شوک فضایی انویدیا: قویترین تراشه تاریخ این شرکت آمادهی پردازش در مدار زمین است
🚀 شوک فضایی انویدیا: قویترین تراشه تاریخ بشر در مسیر مدار زمین!
آغاز عصر اَبَررایانش فضایی
سال ۲۰۲۵ سرآغاز فصل تازهای برای صنعت هوش مصنوعی و زیرساختهای دیجیتال است؛ فصلی که از زمین فراتر رفته و به آستانهی کیهان گام گذاشته.
شرکت نوپا اما بلندپرواز Starcloud با همکاری غول تراشهسازی جهان، انویدیا (NVIDIA)، قصد دارد محاسبات ابری را از دامنهی زمین آزاد کند و به فضا ببرد.
هدف: ساخت نخستین دیتاسنتر فضایی عملیاتی تاریخ بشر، جایی که پردازش داده، بدون محدودیت حرارتی، زیستمحیطی یا انرژی انجام خواهد شد.
به گفتهی استارکلاد، این پروژه فقط یک آزمایش مهندسی نیست، بلکه انقلاب معماری مراکز داده است؛ انقلابی که شاید بهزودی زمین را از فشار عظیم مصرف برق و آب برای خنکسازی دیتاسنترها نجات دهد.
فصل اول: چرا فضا؟ پاسخ در بحران زمین نهفته است
امروزه مراکز داده (Data Centers) قلب تپندهی دنیای دیجیتال هستند. هوش مصنوعی، شبکههای اجتماعی، سرویسهای ویدئویی و حتی تراکنشهای مالی همگی درون هزاران رک سرور جریان دارند.
اما این قلب تپنده، دشمن خاموش محیط زیست نیز هست.
بر اساس گزارش IEA (آژانس بینالمللی انرژی) در سال ۲۰۲۵، دیتاسنترهای جهان حدود ۳٪ از کل برق مصرفی کره زمین را میبلعند و سالانه میلیاردها لیتر آب برای خنکسازی مصرف میشود.
در بسیاری از مناطق مانند نوادا، لندن یا دوبلین، محدودیت شدید در دسترسی به آب باعث مخالفت مردم محلی با ساخت مراکز جدید شده است. همزمان، موج جدید سرمایهگذاری در هوش مصنوعی نیاز به توان پردازشی بیسابقهای ایجاد کرده است — تناقضی خطرناک میان رشد دیجیتال و حفظ منابع حیاتی.
استارکلاد میگوید جو زمین بهزودی دیگر تحمل گرمای دیتاسنترها را نخواهد داشت.
فصل دوم: ایدهای از لبهی کهکشان
در این شرایط، تیم متخصصان Starcloud ایدهای جسورانه مطرح کردند: انتقال رایانش ابری به مدار زمین!
به بیان ساده، ایجاد مجموعهای از دیتاسنترهای ماژولار در فضا که از نور خورشید تغذیه کنند، بدون نیاز به منابع زمینی و بدون تولید گرمای آلاینده در جو.
مدیرعامل شرکت، فیلیپ جانستون (Phillip Johnston)، در مصاحبهای گفت:
«ما اعتقاد داریم که تا ده سال آینده، تقریباً تمام دیتاسنترهای جدید در خارج از جو ساخته خواهند شد. زمین دیگر ظرفیت این حجم از گرما و مصرف انرژی را ندارد.»
اما چنین رویایی بدون همکاری با رهبران فناوری ممکن نبود؛ و این همانجاست که انویدیا وارد میدان شد.
فصل سوم: تراشهای که فضا را تکان میدهد — H100
در قلب این پروژه، تراشهای میتپد که لقب «هیولای یادگیری عمیق» گرفته است: NVIDIA H100 Tensor Core GPU.
این چیپ نهتنها مغز شبکههای عصبی پیشرفته نظیر GPT، Claude و Gemini را تغذیه میکند، بلکه اکنون قرار است پرچمدار نخستین آزمایش رایانش فضایی جهان باشد.
