امید ناسا به استارشیپ رو به پایان؛ مأموریت تازه برای بازگرداندن فضانوردان به ماه آغاز میشود!
ناسا در مسیر تازه برای بازگشت به ماه؛ پایان اعتماد به استارشیپ و آغاز رقابتِ ماهنشینهای جدید
وقتی رؤیای بازگشت انسان به ماه به چالش تبدیل میشود
در حالیکه از دههها پیش مأموریت آپولو بهعنوان نماد شکوه علمی آمریکا شناخته میشود، اکنون ناسا بار دیگر قصد دارد تا پیش از پایان دومین دورهی ریاستجمهوری دونالد ترامپ، فضانوردان را به سطح ماه بازگرداند. اما اینبار شرایط متفاوت است. پروژهی عظیم استارشیپ اسپیسایکس که قرار بود نقطهی عطفی در تاریخ انسان و آغاز عصر جدید فضاپیمایی باشد، با چالشهای فنی و تأخیرهای مکرر مواجه شده است. نتیجه: ناامیدی روزافزون ناسا و آغاز جستوجویی گسترده برای گزینههای جایگزین.
سرپرست موقت ناسا، شان دافی (Sean Duffy)، اخیراً در مصاحبههایی با شبکههای CNBC و Fox News اعلام کرد این سازمان قصد دارد مناقصهای تازه برای ساخت ماهنشین جدید باز کند تا دیگر شرکتهای فضایی نیز بتوانند وارد رقابت شوند. بهگفتهی او، «ما منتظر یک شرکت نمیمانیم؛ هدف ما پیشیگرفتن از چین در دومین رقابت فضایی تاریخ معاصر است.»
مأموریت آرتمیس؛ قلب پروژهی بازگشت انسان به ماه
هدف اصلی آرتمیس
طرح بزرگ Artemis مجموعهای از مأموریتهای برنامهریزیشدهی ناسا برای بازگرداندن انسان به ماه و سپس ایجاد ایستگاه دائمی در مدار آن است. طبق برنامه:
- مأموریت آرتمیس ۳، نخستین فرود جدید فضانوردان روی سطح ماه پس از بیش از پنجاه سال خواهد بود.
- این مأموریت برای میانهی سال ۲۰۲۷ در نظر گرفته شده بود؛ اما تأخیر در توسعهی استارشیپ باعث شده حتی مدیران ارشد ناسا نیز نسبت به انجام آن در موعد مقرر تردید داشته باشند.
قرارداد اسپیسایکس و استارشیپ آرتمیس ۳
در سال ۲۰۲۱، ناسا قراردادی ۲٫۹ میلیارد دلاری با شرکت SpaceX امضا کرد تا نسخهای ویژه از موشک استارشیپ را برای فرود انسان بر قطب جنوب ماه بسازد. این نسخه قرار بود با سیستم پیچیدهی سوختگیری در مدار زمین، امکان مأموریت طولانیتر و حمل بار بیشتر را فراهم کند.
اما اکنون سه پرتاب آزمایشی ناموفق در سال جاری، دو موفقیت ناقص، و تعویق تأییدهای فنی، مأموریت را در وضعیتی بحرانی قرار داده است. ناسا باید تصمیم بگیرد که آیا به انتظار ادامهی پیشرفت اسپیسایکس بنشیند، یا مسیر تازهای را آغاز کند.
نگرانیهای ناسا از تأخیر اسپیسایکس
دافی در سخنانش تصریح کرد: «ما نمیتوانیم به جدول زمانی فعلی اسپیسایکس اعتماد کنیم. مأموریت ترامپ روشن است؛ فرود انسان قبل از ۲۰ ژانویه ۲۰۲۹.»
این جمله نهتنها نشان از فشار سیاسی بر ناسا دارد، بلکه بیانگر رقابت مستقیم با چین نیز هست؛ زیرا چین با برنامهی فضایی Chang’e درصدد فرود فضانوردان خود بر ماه در همین بازهی زمانی است.
گزینههای جایگزین؛ رقابت تازه میان غولهای فضایی آمریکا
1. بلو اورجین؛ گزینهای میلیارد دلاری با حمایت دولت
شرکت Blue Origin متعلق به جف بزوس هماکنون براساس قراردادی ۳٫۴ میلیارد دلاری با ناسا، مشغول توسعهی ماهنشین اختصاصی خود است.
