شکوه تمدن در قلب مصر؛ بزرگترین موزه جهان با بیش از صدهزار اثر تاریخی در ۲۰۲۵ درهای خود را به روی جهان گشود
افتتاح بزرگترین موزه جهان در مصر؛ شکوه تمدن در جیزه
شکوه تمدن در قلب مصر؛ بزرگترین موزه جهان با نمایش صدهزار اثر تاریخی از دل تاریخ بشر
مقدمه: بازگشت شکوهمند تمدن فراعنه
پس از بیش از دو دهه تلاش، مصر سرانجام در سال ۲۰۲۵ فصل تازهای از تاریخ باستانشناسی جهان را رقم زد: افتتاح بزرگترین موزه باستانشناسی دنیا، موزه بزرگ مصر در نزدیکی اهرام جیزه. این پروژه عظیم با وسعت ۵۰۰ هزار متر مربع نهتنها میراث تمدن فراعنه را به نمایش میگذارد، بلکه به نمادی از شکوه، دانش مهندسی و شکوفایی فرهنگی جدید این کشور تبدیل شده است.
این موزه که حاصل بیش از ۲۰ سال طراحی، مهندسی و بازسازی آثار تاریخی است، اکنون میزبان بیش از ۱۰۰ هزار اثر باستانی از دوران مصر باستان تا دورههای یونانی و رومی است. آنچه این افتتاح را تاریخیتر میکند، نمایش کامل گنجینه افسانهای توتعنخآمون است — نخستین بار پس از بیش از یک قرن از کشف این مقبره در دره پادشاهان لکسور.
هدف نهایی از این پروژه، که به عنوان بزرگترین تأسیسات موزهای جهان شناخته میشود، این است که تحولی در نحوهی نمایش و تعامل مخاطبان با تاریخ مصر ایجاد کند، و مصر را به مرکز اصلی تحقیقات و نمایش میراث باستانی در جهان تبدیل نماید. این موزه قرار است سطح جدیدی از استانداردهای بینالمللی حفاظت از میراث را تعریف کند.
طراحی و معماری شگفتانگیز: ادغام زمانهای باستانی و مدرن
طراحی موزه بزرگ مصر از همان ابتدا هدفی بلندپروازانه داشت: خلق بنایی که نهتنها آثار باستانی را در خود جای دهد، بلکه خود اثری هنری باشد. شرکت معماری ایرلندی Heneghan Peng Architects در رقابتی بینالمللی میان ۱۵۵ شرکت برنده شد و طرحی ارائه داد که الهامگرفته از اهرام جیزه و هیروگلیفهای مصری است.
نمای بیرونی موزه از سنگ آهک بومی ساخته شده و ترکیب مثلثهای هندسی یادآور فرم اهرام است. این نمای سهبعدی با توجه به تابش نور خورشید در طول روز، بازی نور و سایه ایجاد میکند که نمادی از تحول زمان است.
در ورودی، آتریومی عظیم با سقفهای شفاف شیشهای، بازدیدکنندگان را به تماشای مجسمه غولپیکر رامسس دوم با ارتفاع ۱۱ متر و وزن بیش از ۸۰ تُن دعوت میکند — اثری که با دقت از شهر ممفیس به موزه منتقل شد. انتقال این مجسمه خود پروژهای مهندسی پیچیده بود که از طریق سیستمهای پیشرفته هیدرولیکی و جرثقیلهای عظیم انجام پذیرفت.
فضای داخلی شامل ۱۲ سالن اصلی نمایشگاهی است که بازدیدکنندگان را در مسیر زمان — از دوران عصر سنگی و نوسنگی تا آخرین دودمانهای فراعنه و سپس دوران یونانی و رومی — هدایت میکند. این چیدمان خطی، مسیر تاریخی منسجمی را فراهم میآورد. نورپردازی گرم و رنگهای خاکی در طراحی داخلی، حس سفری روحانی در تاریخ را در ذهن هر بیننده زنده میکند. نور طبیعی از طریق سیستمهای هوشمند کنترل میشود تا آسیبی به آثار حساس نرسد.
بخشهای عمومی موزه، شامل رستورانها، فروشگاههای فرهنگی و فضاهای سبز، با طراحیهای مدرن اما با الهام از باغهای معلق مصر باستان، تجربه کلی بازدید را ارتقا میدهند.
گنجینه جاودانه توتعنخآمون: از اسطوره تا واقعیت
ستارهی اصلی موزه بدون شک مجموعه کامل گنجینه توتعنخآمون است؛ بیش از ۵,۳۰۰ قطعه اثر تاریخی که همه از مقبرهی این فرعون جوان در سال ۱۹۲۲ توسط هاوارد کارتر کشف شدند. برای نخستین بار در طول تاریخ، تمام این آثار در یک مکان، بهصورت یکپارچه و علمی ساماندهی شدهاند.
