بازگشت جرد آیزاکمن به ناسا؛ ترامپ دوباره فرمان هدایت فضانوردی آمریکا را به دست او سپرد
🚀 بازگشت آیزاکمن؛ فرمان دوباره ترامپ برای هدایت ناسا در میانه جنگ قدرت فضایی
پنج ماه پس از جنجالیترین لغو سیاسی تاریخ صنعت فضا، دونالد ترامپ با حرکتی غافلگیرکننده، بار دیگر نام جرد آیزاکمن را برای ریاست ناسا اعلام کرد—انتصابی که هم در سطح علمی و هم سیاسی، شوک تازهای را به جامعه ی فضایی آمریکا وارد کرده است.
🌌 از لغو تا بازگشت؛ قصهای سیاسی در مدار زمین
در ظهر سهشنبه به وقت واشینگتن، ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی خود Truth Social نوشت:
«اشتیاق جرد به فضا، تجربهی منحصر بهفرد او در اکتشاف فضایی و درک عمیقش از اقتصاد نوین فضا، او را به فردی آرمانی برای هدایت ناسا در دورانی جسورانه و سرنوشتساز بدل میکند.»
اما پشت ظاهر آرام این پیام، تاریخی پرتنش نهفته است. درست پنج ماه پیش، همین رئیسجمهور با خشم، نامزدی آیزاکمن را لغو کرد—چرخشی که بسیاری آن را خشم ناگهانی سیاسی بهخاطر حمایتهای مالی آیزاکمن از چند نامزد دموکرات دانستند.
این روایت نهفقط یک ماجرای اداری، بلکه داستانی دربارهی مرز میان علم، قدرت و وفاداری سیاسی در پایتخت ایالات متحده است.
🌠 آیزاکمن؛ میلیاردر فضانوردی که ناسا را هدف گرفته است
جرد آیزاکمن ۴۲ ساله، بنیانگذار شرکت پرداخت آنلاین Shift4 Payments، یکی از معدود کارآفرینانی است که از بستر تجارت دیجیتال به مدار زمین رسید. او در سال ۲۰۲۱ به عنوان فرمانده مأموریت خصوصی Inspiration4 با موشک فالکون ۹ اسپیسایکس به مدار زمین رفت و در سالهای بعدی، مأموریت Polaris Dawn را نیز رهبری کرد.
او نخستین فضانورد غیرنظامی بود که تجربهی راهپیمایی در فضا را بدون وابستگی دولتی در کارنامه دارد. از آن زمان، آیزاکمن خود را نهفقط سرمایهگذار، بلکه صدای دموکراتیزهسازی فضا میداند—با باور به اینکه سفر به مدار نباید تنها در اختیار دولتها یا میلیاردرهای معدود باقی بماند.
همین اعتبار باعث شد ترامپ در ابتدای سال ۲۰۲۵ او را نامزد ریاست ناسا کند؛ تصمیمی که در ابتدا حتی از سوی جامعهی علمی با احتیاط مثبت همراه شد.
⚡ لغو ناگهانی نامزدی و درگیری با ایلان ماسک
اردیبهشت ۱۴۰۴ (مه ۲۰۲۵) روزهایی پرتنش برای کاخ سفید بود. ترامپ که از انتقادهای ایلان ماسک نسبت به سیاستهای دولت در زمینهی سوختهای فسیلی برآشفته بود، با خشم وارد ماجرای نامزدی آیزاکمن شد. ماسک از حامیان نزدیک آیزاکمن بود و به دلیل ارتباط اقتصادی گسترده با شرکت اسپیسایکس نقش پررنگی در برنامههای او داشت.
وقتی بخشی از کمکهای مالی آیزاکمن به چند کاندیدای دموکرات رسانهای شد، ترامپ واکنش تندی نشان داد و با عبارت «خیانت به جنبش ما» حکم لغو فوری انتصاب او را صادر کرد.
چند ساعت بعد، ماسک در پست تند خود در شبکهی ایکس (توییتر سابق) نوشت:
«سیاست دوباره جای علم را گرفت—خطرناکتر از همیشه.»