این ماهنشین برای استفاده در مأموریت آرتمیس ۵ طراحی شده که در دههی ۲۰۳۰ انجام خواهد شد. دافی اعلام کرده ممکن است ناسا از بلو اورجین بخواهد نسخهای سریعتر و سادهتر از این فضاپیما را برای مأموریت زودهنگامتر توسعه دهد.
2. لاکهید مارتین؛ بازگشت به طراحی کلاسیک آپولو
Lockheed Martin گزینهی احتمالی دیگری است که توان بالایی در پروژههای نظامی و فضایی دارد. طرح پیشنهادی این شرکت شامل ماهنشینی دومرحلهای شبیه مأموریتهای آپولو دههی ۶۰ است، اما با ابعاد بزرگتر و فناوریهای مدرنتر برای اتصال خودکار به مدار ماه.
این طرح بهدلیل استفاده از قطعات آمادهی موجود در صنایع آمریکایی، از نظر زمان ساخت، دستیافتنیتر از مدلهای پیچیدهی اسپیسایکس است.
3. نورثروپ گرومن و سایر پیمانکاران
برخی منابع غیررسمی نیز از احتمال ورود شرکتهای Northrop Grumman و حتی Boeing به رقابت خبر دادهاند. هدف ناسا ایجاد فضای رقابتی برای کاهش وابستگی به یک تأمینکننده واحد و تسریع روند ساخت است.
واکنش ایلان ماسک؛ دفاع از استارشیپ بهعنوان تنها راه واقعی
ایلان ماسک در پاسخ به اظهارات سرپرست ناسا، در شبکهی اجتماعی X نوشت:
«اسپیسایکس در مقایسه با دیگر شرکتهای فضایی با سرعت برق حرکت میکند. در نهایت، استارشیپ کل مأموریت ماه را انجام خواهد داد؛ حرفم را به خاطر بسپارید.»
او در پست دیگری با لحنی تند به بلو اورجین تاخت و گفت:
«بلو اورجین هرگز محمولهای به مدار زمین نرسانده، چه برسد به ماه.»
بعدتر ماسک توضیح داد منظورش «محمولهی مفید» بوده است؛ زیرا مأموریت نیوگلن (New Glenn) در ژانویه گذشته تنها یک فضاپیمای آزمایشی را به مدار فرستاد و هیچ مأموریت واقعی باربری نداشت.
اما کارشناسان معتقدند حتی اگر دو پرتاب اخیر استارشیپ موفق تلقی شوند، زمان مورد نیاز برای حل مشکلات سوختگیری مداری و هماهنگی با سیستمهای ناسا ممکن است بیش از دو سال طول بکشد.
چالشهای فنی استارشیپ؛ غولِ عظیم با مشکلات ریز و درشت
استارشیپ با ارتفاعی معادل ساختمان ۱۷ طبقه، یکی از بزرگترین فضاپیماهای ساختهشده در تاریخ است. طراحی اولیه آن برای مأموریتهای به مریخ انجام شده بود، نه برای سفر به ماه. این تفاوت مأموریت باعث پیچیدگیهای متعدد در تبدیل طراحی به نسخهی قمری شد.
مهمترین چالشها:
- سوختگیری در مدار زمین: برای سفر به ماه باید پس از پرتاب، فضاپیما دوباره در مدار زمین سوختگیری کند؛ فرآیندی که تاکنون در این مقیاس هرگز انجام نشده است.
- وزن و ظرفیت بیشازحد: اندازهی عظیم فضاپیما باعث شده چندین پرواز آزمایشی با شکست مواجه شوند.
- حرارت و فشار بالای موتورهای رپتور: ناسا خواستار ثبات کامل موتورها پیش از اجرای مأموریت سرنشیندار است.
- هماهنگی نرمافزار کنترل پرواز با ماژول ماهنشین ناسا: هرگونه خطا در اتصال یا فرود، میتواند فاجعهآمیز باشد.