در تالار ویژهی توتعنخآمون، ماسک طلایی معروف با ۱۰.۵ کیلوگرم طلا، ارابههای سلطنتی، تخت پادشاهی، و جواهراتی که با سنگهای لاجورد و یاقوت مزین شدهاند، در فضایی با نور کنترلشده و دمای دقیق نگهداری میشوند. دمای نمایشگاه به صورت ثابت ( \pm ۰.۵ ) درجه سانتیگراد و رطوبت به ( 45% ) تنظیم شده است تا آسیبهای محیطی به حداقل برسد. بازدیدکنندگان احساس میکنند گویی به درون آرامگاه فرعون بازگشتهاند.
از جمله اقلام برجستهای که توجهها را جلب میکند، میتوان به سارکوفاگهای توتعنخآمون اشاره کرد که سه لایه داشتهاند؛ لایهی بیرونی از جنس چوب و پوشیده از ورقههای طلا، و لایهی درونی که ماسک معروف روی آن قرار دارد.
مجموعه با فناوری تعاملی مدرن تجهیز شده است: صفحهنمایشهای لمسی، عکسهای سهبعدی و راهنمایان صوتی مبتنی بر هوش مصنوعی که داستان زندگی فرعون پسر را از تولد تا مرگ روایت میکنند. برای مثال، در کنار تخت پادشاهی، یک مدل سهبعدی تعاملی وجود دارد که کاربر میتواند با لمس نقاط مختلف، جزئیات حکاکیها و مواد به کار رفته در ساخت را مشاهده کند. این ترکیب از فناوری و تاریخ، سبب شده موزه بزرگ مصر به الگویی برای نسل جدید موزههای هوشمند تبدیل شود.
قایق خوفو؛ سفر ابدی بر آبهای نیل
یکی از دیگر از آثار منحصربهفرد موزه، قایق خورشیدی فرعون خوفو است؛ سازهای چوبی با قدمت ۴۵۰۰ سال که در نزدیکی هرم بزرگ جیزه کشف شد. این قایق عظیم با طول بیش از ۴۲ متر و ساختهشده از چوب سدر لبنان، در گذشته برای همراهی روح فرعون در سفر به زندگی پس از مرگ ساخته شده بود.
بازسازی قایق خوفو بیش از ۱۰ سال به طول انجامید و اکنون یکی از شاهکارهای موزه است. این فرآیند شامل بیش از ۱۲۰۰ قطعه چوبی اصلی بود که باید با دقت در کنار هم قرار میگرفتند. با بهرهگیری از فناوریهای دقیق لیزری، قطعات چوبی بدون آسیب در فضایی با شیشههای ضد UV به نمایش گذاشته شدهاند. طراحی نمایشگاه قایق به گونهای است که بازدیدکنندگان میتوانند ارتفاع و حجم واقعی آن را درک کنند. آینههای زیر بدنه بازتابی از ظرافت معماری مصر باستان را خلق میکنند که نمایشی بصری خیرهکننده است.
از سنگ روزتا تا نفرتیتی؛ امید به بازگشت میراث ربودهشده
افتتاح رسمی موزه بزرگ مصر امیدهای بسیاری را در قاهره زنده کرده است. دولت مصر در سال ۲۰۲۵ کارزاری دیپلماتیک برای بازگرداندن آثار تاریخی پراکنده در موزههای غربی آغاز کرده است. مقامات فرهنگی امیدوارند که سنگ روزتا — کلید رمزگشایی زبان هیروگلیف که اکنون در موزه بریتانیا نگهداری میشود — و نیمتنه نفرتیتی در موزه برلین در آیندهای نهچندان دور به سرزمین مادری خود بازگردند.
دولت مصر در تلاش است تا با استفاده از اسناد مالکیت و شواهد باستانشناسی، بر قانونی بودن مالکیت خود تأکید ورزد. برای سنگ روزتا، یک کپی دقیق و با کیفیت بالا در موزه بزرگ مصر در محلی برجسته به نمایش گذاشته شده تا نمادی از آرزوی بازگشت آن باشد.
به گفتهی مصطفی وزیری، دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر: «موزه بزرگ مصر نه تنها مکانی برای نمایش گنجینههاست، بلکه بیانیهای فرهنگی است مبنی بر اینکه میراث مصر باید به مردمش بازگردد. ما معتقدیم این مکان شایستهترین خانه برای بازگرداندن هویتهای گمشده ماست.» این موزه همچنین شامل بخشهایی اختصاصی برای نمایش آثاری است که اخیراً در حفاریهای جدید کشف شدهاند.
