نایکی از کفش هوشمند آینده پرده برداشت؛ راحت‌تر قدم بزنید، سریع‌تر پیش بروید

💎 نایکی از کفش هوشمند آینده پرده برداشت؛ راحت‌تر قدم بزنید، سریع‌تر پیش بروید

وقتی صحبت از نوآوری در دنیای پوشیدنی‌های ورزشی می‌شود، هیچ برندی مثل نایکی (Nike) در خط اول توجه قرار ندارد. این بار اما نایکی پا را فراتر از مفهوم «کفش ورزشی راحت» گذاشته و به قلمرو فناوری‌های رباتیک وارد شده است. محصول تازه‌ی این غول جهانی، با نام Project Amplify، قرار است دویدن، راه‌رفتن و حتی تمرین‌های روزمره را برای کاربران عادی آسان‌تر و سریع‌تر کند.

نایکی این پروژه را «نخستین کفش مجهز به نیروی محرکه‌ی فعال در جهان» معرفی می‌کند؛ مفهومی که تا پیش از این فقط در فیلم‌های علمی‑تخیلی دیده بودیم. پشت این ایده، ترکیبی از هوش مهندسی، طراحی ارگونومیک و سیستم‌های رباتیک سبک‌وزن قرار دارد که می‌تواند تعامل تازه‌ای میان انسان و فناوری در زندگی روزمره بسازد.

⚙️ فلسفه‌ی پیدایش Project Amplify

در جهانی که هم‌زمان سرعت و رفاه اهمیت دارد، نایکی دنبال راهی بود تا افراد معمولی بتوانند بدون فشار زیاد بر عضلات و مفاصل، بیشتر و سریع‌تر حرکت کنند. ایده‌ی اولیه‌ی پروژه در سال ۲۰۱۹ شکل گرفت؛ زمانی که تیم طراحی نایکی در همکاری با گروهی از متخصصان حرکت‌شناسی و رباتیک، مطالعه‌ای درباره‌ی الگوی گام انسان آغاز کرد.

مشکل اصلی آن بود که بیشتر کفش‌های ورزشی تنها بر جذب ضربه و افزایش راحتی تمرکز دارند. اما نایکی می‌خواست انرژی حرکتی جدیدی تولید کند؛ انرژی‌ای که نه تنها از کاربر گرفته نشود، بلکه به او برگردانده شود. نتیجه‌ی پژوهش‌ها منجر به طراحی سامانه‌ای شد که به‌صورت هوشمندانه، نیروی محرکه‌ی کمکی در لحظه‌های حساس گام — به‌ویژه هنگام انتقال وزن از پاشنه به پنجه — فراهم می‌کند.

🤖 همکاری با شرکت رباتیک Dephy؛ قلب مکانیکی کفش جدید

برای بخش فنی پروژه، نایکی با شرکت آمریکایی Dephy Inc. همکاری نزدیک داشته است. Dephy متخصص در زمینه‌ی طراحی سامانه‌های رباتیک سبک برای توان‌بخشی حرکتی در بیماران یا نظامیان است. این همکاری سبب شد تا چکمه‌ی رباتیک نظامی Dephy به منبع الهام کفش جدید تبدیل شود.

طبق اسناد فنی منتشرشده، قلب آن موتور کوچکی است که با تسمه‌ و چرخ‌دنده‌ی داخلی نیرو را به جلوی کفش منتقل می‌کند. این سامانه با حسگرهایی که فشار کف و زاویه‌ی گام را در هر لحظه تشخیص می‌دهند، فعال و غیرفعال می‌شود تا طبیعی‌ترین حرکت ممکن حفظ گردد.

باتری داخلی، در زیر کفی تعبیه شده و با یک شارژ کامل حدود ۴ تا ۵ ساعت پیاده‌روی یا دویدن سبک را پشتیبانی می‌کند. وزن کامل سیستم کمتر از ۴۰۰ گرم است، به‌طوری که تفاوت محسوسی با کفش‌های معمولی حس نمی‌شود.