برنامه زمانی جدید؛ آیا مأموریت تا ۲۰۲۹ ممکن است؟
با فرض تأخیرهای کنونی، کارشناسان فضایی برآورد کردهاند اگر ناسا همین امسال تصمیم به مناقصهی جدید بگیرد، نخستین نمونهی ماهنشین تازه نهایتاً در اواخر ۲۰۲۸ آمادهی آزمایش خواهد بود.
به این ترتیب، فرود انسان در ژانویهی ۲۰۲۹ تقریباً غیرممکن است، مگر آنکه ناسا قدرت مالی و سیاسی زیادی را برای تسریع مراحل بهکار گیرد.
از سوی دیگر، سیاستگذاران دولت ترامپ از این پروژه نهتنها بهعنوان دستاورد علمی، بلکه بهعنوان ابزار نمادین برتری آمریکا بر چین یاد میکنند؛ موضوعی که سبب شده فشارها بر ناسا شدت بگیرد.
رقابت با چین؛ مأموریت Chang’e و هیجان دومین عصر فضایی
در حالیکه آمریکا هنوز درگیر انتخاب پیمانکار مناسب است، چین با برنامهی Chang’e 8 در مسیر ساخت پایگاه دائمی بر سطح ماه حرکت میکند. گفته میشود این مأموریت ممکن است پیش از سال ۲۰۲۸ انجام شود.
همین رقابت مستقیم، انگیزهی اصلی سیاستگذاران آمریکایی برای تسریع پروژههای ماهنشینی است تا بتوانند پیش از چین به دستاورد بزرگ بعدی فضایی برسند.
تحلیل کارشناسان؛ خطر تکرار اشتباه تاریخ یا آغاز جهشی تازه؟
داگلاس کوک، مدیر پیشین ناسا، میگوید:
«آنها باید واقعگرایانه عمل کنند. ماهنشینی تازه که واقعا شانس رسیدن به مقصد داشته باشد، تنها راه پیروزی ناسا است. مسیر کنونی با استارشیپ قرار نیست چین را شکست دهد.»
تحلیلگران معتقدند پروژهی استارشیپ، هرچند نوآوریهای فنی شگفتانگیزی دارد، اما از نظر زمانبندی، هماهنگی نهادی و پیچیدگی فنی، با اهداف فوری ناسا فاصله دارد. اگر طرحهای سادهتر مانند ماهنشین دومرحلهای لاکهید انتخاب شوند، احتمال موفقیت زودهنگام بیشتر خواهد بود؛ هرچند ظاهر آن کمتر چشمگیر است.
بودجه و هزینهها؛ میلیاردها دلار دیگر بر دوش مالیاتدهندگان
ساخت هر نوع ماهنشین جدید مستلزم سرمایهگذاری عظیم است. حتی با حذف برخی مراحل طراحی، برآورد میشود هزینهها بیش از ۵ میلیارد دلار باشد. این رقم علاوه بر بودجهی جاری قراردادهای اسپیسایکس و بلو اورجین است.
شرکتهای خصوصی مانند اسپیسایکس و بلو اورجین بخش زیادی از توسعه را از سرمایهی خود تأمین میکنند، اما پیمانکاران سنتی نظیر لاکهید یا نورثروپ به دلیل وابستگی کامل به منابع دولتی، انتظار دریافت بودجهی کامل از ناسا خواهند داشت.
برخی تحلیلهای اقتصادی پیشبینی کردهاند که اگر مأموریت با موفقیت تا پایان ۲۰۲۹ انجام شود، ارزش نمادین و فناوری آن میتواند بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار تأثیر اقتصادی غیرمستقیم در صنعت هوافضای آمریکا ایجاد کند.
آیندهی اسپیسایکس؛ آیا سرنوشت استارشیپ هنوز قابلنجات است؟
هرچند ناسا بهدنبال گزینههای دیگر است، اما کارشناسان فضایی هنوز استارشیپ را کلید نهایی مأموریتهای اعماق فضا میدانند. این فضاپیما هماکنون در حال ارتقای نسل جدید موتورهای Raptor V4 است که قرار است توان و پایداری سوختی را افزایش دهد.
در صورت موفقیت در آزمایشهای سال ۲۰۲۶، اسپیسایکس میتواند دوباره جایگاه خود را تثبیت کند و ماهنشین اختصاصی ناسا را با نسخهی بهبودیافته تحویل دهد.