بر اساس اعلام رسمی استارکلاد، در ماه نوامبر ۲۰۲۵، یکی از پرقدرتترین نسخههای H100 به فضا ارسال میشود تا کارایی تراشهها در خلأ و دمای فضای بیرونی مورد آزمایش قرار گیرد.
انویدیا اعلام کرده توان پردازشی این تراشه در شرایط جدید میتواند تا ۱۰۰ برابر قویتر از نمونههای پیشین در مأموریتهای فضایی باشد. این یعنی برای نخستین بار، میتوان هوش مصنوعی را مستقیماً در مدار آموزش داد، نه روی زمین.
فصل چهارم: از زمین تا مدار – زیرساخت شگفتانگیز
برای ساخت دیتاسنتر فضایی، Starcloud به فناوریهایی فراتر از صرفاً تراشه نیاز دارد.
برنامهی آنها شامل ایجاد یک زیرساخت ماژولار مداری (Modular Orbital Infrastructure) است، مشابه ایستگاه فضایی بینالمللی اما با تمرکز بر پردازش محاسباتی.
این شرکت پیشبینی میکند که برای ساخت مرکز دادهی ۵ گیگاواتی در فضا، به حدود ۱۰۰ پرتاب حامل GPU و ۱۰۰ پرتاب دیگر برای پنلهای خورشیدی و رادیاتورهای خنککننده نیاز است.
این نیروگاه پردازشی با کمک پنلهای خورشیدی به مساحت ۴ کیلومتر مربع انرژی میگیرد، و گرمای حاصل از پردازش توسط شبکهای از رادیاتورها دفع میشود که تقریباً نصف ابعاد پنلها هستند.
فصل پنجم: مزایای فضایی – جایی که سکوت، خنک است
برخلاف زمین، فضا خود بهطور طبیعی محیطی سرد دارد. نبود اتمسفر متراکم به معنی عدم نیاز به سامانههای پرمصرف خنکسازی است.
Starcloud مدعی است انرژی موردنیاز برای خنکسازی در فضا تا ۹۰٪ کمتر از زمین خواهد بود.
افزون بر آن، دسترسی دائمی به نور خورشید (در مدار ژئو یا LEO) میتواند سیستم را به یک منبع انرژی تقریباً نامحدود و بیوقفه تبدیل کند.
نتیجه؟ هزینهی عملیاتی کمتر، پایداری بیشتر، و انتشار صفر کربن.
استارکلاد این طرح را “Green Void Computing” مینامد — محاسبات سبز در خلأ!
فصل ششم: مشارکت انویدیا؛ از زمین تا کهکشان
انویدیا که معمولاً در زمین بازی میکند، این بار گامی بینستارهای برداشته است.
این شرکت نهتنها تأمینکنندهی تراشههای پروژه است، بلکه سرمایهگذاری مستقیم نیز در Starcloud انجام داده.
به گفتهی منابع صنعتی، انویدیا این سرمایهگذاری را بخشی از استراتژی گسترش زیرساختهای پردازشی پسازمینی (Post‑Earth Compute Ecosystem) خود میداند.
حتی گفته میشود «واحد تحقیقاتی ویژهی رایانش فضایی» در سانتاکلارا ایجاد شده تا بر روی عملکرد GPUها در گرانش پایین کار کند.
یک تحلیلگر از Gartner میگوید:
«ایدهی انویدیا فقط فرستادن یک تراشه به فضا نیست؛ بلکه ایجاد بازاری جدید در مدار زمین است، بازاری که شاید روزی صدها میلیارد دلار گردش مالی داشته باشد.»
فصل هفتم: مانع بزرگ؛ نظارت و قوانین فضایی
شاید اجرای این پروژه از منظر فنی ممکن باشد، اما ایستادن در برابر قوانین فضایی جهانی چالش اصلی است.
استارکلاد باید مراجع بینالمللی ازجمله ITU و Space Safety Council را قانع کند که دیتاسنترهای مداری، اختلالی در عملکرد ماهوارههای ارتباطی یا نظامی موجود ایجاد نمیکنند.