آن پست موجی از اعتراض در میان متخصصان فضایی برپا کرد. در کمتر از ۴۸ ساعت، سه مهندس ارشد اسپیسایکس استعفا دادند و ترامپ ناچار شد برای جلوگیری از شکاف عمیق در پروژهی آرتمیس ۳، ایلان ماسک را از سمت مشاور ارشد صنعتی کاخ سفید برکنار کند.
🪐 پنج ماه بلاتکلیفی؛ ناسا در مدار نامعلوم
پس از لغو نامزدی، آژانس فضایی آمریکا بیش از ۱۰ ماه بدون مدیر رسمی اداره شد. ادارهی موقت آن بر عهدهی شان دافی — وزیر حملونقل و فرماندار سابق ویسکانسین — قرار داشت؛ شخصیتی سیاسی که تجربهی علمی چندانی نداشت اما از اعتماد شخصی ترامپ برخوردار بود.
در این دوره، سیاستهای فضایی آمریکا تمرکز تازهای بر برنامهی بازگشت به ماه و مریخ پیدا کرد، اما در مقابل، بودجهی پژوهشهای زمینشناسی، هوافضای بیسرنشین و محیط زیستی تا حد زیادی کاهش یافت.
تحلیلگران میگویند همین تغییر تمرکز بود که صدای کارشناسان ناسا را در آورد. برخی هشدار دادند که بدون رهبری ثابت، رقابت با چین در زمینهی ماهنشینی تا ۲۰۳۰ از دست خواهد رفت.
🌖 مأموریت آرتمیس ۳ و رقابت فضایی با چین
مهمترین هدف فعلی ناسا، مأموریت آرتمیس ۳ است — نخستین بازگشت انسان به سطح ماه پس از ۵۰ سال.
برنامهریزیها نشان میدهد فرود فضانوردان آمریکایی باید تا سال ۲۰۲۸ انجام شود، اما تأخیر در ساخت ماهنشین Starship توسط اسپیسایکس، موعد برنامه را تا ۲۰۲۹ یا حتی ۲۰۳۰ عقب انداخته است.
شان دافی که نگران سبقت پکن از واشینگتن بود، اعلام کرد قصد دارد مناقصهی ساخت ماهنشین دوم را بازگشایی کند تا شرکتهای دیگر — از جمله Blue Origin و Dynetics — شانس مشارکت پیدا کنند.
این تصمیم به منزلهی اعلام جنگ صنعتی علیه اسپیسایکس تلقی شد و ایلان ماسک در شبکهی ایکس نوشت:
«شان دامی (به معنای احمق) ناسا را نابود میکند!»
پست ماسک ظرف چند ساعت بیش از ۲۰ میلیون بازدید گرفت و به موجی از درگیریهای لفظی میان او و اعضای حزب جمهوریخواه منجر شد؛ در حالی که آیزاکمن با موضعی محتاطانه، از ورود به جدال پرهیز کرد تا پلهای سیاسی خود را با ترامپ کاملاً نسوزاند.
♻️ بازسازی رابطه؛ علم در خدمت سیاست
در پشت درهای بسته، نمایندگان ارشد جمهوریخواه در کمیته علوم و فناوری کنگره، طی ماههای اخیر در تلاش بودند تا میان ترامپ و آیزاکمن آشتی سیاسی ایجاد کنند.
منابع نیویورک تایمز فاش کردند که آیزاکمن در این مدت نهتنها کمکهای سیاسی خود به دموکراتها را متوقف کرد، بلکه از سمت مدیرعاملی شرکت خود استعفا داد و چند قرارداد مشترک با اسپیسایکس را لغو کرد تا هر شبههای درباره تضاد منافع از بین برود.
در گفتوگویی اختصاصی، یکی از مشاوران کاخ سفید گفت:
«ترامپ به دنبال مدیر فضانوردی بود که هم محبوبیت عمومی داشته باشد و هم پیرو وفادار جنبش او باشد؛ آیزاکمن بهترین گزینه است زیرا هر دو ویژگی را دارد.»
🌍 تصویری از ناسا در آغاز دور دوم ترامپ
اکنون آیزاکمن در آستانهی پذیرش بزرگترین چالش مدیریتی عمر خود است؛ سازمانی با ۶۰ سال تاریخ، ۱۸ مرکز تحقیقاتی، بیش از ۱۷ هزار کارمند و بودجهای که در سال ۲۰۲۶ بهدلیل صرفهجویی بودجهای محافظهکاران، حدود ۱۵ درصد کاهش یافته است.
