنامه Guowang و لانگ مارچ ۱۰

برنامه فضایی چین فراتر از LM-12A است و بر دو محور اصلی استوار است: توسعه یک شبکه ماهواره‌ای مخابراتی/ناوبری نسل جدید (Guowang) و توسعه موشک‌های فوق سنگین برای اکتشافات عمیق فضایی (لانگ مارچ ۱۰).

۴.۱. برنامه Guowang: ساخت ابر-صورت فلکی مخابراتی

Guowang (به معنای “شبکه ملی”) پاسخ چین به پروژه استارلینک (Starlink) است. این برنامه شامل استقرار هزاران ماهواره در مدارهای LEO برای ارائه خدمات اینترنت با تأخیر کم در سطح جهانی و همچنین تقویت قابلیت‌های نظارتی فضایی است.

الزامات Guowang:

• فرکانس پرتاب بالا: برای استقرار هزاران ماهواره، نیاز به نرخ پرتاب بسیار بالا (High Launch Cadence) وجود دارد. LM-12A با قابلیت بازیابی، در صورت موفقیت، باید قادر به انجام ده‌ها پرتاب در سال باشد تا این شبکه را به سرعت تکمیل کند.
• هزینه پایین: هدف اصلی بازیابی، کاهش هزینه هر کیلوگرم در مدار است. عدم موفقیت در بازیابی LM-12A مستقیماً بر توجیه اقتصادی Guowang تأثیر می‌گذارد، زیرا هزینه‌های عملیاتی را بالا نگه می‌دارد.

۴.۲. لانگ مارچ ۱۰ (LM-10): موشک ماه و مریخ

LM-10، که از نظر ظرفیت مشابه استارشیپ (Starship) در نظر گرفته می‌شود، ستون فقرات برنامه بازگشت چین به ماه در دهه ۲۰۳۰ خواهد بود. این موشک نیز کاملاً بر اساس فناوری متان‌سوز طراحی شده است و از موتورهای YF-102 پیشرفته‌تر یا جایگزین‌های جدیدتر استفاده خواهد کرد.

نکات کلیدی LM-10:

1. قابلیت استفاده مجدد کامل (Full Reusability): برخلاف LM-12A که فقط مرحله اول آن قابل بازیابی است، LM-10 باید هر دو مرحله (بوستر و مرحله فوقانی) را کاملاً بازیابی کند تا در رقابت با استارشیپ باقی بماند.
2. موتورهای نسل بعدی: LM-10 مستلزم موتورهایی با رانش بسیار بالاتر از YF-102 است که هنوز در فاز توسعه پیشرفته هستند.
3. وابستگی متقابل: شکست در اعتبارسنجی YF-102 در LM-12A به طور مستقیم زمان‌بندی اعتبارسنجی و پروازهای آزمایشی LM-10 را به تعویق می‌اندازد.

۴.۳. استراتژی چین در برابر اسپیس‌ایکس: تفاوت در رویکرد

اسپیس‌ایکس با یک موشک کاملاً قابل بازیابی (فالکون ۹) و یک سیستم فوق سنگین در حال توسعه (استارشیپ) شروع به کار کرد، اما رویکرد چین متفاوت است:

• مدل پلکانی (Stepwise Model): چین ابتدا تلاش کرد قابلیت‌های بازیابی را در کلاس متوسط (LM-12A) به دست آورد، قبل از پرش به سیستم کاملاً قابل بازیابی (LM-10). این رویکرد محافظه‌کارانه‌تر (نسبت به ریسک‌پذیری اسپیس‌ایکس) در مورد LM-12A مشهود بود.
• تمرکز بر ISRU: استراتژی بلندمدت چین، به شدت بر تولید سوخت در فضا متمرکز است که متان را به یک ضرورت استراتژیک تبدیل می‌کند، حتی اگر در کوتاه‌مدت چالش‌های فنی بیشتری ایجاد کند.

