استفاده گوگل از پردازنده گرافیکی قدیمی در پیکسل 11؛ ترکیبی از پیشرفت در CPU و عقب‌گرد در GPU

سری پیکسل همیشه برای گوگل نقش vitrine یا ویترین توانایی‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری این شرکت را بازی کرده است؛ محصولاتی که قرار بوده در هر نسل، به‌عنوان نمایشی از آینده اندروید و چشم‌انداز هوش مصنوعی گوگل مطرح شوند. اما حالا و پیش از معرفی رسمی پیکسل 11، اطلاعات فاش‌شده‌ای منتشر شده که نگاه کاربران را نسبت به نسل بعدی گوشی‌های گوگل کمی پیچیده‌تر کرده است. در این اطلاعات، بخشی از تصمیمات سخت‌افزاری گوگل، به‌خصوص در انتخاب پردازنده گرافیکی، باعث تعجب و حتی ناامیدی طرفداران شده؛ هرچند در نقطه مقابل، تغییرات بزرگی هم در پردازنده مرکزی دیده می‌شود که می‌تواند نقاط ضعف نسل‌های گذشته را تا حد زیادی برطرف کند.

بر اساس گزارش‌ها، گوگل قصد دارد تراشه جدیدی با نام Tensor G6 را برای مدل‌های مختلف پیکسل 11، از نسخه استاندارد گرفته تا مدل Pro XL، به کار بگیرد. این تراشه که نسل ششم پردازنده‌های اختصاصی گوگل برای گوشی‌های هوشمند است، قرار بوده ترکیبی از معماری جدید، تمرکز گسترده بر هوش مصنوعی و مصرف انرژی بهینه‌تر باشد. اما اطلاعات منتشرشده توسط افشاگر شناخته‌شده، یعنی Mystic Leaks، تصویر متفاوتی از آن نشان می‌دهد؛ تصویری که در آن یک بخش پیشرفت خیره‌کننده دیده می‌شود و بخشی دیگر تقریباً بدون تغییر باقی مانده است.

Mystic Leaks همان منبعی است که چند روز پیش، تصاویر پس‌زمینه متحرک و پویا (Live Wallpapers) پیکسل 11 را منتشر کرده بود؛ تصاویری که سبک مینیمال و رنگ‌بندی آشنا و مدرن سری پیکسل را در خود داشتند. او حالا در جدیدترین افشاگری خود، به معماری داخلی تراشه Tensor G6 پرداخته و به‌طور دقیق نشان داده که گوگل چه مسیرهایی را برای ارتقای عملکرد انتخاب کرده و از چه بخش‌هایی چشم‌پوشی کرده است.

نخستین نکته قابل توجه در این افشاگری، پردازنده گرافیکی یا GPU است. با وجود اینکه انتظار می‌رفت گوگل در نسل جدید تراشه‌های خود از پردازنده‌های گرافیکی ساخت شرکت‌هایی مثل ARM یا حتی AMD استفاده کند، اما طبق اطلاعات جدید، گوگل دوباره سراغ معماری PowerVR رفته و از پردازنده گرافیکی Imagination/PowerVR C-Series CXTP-48-1536 استفاده خواهد کرد. نکته بحث‌برانگیز این انتخاب دقیقاً همین است: فناوری پایه این GPU به سال 2021 باز می‌گردد، یعنی مربوط به بیش از چهار سال قبل از عرضه پیکسل 11.

در دنیای پردازنده‌های موبایل، چهار سال قدمت در معماری گرافیکی فاصله بسیار زیادی محسوب می‌شود، زیرا رقبا مانند کوالکام، اپل و مدیاتک تقریباً هر سال معماری جدید و بهبود یافته‌ای ارائه می‌کنند. به‌عنوان مثال، اپل هر سال واحدهای گرافیکی سری A را ارتقا می‌دهد و کوالکام نیز با معرفی Adrenoهای جدید، قدرت پردازشی GPU را افزایش می‌دهد. اما گوگل با استفاده از یک GPU قدیمی‌تر، عملاً ریسک کرده و ممکن است در زمینه عملکرد گرافیکی مخصوصاً برای بازی‌ها، واقعیت افزوده (AR)، پردازش ویدئویی سنگین و رندرهای سه‌بعدی، عقب‌تر از رقبا قرار گیرد.