نخستین مأموریت مدیر جدید، تنظیم مجدد اولویتهای علمی ناسا در جهت «اکتشاف محور» تعریف شده توسط ترامپ است؛ تمرکز بر بازگشت سریعتر به ماه، کاهش مأموریتهای اقلیمی و اعطای بخشی از پروژههای تحقیقاتی به شرکتهای خصوصی همپیمان دولت.
منتقدان میگویند این رویکرد ممکن است استقلال علمی ناسا را تهدید کند، اما حامیان باور دارند همکاری با بخش خصوصی برونداد و نوآوری را افزایش میدهد.
🛰️ نگاه ترامپ به اقتصاد فضا
در بیانیهی کاخ سفید، ترامپ نوشت:
«ما وارد عصر اقتصاد فضایی شدهایم. میلیاردها دلار در ماه، مریخ و مدار زمین سرمایهگذاری میشود و آمریکا نمیتواند عقب بماند.»
دور دوم دولت او بر ایجاد «اقتصاد نوین فضا» تمرکز میکند—مدلی که براساس آن دولت فضانوردی را از سطح مأموریت دولتی به سطح بازار رقابتی ارتقا میدهد.
آیزاکمن دقیقاً در همین نقطه تخصص دارد: تلفیق نوآوری باز و منابع خصوصی برای پیشبرد اکتشاف.
🧩 چالشهای پیش روی آیزاکمن
۱. کسب تأیید سنا:
حزب دموکرات اعلام کرده بررسی دقیقتری نسبت به نامزدی تازه خواهد داشت تا اطمینان یابد ناسا از دخالت سیاسی در امان میماند.
۲. بازسازی نیروی انسانی:
پس از ماهها بلاتکلیفی، بیش از ۷ درصد از مهندسان ارشد ناسا سازمان را ترک کردهاند.
۳. تأمین مالی آرتمیس ۳:
بودجهی فعلی برای اجرای کامل مأموریت تا ۲۰۲۸ کافی نیست و آیزاکمن باید در همان ماههای اول با کنگره دربارهی افزایش اعتبار مذاکره کند.
۴. مدیریت ارتباط با اسپیسایکس:
پس از درگیریهای گذشته، بازسازی همکاری با ماسک یکی از آزمونهای سیاسی و فنی اصلی او خواهد بود.
🌟 محبوبیت مردمی و تصویر رسانهای
در میان افکار عمومی، آیزاکمن با عنوان «میلیاردر فروتن فضا» شناخته میشود—کسی که درآمد مأموریت Inspiration4 را به موسسهی پزشکی St. Jude برای درمان کودکان مبتلا به سرطان اهدا کرد.
همین اقدامات خیرخواهانه چهرهی او را از طریق رسانهها از حاشیهی سیاسی دور کرده و در نظرسنجی NBC در اکتبر ۲۰۲۵، حدود ۶۲ درصد مردم آمریکا از بازگشت او به ناسا حمایت کردهاند.
☄️ تحلیل کارشناسان؛ آیا این انتخاب کارایی دارد؟
دکتر اِما کارتر، دانشمند علوم فضایی در دانشگاه MIT میگوید:
«آیزاکمن مدیری با ذهن تجاری است، اما موفقیت ناسا بستگی به توان او در درک فرهنگ علمی دارد. ناسا شرکت خصوصی نیست؛ نهاد علمی است.»
در مقابل، پروفسور مایکل هاوارد از University of Florida اعتقاد دارد که این انتصاب در راستای تغییر ناگزیر مدیریت فضایی است:
«ترامپ میخواهد ناسا را شبیه Space Force کند—چابک، رقابتی و دارای خروجی اقتصادی. آیزاکمن میتواند همان حلقهٔ اتصال باشد.»
🧭 عبور از مرز سیاسی؛ آزمون وفاداری به علم
آیزاکمن در بیانیهی اولیهی خود پس از انتصاب تازه گفت:
«من به عنوان خدمتگزار علم بازمیگردم، نه به عنوان نمایندهٔ حزب. مأموریت ما باید همچنان مبتنی بر شجاعت و دانش باقی بماند.»