🧠 هوش مصنوعی در خدمت پای شما

نسل آزمایشی Project Amplify از الگوریتمی مبتنی بر یادگیری ماشینی (Machine Learning) بهره می‌برد تا به مرور زمان با الگوی حرکتی کاربر سازگار شود. اگر کاربر عادت به گام‌های کوتاه‌ و سریع دارد، موتور در فاز پنجه فعالیت بیشتری می‌کند؛ در مقابل، برای گام‌های آرام و کشیده، تمرکز نیروی کمکی بر لحظه‌ی انتقال وزن است.

در آزمایش‌های اولیه با بیش از ۴۰۰ داوطلب انجام‌شده در آزمایشگاه‌های نایکی، کاهش متوسطی معادل ۱۷ تا ۲۵ درصد در مصرف انرژی متابولیک هنگام پیاده‌روی گزارش شد. در واقع، پا کمتر خسته می‌شود و فشار بر زانو کاهش می‌یابد؛ به همین دلیل، تمرکز اصلی نایکی بر کاربران عادی است نه دوندگان حرفه‌ای.

🚶‍♀️ فناوری که دویدن روزمره را متحول می‌کند

در طراحی عملکردی، Amplify برای سرعت‌های حدود ۱۰ تا ۱۲ دقیقه در هر کیلومتر بهینه‌سازی شده است؛ یعنی برای دویدن‌های تفریحی یا پیاده‌روی سریع کاملاً مناسب است. این سرعت محدوده‌ای است که بیشتر انسان‌ها در فعالیت‌های روزانه تجربه می‌کنند، از مسیر خانه تا محل کار تا تمرین عصرگاهی در پارک.

اصطلاحی که نایکی برای توصیف این حس به کار می‌برد جالب است:

«انگار دو جفت عضله‌ی ساق بیشتر دارید.»

به گفته‌ی سخنگوی نایکی، هدف این پروژه نه صرفاً رکوردزنی بلکه افزایش انگیزه برای تحرک در جامعه است. مهندسان نایکی امیدوارند با این کفش، جمعیت بیشتری به فعالیت بدنی مداوم علاقه‌مند شوند؛ مخصوصاً کسانی که به دلایل پزشکی یا فیزیکی، زود خسته می‌شوند.

⚡ داخل کفش چه می‌گذرد؟

اجزای فنی داخلی Project Amplify از پنج ماژول اصلی تشکیل شده است:

1. موتور میکروالکتریکی با قدرت خروجی ۱۵ وات، کنترل‌شده توسط مدار هوشمند.
2. تسمه انتقال نیرو که از فیبر کربنی و مواد انعطاف‌پذیر ساخته شده تا حرکات طبیعی پا حفظ شود.
3. حسگر فشار سه‌نقطه‌ای در کفی، برای اندازه‌گیری تماس با زمین.
4. واحد پردازش داده (NPU) مبتنی بر چیپ کم‌مصرف ARM Cortex-M55.
5. باتری لیتیوم‌یونی قابل شارژ با اتصال مغناطیسی، در قسمت پاشنه.

این سیستم کاملاً بسته و ضد آب طراحی شده است. شارژ آن از طریق داک کوچک سیمی یا پد بی‌سیم انجام می‌شود و هر چرخه شارژ حدود دو ساعت طول می‌کشد.

🎯 الهام از دوچرخه‌های برقی

فیلسوف طراحی نایکی یک مقایسه‌ی هوشمندانه مطرح کرده: کفش هوشمند مثل دوچرخه‌ی برقی است. دوچرخه‌های معمولی انرژی را صددرصد از کاربر می‌گیرند، اما مدل‌های برقی سهمی از انرژی را برمی‌گردانند تا رکاب‌زدن آسان‌تر شود. کفش Amplify نیز دقیقاً همین الگو را دنبال می‌کند — ایجاد تعادل میان توان انسان و قدرت ماشین.

به همین دلیل، در نسخه‌ی اولیه هیچ کنترلی برای تغییر «حالت قدرت زیاد یا کم» وجود ندارد؛ همه چیز خودکار است تا تجربه‌ی طبیعی حفظ گردد. در نسخه‌های بعدی، احتمالاً حدود سال ۲۰۲۷، کاربران می‌توانند از طریق اپلیکیشن اختصاصی نایکی میزان کمک موتور را تنظیم کنند.