---

بخش پنجم: بررسی رقابت چین و SpaceX

رقابت فضایی کنونی بین چین و ایالات متحده (با بازیگری اصلی SpaceX) یک مسابقه تکنولوژیک با پیامدهای ژئوپلیتیکی عمیق است. این رقابت دیگر صرفاً در مورد تعداد پرتاب‌ها یا اندازه‌گیری ظرفیت محموله نیست، بلکه در مورد تسلط بر هزینه‌های دسترسی به فضا و زیرساخت‌های آینده است.

۵.۱. بلوغ عملیاتی در مقابل نوآوری رادیکال

SpaceX: مزیت اصلی SpaceX در بلوغ عملیاتی است. فالکون ۹ به یک محصول بسیار قابل اعتماد (Reliable Commodity) تبدیل شده است. این قابلیت اطمینان، قیمت بیمه و ریسک مشتریان برای استفاده از این پرتابگر را به شدت کاهش داده است. علاوه بر این، با استارشیپ، اسپیس‌ایکس در حال تلاش برای ایجاد یک جهش رادیکال در قابلیت بازیابی کامل و تولید انبوه است.

چین (CNSA/CASC): در مقابل، برنامه فضایی چین با اتکای شدید به توسعه داخلی و سرمایه‌گذاری‌های دولتی عظیم، در حال تلاش برای جبران تأخیر عملیاتی است. LM-12A تلاشی برای رسیدن به سطح بلوغ فالکون ۹ در کلاس متوسط بود. شکست در این مرحله، اگرچه موقت است، اما به اسپیس‌ایکس فرصت بیشتری می‌دهد تا بر استقرار استارشیپ و افزایش نرخ پرتاب خود متمرکز شود.

۵.۲. تأثیر شکست LM-12A بر بازار تجاری

بازار پرتاب‌های تجاری به شدت به قابلیت پیش‌بینی قیمت و زمان‌بندی وابسته است.

1. ریسک‌پذیری مشتریان: مشتریان بین‌المللی که به دنبال پرتاب‌هایی با بودجه کمتر از SpaceX هستند، ممکن است از پرتابگرهای چینی به دلیل نگرانی در مورد بلوغ فناوری بازیابی، فاصله بگیرند تا زمانی که LM-12A حداقل ۱۰ پرتاب موفق بازیابی را به ثبت برساند.
2. تأثیر بر Guowang: اگر تأخیر در بازیابی باعث شود که استقرار ابر-صورت فلکی Guowang کندتر از حد انتظار شود، چین ممکن است از مزیت «اولین بودن» در ارائه جایگزین استارلینک عقب بماند.

۵.۳. جنگ الگوریتم‌ها و سخت‌افزارها

رقابت اصلی در سطح فنی در حوزه متان است. اگر YF-102 بتواند عملکردی برابر یا بهتر از موتورهای متان اسپیس‌ایکس در استارشیپ ارائه دهد، چین می‌تواند سریعاً LM-10 را توسعه دهد. با این حال، شکست در کنترل پویایی LM-12A نشان می‌دهد که درک و پیاده‌سازی الگوریتم‌های پیچیده کنترل ترمزی (Descent Control Algorithms) برای موتورهای متان جدید، همچنان نیازمند آزمون و خطای سنگین است. این رقابت، موتورهای فضایی نسل بعدی را به سمت بهره‌وری حرارتی و کاهش رسوب سوق می‌دهد.

---

بخش ششم: نتیجه‌گیری آینده‌محور تا ۲۰۲۶

شکست لانگ مارچ ۱۲A یک لحظه عطف حیاتی در استراتژی فضایی چین است. این رویداد نه یک پایان، بلکه یک نقطه داده‌گیری بزرگ (Major Data Point) است که مسیر توسعه قابلیت‌های بازیابی و پیشرانه‌های متان‌سوز را مشخص می‌کند.