این جمله، اگرچه دیپلماتیک مینماید، اما نشانهای است از آگاهی او به حساسیت جایگاهش؛ او باید هم وفاداری خود به ترامپ را حفظ کند و هم استقلال علمی ناسا را به اثبات برساند—توازنی که تعداد کمی در تاریخ این آژانس توانستهاند برقرار کنند.
⚙️ آینده ناسا؛ میان مدار سیاست و اکتشاف
بازگشت جرد آیزاکمن، ناسا را در دوراهی تازهای قرار میدهد:
- آیا ناسا به مرکز تحقیقات مستقل باز میگردد؟
- یا به «آژانس تجاری فضا» بدل میشود؟
چشمانداز فعلی نشان میدهد ترامپ قصد دارد فعالیتهای اقتصاد فضا را در قالب همکاری با شرکتهایی چون Blue Origin، Axiom Space و حتی Boeing Defense توسعهدهد. آیزاکمن میتواند نقش مجری اصلی این پروژهها را ایفا کند.
🔭 جمعبندی | ناسا در دوره دوم ترامپ
بازگشت آیزاکمن تنها یک انتصاب ساده نیست؛ نماد بازتعریف رابطهٔ سیاست، علم و نوآوری در قرن بیستویکم است.
در جهانی که رقابت فضاپیمایی دیگر میان دولتها نیست بلکه میان شرکتها و ایدئولوژیهاست، ترامپ میخواهد با چهرهای جوان و نمادین همانند آیزاکمن، نشان دهد آمریکا هنوز رهبری فضا را در دست دارد.
با این حال، موفقیت این انتخاب نه در بیانیههای رسمی، بلکه در پروازهای واقعی آینده سنجیده خواهد شد — از آرتمیس ۳ تا ایستگاههای خصوصی مداری که قرار است اقتصاد نوین فضا را پایهگذاری کنند.
اگر سنای آمریکا این بار به نامزدی او رأی اعتماد بدهد، آیزاکمن ممکن است به یکی از تأثیرگذارترین مدیران تاریخ ناسا بدل شود؛ مدیری که باید ناسا را از طوفان سیاست به آرامگاه علمی پایدار هدایت کند.
❓سؤالات متداول (FAQ Schema)
۱. جرد آیزاکمن چه کسی است؟
کارآفرین ۴۲ ساله، بنیانگذار Shift4 Payments و فرمانده دو مأموریت خصوصی اسپیسایکس که اکنون توسط ترامپ برای ریاست ناسا معرفی شده است.
۲. چرا ترامپ پیشتر نامزدی او را لغو کرد؟
بهدلیل افشای کمکهای مالی آیزاکمن به چند نامزد دموکرات و درگیری سیاسی میان ترامپ و ایلان ماسک.
۳. رابطهٔ آیزاکمن با اسپیسایکس چگونه است؟
او دو مأموریت فضایی خصوصی را با موشکهای اسپیسایکس هدایت کرده و دوست نزدیک ایلان ماسک محسوب میشود.
۴. ناسا اکنون در چه وضعیتی است؟
بیش از ۱۰ ماه بدون مدیر رسمی، با کاهش بودجه ۱۵ درصدی و تمرکز سیاسی تازه بر برنامهٔ بازگشت به ماه.
۵. مأموریت اصلی مدیر جدید چیست؟
تسریع آرتمیس ۳، بازسازی نیروی انسانی، تنظیم بودجه و بازگرداندن همکاری با اسپیسایکس به مسیر اصلی.
۶. مخالفت دموکراتها با این انتصاب چرا است؟
به دلیل نگرانی از دخالت سیاسی در سیاستهای علمی و کاهش تمرکز ناسا بر تحقیقات زمین.
۷. آیا احتمال تأیید سنا زیاد است؟
تحلیلگران برآورد میکنند با حمایت بلوک جمهوریخواه، شانس تأیید آیزاکمن حدود ۶۵ درصد باشد.
۸. برنامهٔ بلندمدت ترامپ برای ناسا چیست؟
تبدیل ناسا به موتور اقتصاد فضایی آمریکا از طریق همکاری گسترده با بخش خصوصی و رقابت مستقیم با چین.
📘 منابع ساختاری:
White House Brief Statement 2025 – NASA Nomination File / NYT & SpaceNews Dossiers (October 2025)
https://farcoland.com/QsXWfa
کپی آدرس