پشتپرده یک رؤیا: بیست سال تلاش بیوقفه
پروژه ساخت موزه از سال ۲۰۰۳ آغاز شد و طی آن بیش از ۳۰۰ متخصص از ۱۳ شرکت بینالمللی در مراحل طراحی، مهندسی، باستانشناسی و مرمت آثار همکاری کردند. این پروژه با بودجهای ۱.۲ میلیارد دلاری، با همکاری مالی ژاپن و بانک توسعه بینالمللی اجرا شد. ساختار بودجه به صورت زیر تخصیص یافت:
چالشهای زیادی در مسیر ساخت وجود داشت؛ از انقلاب مصر و مشکلات مالی گرفته تا شیوع کرونا. با این حال، عزم فرهنگی و ملی دولت مصر باعث شد پروژه ادامه یابد. در اوج شیوع کرونا در سال ۲۰۲۰، بازسازی هزاران اثر تاریخی در کارگاههای قرنطینهشده ادامه یافت تا میراث کشور در امان بماند. کارگاههای مرمت مجهز به سیستمهای تهویه فیلتر شده پیشرفته و محیطهای ایزوله بودند تا روند مرمت با حداکثر ایمنی ادامه یابد.
موزهای برای آینده؛ جذب گردشگران در دهه ۲۰۳۰
افتتاح موزه بزرگ مصر نهتنها رویدادی فرهنگی، بلکه پروژهای اقتصادی و استراتژیک است. دولت مصر هدفگذاری کرده تا ۳۰ میلیون گردشگر در سال تا ۲۰۳۰ جذب کند. موقعیت مکانی موزه در نزدیکی اهرام، دسترسی آسان از فرودگاه بینالمللی قاهره و سیستمهای حملونقل جدید جیزه، آن را به قطب طلایی گردشگری خاورمیانه تبدیل کرده است.
این مرکز عظیم همچنین به مرکز پژوهشهای باستانشناسی و مرمت آثار مجهز است؛ جایی که صدها کارشناس مصری و بینالمللی در حال تحلیل و بازسازی قطعاتی هستند که هیچگاه پیش از این به نمایش درنیامدهاند. این مرکز شامل آزمایشگاههای پیشرفتهای برای کربنسنجی، تجزیه و تحلیل مواد و میکروسکوپهای الکترونی روبشی (SEM) است. نتیجهی این فعالیتها نهتنها حفظ میراث، بلکه پرورش نسلی تازه از متخصصان مصری در عرصه میراث جهانی است.
تکنولوژی و تجربه بازدید دیجیتال
موزه بزرگ مصر به شکلی طراحی شده که تجربهای چندحسی را برای بازدیدکنندگان فراهم کند. از نخستین گام در ورودی، بازدیدکنندگان توسط سیستمهای هوشمند هدایتگر دیجیتال و هوش مصنوعی خوشآمد میشوند. این سیستمها بر اساس علاقه و زمان محدود هر بازدیدکننده، بهترین مسیر را پیشنهاد میدهند.
نمایشگرهای واقعیت افزوده (AR) امکان مشاهدهی بازسازیهای سهبعدی از اهرام، جنگهای تاریخی و معابد را فراهم میکنند. به عنوان مثال، بازدیدکنندگان میتوانند با نگه داشتن تبلت بر روی یک مجسمه نیمهکاره، نسخهی کامل و رنگآمیزیشده آن را در فضای مجازی ببینند.
اپلیکیشن رسمی موزه نیز با چندزبانگی (عربی، انگلیسی، فرانسوی، ژاپنی و فارسی) امکان رزرو بلیت، تور اختصاصی و مشاهدۀ محتوای آموزشی را میدهد. حتی بازدید مجازی از طریق پلتفرم VR، برای افرادی که امکان سفر به مصر ندارند، فعال شده است. این پلتفرم امکان گشتوگذار در سالنهای اصلی با کیفیت بالا و دسترسی به بایگانیهای دیجیتالی محرمانه موزه را فراهم میآورد.
معماری پایدار؛ احترام به طبیعت نیل و شنهای جیزه
یکی از ویژگیهای چشمگیر در طراحی موزه، پایداری زیستمحیطی آن است. سقفهای مجهز به سلولهای خورشیدی، با ظرفیت تولید سالانه ۱.۵ گیگاوات ساعت انرژی، بخش قابل توجهی از نیازهای روشنایی و سرمایشی موزه را تأمین میکنند. جریان هوای طبیعی برای تهویه، و استفاده از مصالح قابل بازیافت بخشی از استراتژی سبز این پروژهاند. سیستم تصفیه آب نیز برای استفاده دوباره در خنکسازی (سیستمهای تبرید تبخیری) به کار میرود.