به گفتهی خود ماسک، «هر شکست ما قدمی روبهجلو است. استارشیپ برای رؤیای سفر میانسیارهای ساخته شده، نه یک مأموریت کوتاه به ماه.»
ناسا و تصمیم دشوار پیشرو
زمان اندک تا پایان دورهی ریاستجمهوری ترامپ، فشار رقابتی با چین، و ضرورت حفظ اعتبار جهانی ناسا، همه دلایلی هستند که این سازمان را مجبور کرده در مدت چند ماه تصمیمی تاریخی بگیرد: ادامهی مسیر با اسپیسایکس، یا انتخاب پیمانکار تازه برای ساخت ماهنشین مستقل.
اگر ناسا تصمیم به راه دوم بگیرد، احتمال آغاز عصر تازهای از همکاریهای چندشرکتی در برنامهی فضایی آمریکا وجود دارد — عصری که ماه را بار دیگر در مرکز توجه علمی، سیاسی و اقتصادی جهان قرار میدهد.
جمعبندی؛ مأموریت بازگشت به ماه میان واقعیت و رؤیا
در حال حاضر، اسپیسایکس، بلو اورجین و لاکهید مارتین هر سه در خط مقدم رقابت برای ساخت ماهنشین بعدی آمریکا هستند.
ناسا در دو راهی دشواری قرار گرفته است:
- از یکسو، ادامهی پروژهی استارشیپ که بلندپروازانهتر اما پرخطرتر است.
- از سوی دیگر، انتخاب گزینهای سادهتر، مطمئنتر و قابلاعتمادتر که شاید جذابیت رسانهای کمتری داشته باشد، اما شانس موفقیت زودتر را بههمراه دارد.
در هر حال، رقابت فضایی وارد مرحلهای جدید شده است. بشر دوباره به ماه نگاه میکند؛ اما اینبار نه صرفاً برای کاوش، بلکه برای اثبات توانایی، رقابت ژئوپولیتیکی و حفظ برتری علمی در قرن ۲۱.
سوالات متداول (FAQ)
۱. چرا ناسا از پروژهی استارشیپ اسپیسایکس ناامید شده است؟
بهدلیل تأخیرهای مکرر، شکستهای آزمایشی و نگرانی از زمانبندی غیرقابل اطمینان، ناسا تصمیم گرفته گزینههای دیگری را نیز بررسی کند.
۲. مأموریت آرتمیس ۳ دقیقاً چیست؟
این مأموریت نخستین فرود فضانوردان ناسا روی سطح ماه پس از نیمقرن است و بخشی از برنامهی بزرگتر آرتمیس برای حضور دائمی انسان در مدار ماه بهشمار میرود.
۳. آیا بلو اورجین و لاکهید مارتین میتوانند جایگزین اسپیسایکس شوند؟
بلوک اورجین در حال توسعهی ماهنشین خود برای آرتمیس ۵ است و لاکهید طرحی کلاسیکتر اما سادهتر را پیشنهاد داده که احتمالاً سریعتر آماده میشود.
۴. هدف دولت ترامپ از تسریع مأموریت چیست؟
خواست رئیسجمهور آمریکا پیروزی نمادین بر چین در رقابت فضایی و تحقق فرود انسان پیش از پایان دورهی دوم ریاستجمهوری اوست.
۵. آیا مأموریت تا سال ۲۰۲۹ عملی خواهد بود؟
کارشناسان تردید دارند، ولی اگر ناسا چند پیمانکار را همزمان فعال کند، احتمال موفقیت در بازهی زمانی تعیینشده دور از ذهن نیست.
۶. نقش چین در این رقابت چیست؟
برنامهی Chang’e چین قصد دارد پیش از آمریکا فضانوردان را روی ماه فرود آورد؛ همین امر انگیزهی اصلی فشارهای زمانی بر ناسا است.
۷. استارشیپ هنوز شانس انجام مأموریت دارد؟
بله؛ در صورت موفقیت آزمایشهای فنی در سال ۲۰۲۶، استارشیپ ممکن است دوباره در برنامهی رسمی آرتمیس جای گیرد.
https://farcoland.com/dR40sb
کپی آدرس