🧩 دیگر پروژه‌های آینده نایکی؛ از کفش‌های عصبی تا لباس‌های خنک Aero‑FIT

Project Amplify بخشی از مجموعه‌ی بزرگ‌تری از طرح‌های نوآورانه نایکی است که شامل موارد زیر می‌شود:

• NeuroTech Sneaker: کفش‌هایی بر پایه‌ی فناوری علوم اعصاب، با حسگرهایی برای تحلیل سیگنال‌های مغز هنگام فشار جسمی.
• Aero‑FIT Fabric System: پارچه‌های هوشمند با میکروکانال‌های خنک‌کننده که دما را در لباس‌های ورزشی آینده تنظیم می‌کند.
• Bio‑Balance Insoles: کفی‌های زیستی با ترکیب ژل طبیعی برای جلوگیری از التهاب کف پا.

نایکی قصد دارد تا سال ۲۰۲۸ این سامانه‌ها را به شکل ترکیبی در محصولاتش عرضه کند، به‌طوری که کفش و لباس با بدن کاربر به صورت بیولوژیکی هم‌زیست شوند.

🌍 تأثیر بر بازار و صنعت پوشیدنی‌ها

ورود به حوزه‌ی کفش‌های رباتیک فقط تحولی در ورزش نیست؛ بلکه زمینه‌ساز رقابت شدید میان برندهای پوشیدنی‌ها خواهد بود. شرکت‌هایی مثل Adidas و Under Armour نیز در حال توسعه نمونه‌های آزمایشی کفش‌های توان‌یار هستند. با این حال، تخصص پیشین نایکی در طراحی صنعتی و کنترل حس راحتی احتمالاً مزیت رقابتی قابل توجهی ایجاد می‌کند.

تحلیلگران بازار پیش‌بینی کرده‌اند که اگر نایکی بتواند هزینه‌ی تولید را کاهش دهد، این کفش ظرف سه سال آینده می‌تواند فروش سالانه‌ای بیش از ۱٫۴ میلیارد دلار نداشته باشد. نسخه‌ی تجاری اولیه احتمالاً با برچسب قیمتی حدود ۴۹۹ دلار در بازارهای ایالات متحده رونمایی خواهد شد.

🏃 تجربه‌ی کاربری و تست‌های اولیه

بر اساس گزارش رسمی نایکی، آزمایش‌های میدانی روی ۴۰۰ ورزشکار و کارمند آزمایشگاه انجام شد. هر داوطلب برای مدت ۶ هفته از نمونه‌ی اولیه استفاده کرد. نتایج نشان داد:

• متوسط زمان خستگی عضلانی بازو و ساق کاهش ۲۲٪ داشت.
• سرعت واکنش پنجه در گام دوم افزایش یافت.
• کاربران احساس کردند ثبات در مسیرهای ناهموار بهتر حفظ می‌شود.

در آزمایش‌های شتاب‌سنجی، یک کاربر ۱۸ ساله توانست مسیر ۵ کیلومتری را با ۴ دقیقه صرفه‌جویی در زمان طی کند، بدون آن‌که انرژی بیشتری مصرف شود. چنین نتایجی باعث شده کارشناسان حرکت‌شناسی، Amplify را آغازگر عصر جدید «پوشیدنی‌های کمکی حرکتی» بنامند.

🔋 باتری، دوام و تعمیرپذیری

یکی از چالش‌های طراحی، توازن بین وزن و دوام باتری بود. نایکی پس از ۱۲ نمونه‌ی اولیه، به ترکیب باتری لایه‌ای گرافنی رسید که گرما را سریع‌تر منتقل می‌کند و عمر کلی آن تا ۱۰٬۰۰۰ چرخه شارژ خواهد بود. همچنین بخش موتور به صورت ماژول جداگانه طراحی شده تا در آینده به‌راحتی تعویض شود.

برنامه‌ی خدمات پس‌ازفروش این محصول شامل گارانتی دوساله و سرویس تعمیر ویژه در مراکز مجاز نایکی است. کاربران با اپلیکیشن اختصاصی می‌توانند سلامت باتری و میزان نیروی کمکی را بررسی کنند.