این ترکیب بین فناوری مدرن و احترام به سنتهای معماری بومی مصر، به موزه بزرگ مصر جایزه بینالمللی LEED Gold در طراحی پایدار را در سال ۲۰۲۴ اعطا کرد. این استاندارد نشاندهنده تعهد موزه به کاهش اثرات کربنی و حفظ منابع طبیعی در منطقه خشک جیزه است.
میراث انسانی؛ پلی میان گذشته و آینده
آنچه موزه بزرگ مصر را از هر موزهی دیگری در دنیا متمایز میکند، نه فقط وسعت یا قدمت آثار، بلکه پیام فرهنگی آن است: ارتباط میان انسان امروز و ریشههای تمدن نخستین. از نخستین ابزارهای سنگی (که قدمت برخی از آنها به ( 200,000 ) سال پیش میرسد) تا شاهکارهای زرین فرعونی، هر اثر داستانی از خلاقیت و ایمان بشر را بازگو میکند.
موزه به گونهای طراحی شده که تداوم فرهنگی از دورانی که انسانها برای اولین بار در دره نیل ساکن شدند تا اوج امپراتوریهای مصر را نشان دهد. این نمایشگاهها نشان میدهند که چگونه مفاهیم پیچیده ریاضی، نجومی و مهندسی در آن دوران شکوفا شدند.
این موزه یادآور این حقیقت است که تاریخ بشر نه در کتابها، بلکه در اشیایی تنیده شده که از دل خاک برخاستهاند. در عصر دیجیتال، موزه بزرگ مصر بازتعریفی از «حافظه فرهنگی جهان» است؛ جایی که علم، هنر و روح انسان به یکدیگر میرسند.
جمعبندی: میراثی برای قرنها
افتتاح موزه بزرگ مصر در سال ۲۰۲۵، فقط رویدادی فرهنگی برای مصر نیست؛ نقطهعطفی جهانی است. جهانی که در میان سرعت فناوری و رسانه، هنوز در برابر عظمت گذشته زانو میزند. موزه بزرگ مصر، پلی میان زمانهاست — از سنگ تا سیلیکون، از خورشید نیل تا نور LED.
برای میلیونها بازدیدکنندهای که از سراسر دنیا به جیزه میآیند، این موزه نه فقط نمایشگاهی از اشیاء، بلکه تجربهای از زندهترین روایت تمدن است. این پروژه اثبات میکند که میراث فرهنگی، وقتی با آیندهنگری و فناوری همراه شود، میتواند الهامبخش نسلهای آینده باشد.
❓ سوالات متداول (FAQ Schema)
۱. موزه بزرگ مصر دقیقاً کجاست و چه زمانی افتتاح شد؟
در نزدیکی اهرام جیزه در حاشیه غربی قاهره واقع شده و در سال ۲۰۲۵ رسماً افتتاح شد.
۲. مساحت کل موزه چقدر است؟
حدود ۵۰۰٬۰۰۰ مترمربع، که آن را به بزرگترین موزه باستانشناسی جهان تبدیل میکند.
۳. چند اثر تاریخی در موزه نگهداری میشود؟
بیش از ۱۰۰ هزار اثر از دوران پیشاتاریخ تا دوره روم، شامل مجموعه کامل توتعنخآمون که شامل ۵,۳۰۰ قطعه است.
۴. هزینه ساخت موزه چقدر بوده است؟
حدود ۱.۲ میلیارد دلار که با مشارکت مصر و کمکهای مالی ژاپن تأمین شد.
۵. مهمترین آثار قابل مشاهده کدامند؟
ماسک طلایی توتعنخآمون، قایق خوفو (با طول ۴۲ متر)، مجسمه رامسس دوم (ارتفاع ۱۱ متر)، و صدها وسیله مذهبی و سلطنتی.
۶. چه فناوریهایی در موزه بهکار رفته است؟
سیستمهای هوشمند راهنمای صوتی مبتنی بر AI، واقعیت افزوده (AR)، نورپردازی کنترلشده، سیستمهای پایداری زیستمحیطی و اپلیکیشن VR برای بازدید مجازی.
۷. هدف دولت مصر از ساخت این موزه چیست؟
گسترش گردشگری فرهنگی و جذب ۳۰ میلیون گردشگر تا سال ۲۰۳۰ و همچنین ایجاد یک مرکز پژوهشی پیشرو در زمینه باستانشناسی.
۸. آیا ورود عموم آزاد است و چگونه میتوان بلیت تهیه کرد؟
بله، بلیت از طریق وبسایت رسمی و اپلیکیشن چندزبانه موزه قابل خرید آنلاین است و تورهای هدایتشده نیز ارائه میشوند.
https://farcoland.com/dmniRS
کپی آدرس