البته این اولین بار نیست که گوگل در بخش GPU محافظه‌کارانه عمل می‌کند. پیش‌تر نیز در تراشه Tensor G5، این شرکت از پردازنده گرافیکی نه‌چندان جدید استفاده کرده بود. اما در نسل‌های قبلی، تمرکز گوگل به‌طور سنتی بر پردازش‌های هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و قابلیت‌های نرم‌افزاری بوده و نه بازی و پردازش گرافیکی؛ بنابراین انتخاب چنین مسیری از گوگل کاملاً خارج از انتظار هم نیست. با این حال، با توجه به اینکه کاربران حرفه‌ای، گیمرها و تولیدکنندگان محتوا در سال‌های اخیر به‌شدت به قدرت GPU وابسته هستند، این تصمیم احتمالاً واکنش‌های انتقادی زیادی به همراه خواهد داشت.

با وجود این ضعف آشکار، بخش CPU یا پردازنده مرکزی در تراشه Tensor G6 تحولی بزرگ را تجربه کرده است. طبق همان گزارش، این پردازنده از معماری جدید ARM C1 بهره می‌برد؛ معماری‌ای که در نیمه دوم سال 2025 معرفی شد و پیش‌تر در تراشه Dimensity 9500 مدیاتک نیز استفاده شده بود. هسته‌های جدید سری C1 نه‌تنها قدرتمندترند، بلکه مصرف انرژی بهتری نسبت به نسل‌های قبلی دارند و بازده پردازشی قابل ملاحظه‌ای ارائه می‌دهند.

در پیکسل 11، ترکیب پردازنده مرکزی شامل این موارد است:

• یک هسته قدرتمند ARM C1 Ultra با فرکانس 4.11 گیگاهرتز
• چهار هسته ARM C1-Pro با فرکانس 3.38 گیگاهرتز
• دو هسته ARM C1-Pro با فرکانس 2.65 گیگاهرتز

این ترکیب، برخلاف نسل قبل که ساختاری 1+5+2 داشت، حالا بیشتر بر قدرت پایدار و عملکرد چندوظیفه‌ای متمرکز است. در Tensor G5، ترکیب هسته‌ها شامل یک هسته Cortex-X4، پنج هسته A725 و دو هسته A520 بود. هسته‌های A520 بسیار کم‌مصرف بودند اما عملکردشان محدود بود و در کارهای سنگین نمی‌توانستند پاسخگو باشند. این موضوع سبب می‌شد در برخی فرایندهای پی‌درپی یا طولانی، دستگاه به سرعت داغ کند و راندمان کاهش یابد.

اما اکنون، حتی هسته‌های کم‌فرکانس C1-Pro نیز به‌صورت قابل توجهی از A520 قدرتمندترند و می‌توانند در انجام وظایف روزمره، پردازش‌های پس‌زمینه و جابه‌جایی سریع بین برنامه‌ها عملکردی بدون لگ و روان ارائه دهند. هسته اصلی C1 Ultra نیز با فرکانس بسیار بالا (4.11 گیگاهرتز) احتمالاً یکی از سریع‌ترین هسته‌های موبایلی به شمار می‌رود و می‌تواند در کارهای تک‌هسته‌ای مانند اجرای بازی‌های سبک، بارگذاری صفحات سنگین وب و استفاده از برنامه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نقش کلیدی داشته باشد.

این ارتقا در معماری CPU می‌تواند ضعف سنتی تراشه‌های Tensor را تا اندازه قابل توجهی جبران کند. در نسل‌های گذشته، همواره کاربران از داغی بیش‌ازحد، افت عملکرد پس از چند دقیقه فشار سنگین، و مصرف باتری نه‌چندان بهینه شکایت داشتند. معماری جدید C1 با هدف کاهش همین مشکلات معرفی شده و اگر به‌درستی توسط گوگل پیاده‌سازی شود، می‌تواند تجربه‌ای پایدارتر و قدرتمندتر در اختیار کاربران قرار دهد.

اما چرا گوگل در یک بخش از تراشه، پیشرفت چشمگیر داشته و در بخش دیگر تقریباً هیچ به‌روزرسانی‌ای اعمال نکرده است؟ یکی از دلایل احتمالی می‌تواند سیاست همیشگی گوگل باشد؛ یعنی تمرکز بر هوش مصنوعی. به نظر می‌رسد گوگل همچنان اعتقاد دارد که تجربه کاربری گوشی‌های سری پیکسل بیشتر از GPU، به پردازنده‌های هوش مصنوعی (NPU)، پردازنده سیگنال تصویر (ISP) برای دوربین‌ها و پشتیبانی نرم‌افزاری بستگی دارد. به همین دلیل، شاید این شرکت احساس کرده که نیاز فوری برای ارتقای GPU وجود ندارد و ممکن است ارزش چندانی در افزایش هزینه تولید نبیند.