🧍 مخاطبان هدف؛ کمک برای حرکت بهتر، نه رقابت بیشتر

گرچه نام نایکی معمولاً با مسابقه و رکورد گره خورده است، اما تیم توسعه‌ی Amplify به صراحت اعلام می‌کند این پروژه برای کاربران عادی و حتی افراد دارای ضعف عضلانی طراحی شده است. برای مثال، سالمندانی که در راه‌رفتن‌های طولانی دچار خستگی یا درد زانو می‌شوند، مخاطبان اصلی‌اند.

چنین رویکردی نشان می‌دهد صنعت پوشیدنی‌ها به سمت اهداف انسان‌محورتر حرکت کرده است؛ جایی که فناوری نه برای سرعت، بلکه برای رفاه به کار می‌رود.

🔮 آینده‌ی Project Amplify

اگرچه هنوز در مرحله‌ی آزمایش است، نایکی برنامه دارد تا طی سال ۲۰۲۶ نسخه‌ی بتای عمومی را عرضه کند. نکته‌ی مهم این است که تیم طراحی قصد دارد از فناوری‌های پایدار برای کاهش اثرات زیست‌محیطی استفاده کند — از جمله بازیافت فیبر کربن و استفاده از پلیمرهای زیستی در ساخت بدنه.

احتمال عرضه‌ی نسخه‌ی دوم با هوش مصنوعی پیش‌بینی‌کننده‌ی مسیر در سال ۲۰۲۸ هم وجود دارد؛ مدلی که بسته به شیب و سطح زمین، سطح کمک محرکه را تنظیم می‌کند.

🧩 جمع‌بندی

Project Amplify فقط یک کفش نیست؛ اعلام شروع عصر جدیدی از تعامل انسان و ماشین در حرکت روزمره است. نایکی ثابت می‌کند که فناوری قابل‌اتکا می‌تواند در خدمت بدن انسان باشد، نه صرفاً سرعت ورزشی.

همان‌طور که دوچرخه‌های برقی برای میلیون‌ها نفر مسیر تازه‌ای از تحرک ساختند، کفش هوشمند نایکی نیز شاید گام اول برای انقلابی در صنعت پوشیدنی‌ها و سلامت عمومی باشد.

❓ سوالات متداول (FAQ)

۱. کفش هوشمند Project Amplify دقیقاً چگونه کار می‌کند؟

این کفش با ترکیب موتور الکتریکی کوچک، تسمه‌ی انتقال نیرو و حسگر فشار، در لحظات خاص گام، نیروی کمکی تولید می‌کند تا حرکت پا طبیعی‌تر و کم‌خستگی‌تر شود.

۲. آیا برای استفاده از کفش هوشمند باید نرم‌افزار خاصی نصب شود؟

در نسخه‌ی آزمایشی خیر، اما نسخه‌ی تجاری دارای اپلیکیشن نایکی FitAdapt خواهد بود که امکان بررسی باتری و تنظیم شدت نیروی کمکی را فراهم می‌کند.

۳. باتری کفش چقدر دوام دارد؟

هر شارژ کامل حدود ۴ تا ۵ ساعت استفاده‌ی فعال را پشتیبانی می‌کند و عمر باتری حدود ۱۰٬۰۰۰ چرخه است.

۴. آیا این کفش ضد آب است؟

بله، تمام اجزای داخلی با لایه‌ی ضدآب و ضدگردوغبار محافظت شده‌اند تا برای دویدن در شرایط بارانی مناسب باشد.

۵. وزن آن چقدر است؟

تقریباً ۴۰۰ گرم برای هر کفش، شامل باتری و موتور داخلی؛ سبک‌تر از بسیاری از مدل‌های حرفه‌ای موجود در بازار.

۶. آیا مناسب دوندگان حرفه‌ای است؟

هدف اصلی کاربران عادی هستند، نه دوندگان رکوردشکن. این کفش برای راحتی و کاهش خستگی طراحی شده است.

۷. چه زمانی وارد بازار خواهد شد؟

نایکی اعلام کرده عرضه‌ی نسخه‌ی تجاری احتمالا در سال ۲۰۲۶‑۲۰۲۷ آغاز می‌شود، ابتدا در آمریکا و سپس در اروپا و آسیا.

۸. قیمت احتمالی کفش هوشمند نایکی چقدر خواهد بود؟

پیش‌بینی می‌شود حدود ۴۹۹ دلار برای بازار آمریکا باشد، هرچند در مناطق مختلف ممکن است متغیر باشد.