علاوهبرآن، حذف ماژولهای پایانعمر یکی از دغدغههای مهم است.
بر اساس برنامه، هر ماژول پس از اتمام چرخهی کاری خود یا در جو زمین میسوزد یا توسط رباتهای فضایی برای بازیافت مداری جمعآوری میشود.
استارکلاد تأکید دارد که طراحی ماژولها بهگونهای انجام شده که حتی در صورت انفجار یا نقص، هیچ زبالهی فضایی پایدار تولید نمیکند.
فصل هشتم: چالش اقتصادی – هزینهی نجومی یا سرمایهگذاری قرن؟
درحالحاضر هزینهی هر پرتاب ماهواره به مدار پایین زمین حدود ۳۰–۴۰ میلیون دلار است. برای پروژهای که به ۲۰۰ پرتاب نیاز دارد، هزینهی اولیه بیش از ۸ میلیارد دلار خواهد بود.
اما فیلیپ جانستون خوشبین است:
«کاهش قیمت پرتابها اجتنابناپذیر است. با ظهور موشکهای قابلاستفادهی مجدد نسل جدید، هزینه تا سال ۲۰۳۰ شاید به یکدهم رقم امروز برسد.»
علاوهبراین، Starcloud امیدوار است با مدل اجارهی ظرفیت پردازشی مداری (Orbital Compute as a Service) درآمدی پایدار از شرکتهای هوش مصنوعی، هوافضا و رصد زمین کسب کند.
بهبیان دیگر، سازمانها بهجای اجارهی سرور در زمین، میتوانند مستقیماً توان محاسباتی فضایی را خریداری کنند — ایدهای که تا چند سال پیش صرفاً تخیلی بود.
فصل نهم: قدرت محاسبات در خدمت فضا و زمین
دیتاسنترهای فضایی فقط ابزارهای لوکس نیستند؛ آنها میتوانند تغییرات بنیادی در نحوهی جمعآوری و تحلیل داده ایجاد کنند.
مثلاً ماهوارههایی که هر روز تصاویر عظیمی از زمین میفرستند، معمولاً باید دادهها را به زمین منتقل کرده و ساعتها انتظار پردازش بکشند.
اما اگر همان دادهها مستقیماً در مدار تحلیل شوند، نتایج در چند دقیقه در اختیار کاربران قرار میگیرد.
در پروژهی Starcloud میتوان مدلهای هوش مصنوعی را در محیط فضایی آموزش داد؛ جایی که تأخیر (Latency)، دما و تابشهای کیهانی متغیر هستند.
چنین تجربهای میتواند نسل بعدی چیپها را مقاومتر و دقیقتر کند — گامی مهم برای فناوریهای آینده مانند هوش مصنوعی میانسیارهای (Interplanetary AI).
فصل دهم: رقابت تازه در مدار زمین
پس از انتشار خبر همکاری انویدیا و استارکلاد، شرکتهای دیگری هم واکنش نشان دادهاند.
گزارشهایی وجود دارد که آمازون AWS و مایکروسافت Azure نیز در حال ارزیابی امکان انتقال بخشی از بار محاسباتی خود به فضا هستند.
به باور کارشناسان، آنچه امروز بهعنوان «آزمایش Starcloud» مطرح است، بهزودی میتواند نقطهی آغاز جنگ ابررایانش فضایی باشد.
جایی که شرکتها برای تصرف مدارها، رقابت خواهند کرد تا مرکز دادهی خود را در مسیر نور خورشید مستقر کنند.
تحلیلگران میگویند اگر پروژهی H100 Orbital Proof موفق شود، ارزش سهام انویدیا احتمالاً وارد قلمرو جدیدی خواهد شد — قلمروی فراتر از زمین.
فصل یازدهم: آیندهای بدون مرز
ایدهی استارکلاد شاید در نگاه اول خیالپردازانه باشد، اما انسان همواره پیشرفتهای بزرگش را از رویاها آغاز کرده.