تا سال ۲۰۲۶، انتظار می‌رود که چین با استفاده از درس‌های آموخته شده از LM-12A، حداقل دو سناریوی کلیدی را دنبال کند:

سناریوی اول (بازیابی موفقیت‌آمیز): ظرف ۱۲ تا ۱۸ ماه پس از شکست، یک پرتاب آزمایشی موفقیت‌آمیز LM-12A با بازیابی بوستر اصلی (B1) رخ خواهد داد. این امر مستلزم به‌روزرسانی‌های تمرکز یافته بر سیستم کنترل فرود و بهبود پایداری موتورهای YF-102 در رژیم رانش پایین خواهد بود. پس از این موفقیت، نرخ تولید LM-12A افزایش یافته و به عنوان ستون فقرات پرتاب‌های Guowang عمل خواهد کرد.

سناریوی دوم (تمرکز بر LM-10): اگر چالش‌های YF-102 در LM-12A پیچیده‌تر از حد انتظار باشد، ممکن است منابع مهندسی به سمت تسریع توسعه LM-10 هدایت شوند، با این فرض که LM-10 (با طراحی کاملاً قابل بازیابی) از پایه، راه‌حل‌های پایدارتری برای موتورهای متان داشته باشد، حتی اگر این به معنای تأخیر بیشتر در دستیابی به قابلیت‌های بازیابی در کلاس فالکون ۹ باشد.

رقابت بلندمدت: در حالی که اسپیس‌ایکس با استارشیپ در تلاش است تا معماری فضایی کاملاً قابل استفاده مجدد (Fully Reusable Architecture) را تا سال ۲۰۲۶ تجاری‌سازی کند، چین در حال ایجاد یک پل بین نسل فعلی (LM-5/7) و نسل آینده (LM-10) است. موفقیت یا عدم موفقیت چین در اثبات قابلیت اطمینان YF-102 تا ۲۰۲۶، تعیین‌کننده میزان تأثیرگذاری آن‌ها بر کاهش هزینه‌های جهانی دسترسی به فضا در نیمه دوم دهه ۲۰۲۰ خواهد بود. رقابت بر سر سرعت تکرار و یادگیری است.

---

بخش هفتم: سؤالات متداول (FAQ)

س ۱: لانگ مارچ ۱۲A دقیقاً چه نوع موشکی است و چرا مهم است؟
پاسخ: LM-12A یک راکت دو مرحله‌ای چینی است که برای اولین بار قابلیت بازیابی مرحله اول (VTVL) را با استفاده از پیشران متان/اکسیژن مایع معرفی می‌کند. این موشک برای رقابت با فالکون ۹ و کاهش هزینه‌های پرتاب فضایی طراحی شده است.

س ۲: علت اصلی شکست بازیابی LM-12A چه بود؟
پاسخ: علت دقیق مشخص نیست، اما تحلیل‌ها بر نقص احتمالی در سیستم کنترل دینامیک پرواز (ACS) یا عدم توانایی موتورهای متان YF-102 در حفظ پایداری رانش پایین (Throttle Control) در طول فرود نهایی تمرکز دارند.

س ۳: موتور YF-102 چه تفاوتی با موتورهای مرلین فالکون ۹ دارد؟
پاسخ: YF-102 از پیشران متان استفاده می‌کند و احتمالاً بر اساس چرخه احتراق کامل مرحله‌بندی شده (FFSC) است که از نظر تئوری بازدهی بالاتری دارد، در حالی که مرلین ۱D از کروزن و چرخه ژنراتور گازی استفاده می‌کند.

س ۴: متان (Methalox) به چه دلیل برای نسل بعدی موشک‌ها انتخاب شده است؟
پاسخ: متان به دلیل احتراق پاک، قابلیت ذخیره‌سازی مناسب‌تر، و پتانسیل تولید در محل (ISRU) برای مأموریت‌های ماه و مریخ، به عنوان پیشران ایده‌آل برای موشک‌های کاملاً قابل بازیابی انتخاب شده است.

س ۵: برنامه Guowang چین چیست؟
پاسخ: Guowang یک برنامه عظیم برای ایجاد یک ابر-صورت فلکی ماهواره‌ای (Mega-Constellation) در مدار پایین زمین (LEO) برای ارائه خدمات ارتباطی و ناوبری جهانی است، مشابه استارلینک.