از سوی دیگر، استفاده از GPUهای جدیدتر نیازمند همکاری نزدیک با شرکت‌هایی مثل ARM یا AMD است و این احتمال وجود دارد که گوگل به‌دلایل اقتصادی یا برنامه‌ریزی، ترجیح داده از همان شریک قدیمی یعنی Imagination استفاده کند. این شرکت به‌خاطر معماری PowerVR همیشه سهم کوچکی در بازار داشت، اما گوگل طی چند نسل به‌طور مداوم با آن همکاری کرده و احتمالاً به تغییر ناگهانی علاقه‌ای نداشته است.

به‌جز پردازنده‌ها، اطلاعات فاش‌شده شامل نام‌های رمزی مدل‌های مختلف سری پیکسل 11 نیز هست. طبق این گزارش، نسخه استاندارد پیکسل 11 با نام رمز “Cubs” شناخته می‌شود. مدل Pro یا حرفه‌ای نام رمز “Grizzly” دارد و نسخه بزرگ‌تر و قدرتمندتر، یعنی پیکسل 11 Pro XL، با نام رمز “Kodiak” شناخته خواهد شد. این نام‌ها که همگی از خرس‌های مختلف الهام گرفته شده‌اند، با سنت نام‌گذاری داخلی گوگل که معمولاً از اسم حیوانات استفاده می‌کند کاملاً هماهنگ هستند.

در مجموع، تصویر اولیه‌ای که از پیکسل 11 به‌دست می‌آید، ترکیبی از امید و نگرانی است. از یک طرف، ارتقای پردازنده مرکزی و استفاده از هسته‌های ARM C1 فوق‌العاده هیجان‌انگیز است و می‌تواند عملکرد سری پیکسل را در سطح بهترین گوشی‌های پرچم‌دار بازار قرار دهد. اما از طرف دیگر، استفاده از پردازنده گرافیکی قدیمی ممکن است باعث شود پیکسل 11 در برخی بنچمارک‌ها، بازی‌ها و وظایف گرافیکی نسبت به رقبا عقب بماند. این مسئله به‌خصوص برای گیمرها و کاربرانی که به‌طور حرفه‌ای با اپلیکیشن‌های سنگین کار می‌کنند، بسیار مهم است.

البته باید منتظر ماند و دید که گوگل چه نوع بهینه‌سازی‌هایی روی بخش نرم‌افزار، مخصوصاً رابط کاربری و پردازش تصویر انجام خواهد داد. گوگل همواره ثابت کرده که حتی با سخت‌افزار متوسط هم می‌تواند عملکردی روان و تجربه کاربری بی‌نقص ارائه دهد. اما این بار رقابت سخت‌تر شده است؛ شرکت‌هایی مثل سامسونگ با مشارکت AMD، کوالکام با نسل‌های جدید Adreno، و اپل با GPUهای سفارشی بسیار پیشرفته، همه سطح انتظارات را بالا برده‌اند. بنابراین گوگل باید چیزی فراتر از همیشه ارائه دهد تا عقب نماند.

با این حال، نکته مثبت ماجرا این است که تراشه Tensor G6 احتمالاً از نظر بهره‌وری انرژی و عملکرد در پردازش‌های هوش مصنوعی گام بزرگی به جلو خواهد بود. اگر گوگل بتواند همانند همیشه از توان سخت‌افزاری خود برای تقویت قابلیت‌هایی مثل Photo Unblur، Live Translate، Voice Typing، Call Screening و ابزارهای هوش مصنوعی جدید استفاده کند، بسیاری از کاربران همچنان به خانواده پیکسل وفادار خواهند ماند.

در نهایت، تا معرفی رسمی پیکسل 11 راه زیادی باقی مانده و امکان دارد گوگل در نسخه نهایی تراشه یا بخش‌های دیگر گوشی تغییراتی ایجاد کند. اما بر اساس اطلاعات فعلی، پیکسل 11 محصولی خواهد بود که هم تحسین‌ها را برمی‌انگیزد و هم بحث‌ها و انتقادهایی را. باید دید در نهایت تعامل میان سخت‌افزار جدید، نرم‌افزار اختصاصی و قدرت هوش مصنوعی گوگل چگونه نتیجه خواهد داد و آیا این گوشی می‌تواند جایگاه سری پیکسل را در میان پرچم‌داران سال 2026 تثبیت کند یا خیر.