همانگونه که زمانی اینترنت در یک آزمایش نظامی زاده شد و بعدها دنیای ما را دگرگون کرد، اکنون رایانش فضایی نیز در مرحلهی جنینی اما سرنوشتساز خود قرار دارد.
اگر این فناوری به بهرهبرداری برسد:
- هزینهی محاسبات ابری بهطرز چشمگیری کاهش مییابد.
- بحران مصرف برق و آب زمین فروکش میکند.
- سرعت توسعهی مدلهای هوش مصنوعی تا چند برابر افزایش مییابد.
در نتیجه، بشریت وارد عصر تازهای از تعامل زمین و فضا میشود؛ عصری که در آن «ابرها» واقعاً در آسماناند — نه در دیتاسنترهای داغ زمینی.
جمعبندی: از سیلیکونولی تا مدار زمین
همکاری Starcloud و NVIDIA نقطهی عطفی در تاریخ فناوری است.
از تراشهی H100 که بر قلهی قدرت محاسبات ایستاده تا چشمانداز ایجاد زیرساخت پردازشی در خلأ؛ همه نشان از حرکتی دارد که مرز میان علم و خیال را کمرنگ کرده است.
اگر مأموریت H100 Orbital موفق شود، بشر گام بلندی بهسمت استقلال از منابع محدود زمینی برمیدارد.
در جهانی که هر بیت اطلاعات هزینهای زیستمحیطی دارد، شاید پاسخ نهایی واقعاً در میان ستارگان پنهان باشد.
❓سؤالات متداول درباره تراشه فضایی انویدیا و پروژه Starcloud (FAQ Schema)
۱. هدف اصلی شرکت Starcloud از ارسال تراشه انویدیا به فضا چیست؟
تست عملکرد و پایداری GPU های پرقدرت در محیط خلأ و شبیهسازی قابلیت ساخت دیتاسنترهای فضایی برای کاهش هزینه و انرژی مصرفی روی زمین.
۲. چرا از تراشه H100 استفاده شده است؟
H100 قویترین GPU انویدیا در سال ۲۰۲۵ است که قدرت پردازشی آن تا ۱۰۰ برابر مأموریتهای فضایی قبلی گزارش شده و برای یادگیری عمیق بهینه شده است.
۳. مزیت دیتاسنترهای فضایی نسبت به زمینی چیست؟
مصرف انرژی کمتر، خنکسازی طبیعی، دسترسی نامحدود به انرژی خورشیدی و حذف اثرات زیستمحیطی از جمله مزایای اصلی هستند.
۴. هزینهی پروژه چقدر برآورد شده است؟
تخمین اولیه بیش از ۸ میلیارد دلار است اما با کاهش هزینهی پرتابها در آینده ممکن است به کمتر از ۱ میلیارد برسد.
۵. آیا احتمال ایجاد زباله فضایی وجود دارد؟
خیر. ماژولها پس از پایان عمر یا در جو زمین میسوزند یا بهصورت کنترلشده بازیافت مداری میشوند تا پسماندی بر جای نگذارند.
۶. چه چالشهای قانونی پیش روی پروژه است؟
پروژه باید مجوزهای ITU و مراکز ایمنی فضایی را دریافت کند تا از تداخل با مدارهای ماهوارهای موجود جلوگیری شود.
۷. این پروژه چه کمکی به پیشرفت هوش مصنوعی میکند؟
با فراهمکردن توان پردازشی عظیم و خنکسازی ارزان، سرعت آموزش مدلهای زبانی و تصویری چندبرابر افزایش مییابد.
۸. آیندهی همکاری انویدیا و استارکلاد چگونه پیشبینی میشود؟
تحلیلگران انتظار دارند پس از موفقیت مأموریت اولیه، نسل دوم تراشهها تحت عنوان «H200 Orbital» تا ۲۰۲۷ در مدار ژئو مستقر شود.
https://farcoland.com/cLQCYZ
کپی آدرس