س ۶: لانگ مارچ ۱۰ (LM-10) چه نقشی در آینده برنامه فضایی چین دارد؟
پاسخ: LM-10 موشک فوق سنگین نسل بعدی چین است که برای مأموریت‌های سرنشین‌دار به ماه و مریخ طراحی شده و انتظار می‌رود کاملاً قابل استفاده مجدد باشد و بر اساس فناوری پیشرفته متان توسعه یابد.

س ۷: تأخیر در بازیابی LM-12A چگونه بر رقابت با SpaceX تأثیر می‌گذارد؟
پاسخ: این تأخیر فاصله عملیاتی چین را با قابلیت اطمینان بالا و تاریخچه پروازی فالکون ۹ افزایش می‌دهد و به اسپیس‌ایکس فرصت بیشتری برای تثبیت جایگاه استارشیپ می‌دهد.

س ۸: آیا LM-12A از سیستم کنترل فعال‌کننده فرود (Grid Fins) استفاده می‌کند؟
پاسخ: بله، مانند فالکون ۹، LM-12A برای کنترل جهت‌دهی در هنگام بازگشت و فرود از بالچه‌های هدایت‌کننده برای مدیریت آیرودینامیک استفاده می‌کند.

س ۹: بازدهی پیشران (Specific Impulse – (I_{sp})) در موتورهای متان چقدر است؟
پاسخ: موتورهای FFSC متان‌سوز می‌توانند به (I_{sp}) در خلاء تا حدود ۳۷۰ ثانیه دست یابند، که از موتورهای کروزن استاندارد بالاتر است.

س ۱۰: چین چه زمانی انتظار دارد بازیابی LM-12A را به طور مستمر تکرار کند؟
پاسخ: بر اساس تحلیل‌ها، چین احتمالاً هدف دارد تا اواخر سال ۲۰۲۵ یا اوایل ۲۰۲۶، اولین بازیابی موفقیت‌آمیز و سپس اولین استفاده مجدد از بوستر LM-12A را به ثبت برساند.

س ۱۱: آیا شکست LM-12A بر مأموریت‌های سرنشین‌دار چین تأثیر می‌گذارد؟
پاسخ: به طور مستقیم خیر، زیرا پرتاب‌های سرنشین‌دار فعلی از موشک‌های نسل قدیمی‌تر و غیرقابل بازیابی استفاده می‌کنند. اما به طور غیرمستقیم، تأخیر در توسعه فناوری‌های بازیابی، برنامه بلندمدت پروازهای ماه را به چالش می‌کشد.

س ۱۲: معماری FFSC (Full-Flow Staged Combustion) چیست؟
پاسخ: یک چرخه موتور موشکی بسیار پیشرفته که در آن تمام سوخت و اکسیدکننده برای به حرکت درآوردن پمپ‌های توربینی به محفظه احتراق اصلی تزریق می‌شوند، که کارایی را به حداکثر می‌رساند.

س ۱۳: آیا LM-12A رقیب مستقیم فالکون ۹ یا فالکون هوی (Heavy) است؟
پاسخ: LM-12A در کلاس ظرفیت محموله، رقیب مستقیم فالکون ۹ است، نه فالکون هوی که یک پرتابگر فوق سنگین محسوب می‌شود.

س ۱۴: چه زمانی انتظار می‌رود LM-10 پرواز کند؟
پاسخ: با توجه به وابستگی به موفقیت در کلاس LM-12A و توسعه موتورهای بزرگتر، اولین پروازهای آزمایشی کامل LM-10 بعید است که قبل از سال ۲۰۲۷-۲۰۲۸ محقق شوند.

س ۱۵: چه عاملی در استراتژی چین می‌تواند شکست LM-12A را جبران کند؟
پاسخ: اگر چین بتواند به سرعت فناوری YF-102 را تثبیت کرده و در زمینه ساخت و عملیات موشک‌های متان از SpaceX پیشی بگیرد، این امر می‌تواند تأخیر کوتاه‌مدت بازیابی را جبران کند.