زلزله در اینتل؛ غول سیلیکون ولی در کمتر از دو سال ۳۵ هزار نیرو را قربانی بحران تراشه کرد

🛰 اینتل و اخراج‌های تاریخی؛ تصمیمی که چهره‌ی غول تراشه‌سازی را دگرگون کرد

در یکی از بزرگ‌ترین بازسازی‌های تاریخ صنعت فناوری، شرکت اینتل (Intel) در کمتر از دو سال کاری بیش از ۳۵٬۵۰۰ نفر از نیروهای خود را تعدیل کرد. این تصمیم، که در ابتدا با عنوان «بازسازی سازمانی ضروری» معرفی شد، به یکی از بحث‌برانگیزترین تحولات سیلیکون ولی در دهه‌ی اخیر تبدیل شده است. پشت این تصمیم، ترکیبی از فشارهای اقتصادی، رقابت فزاینده، و جابه‌جایی در اولویت‌های تحقیق و توسعه نهفته که چشم‌انداز آینده‌ی اینتل را به‌طور کامل بازتعریف کرده است.

🔻 روز نخست یک دوران جدید

در نخستین روز کاری رسمی لیپ-بو تان (Lip-Bu Tan) به‌عنوان مدیرعامل دائمی، او تصمیم گرفت با اعلام موجی از اخراج‌ها، آغازگر دوره‌ای تازه برای اینتل باشد. تان که پیش‌تر در دنیای سرمایه‌گذاری و نیمه‌هادی شناخته‌شده بود، مأموریت خود را «بازگرداندن تمرکز و چابکی» به اینتل عنوان کرد.

پس از انتصاب رسمی در سه‌ماهه‌ی دوم سال ۲۰۲۵، او دستور کاهش نیروها را صادر کرد تا ساختار شرکت با واقعیت‌های بازار جهانی نیمه‌هادی هم‌راستا شود؛ بازاری که در آن بازیگرانی همچون TSMC، Samsung Foundry و AMD با سرعتی برق‌آسا پیش می‌رفتند.

طبق گزارش‌های معتبر از منابع صنعتی مانند Tomshardware، اینتل در مدت سه ماه ابتدایی مدیریت تان، حدود ۲۰٬۵۰۰ نفر از کارکنان خود را اخراج کرد. اگر تعداد ۱۵٬۰۰۰ نفر تعدیل‌شده‌ی پیش از این دوره را نیز در نظر بگیریم، شمار کل افراد جداشده از شرکت در کمتر از دو سال به ۳۵٬۵۰۰ نفر رسیده است — عددی معادل جمعیت یک شهر متوسط فناوری‌محور.

📉 کاهش شدید نیروی انسانی؛ پیامد بازتعریف استراتژی

تا پایان سال ۲۰۲۴، اینتل مجموعاً ۱۰۸٬۹۰۰ کارمند داشت که شامل نیروی انسانی شرکت آلترای (Altera) تحت مالکیت مشترک اینتل و Silver Lake نیز می‌شد. اما گزارش رسمی سپتامبر ۲۰۲۵ (شهریور و مهر ۱۴۰۴) نشان داد این عدد به ۸۸٬۴۰۰ نفر کاهش یافته است؛ یعنی حدود ۱۹ درصد ریزش در کمتر از دو سال.

بخش اعظم این اخراج‌ها در مراکز تحقیقاتی اورِگن (Oregon) صورت گرفت؛ جایی که قلب تحقیق و توسعه اینتل از دهه‌ها پیش می‌تپید. برخلاف وعده‌های اولیه‌ی تان مبنی بر کاهش مدیران میانی، داده‌ها حاکی از آن است که بیشتر مهندسان و تکنسین‌ها قربانی این تغییرات شدند و تنها ۸ درصد از افراد تعدیل‌شده سمت مدیریتی داشتند.

منابع داخلی گزارش داده‌اند که بسیاری از پروژه‌های R&D با اولویت پایین، از جمله توسعه‌ی ماژول‌های نسل بعدی گرافیک مجتمع، طراحی تراشه‌های سفارشی برای خودروسازان، و برخی طرح‌های درون‌سازمانی مبتنی بر نورون‌محاسباتی، متوقف شده‌اند.

🧩 تحلیل مالی سه‌ماهه؛ رشد درآمد در سایه‌ی کاهش هزینه‌ها

گزارش مالی سه‌ماهه‌ی سوم سال ۲۰۲۵ اینتل تصویر متفاوتی از آنچه در ظاهر بحران‌گونه به نظر می‌رسد ارائه می‌دهد.

در حالی‌که هزینه‌های تحقیق و توسعه بیش از ۸۰۰ میلیون دلار کاهش یافته، درآمد کلی شرکت در همین دوره رشد نشان داده است. این تضاد عددی، نشانه‌ی تغییر فلسفه‌ی مدیریت جدید است: تمرکز بر طرح‌های با بازده بالا و حذف پروژه‌های پراکنده.

هزینه‌ی بازسازی ساختار شرکت در سه‌ماهه‌ی دوم بیش از یک میلیارد دلار برآورد شد؛ ولی در سه‌ماهه‌ی سوم به ۱۷۵ میلیون دلار کاهش یافت. همین تفاوت فاحش نشان می‌دهد بخش اعظم تعدیل‌ها در ابتدای چرخه انجام شده و اکنون شرکت وارد دوره‌ی تثبیت شده است.

💬 دیدگاه مدیران درباره‌ی بازسازی

دیوید زینسنر (David Zinsner)، مدیر مالی اینتل، اعلام کرد که هزینه‌های عملیاتی شرکت تا پایان ۲۰۲۶ در حدود ۱۶ میلیارد دلار تثبیت خواهد شد. به گفته‌ی او، تمامی منابع مالی به پروژه‌هایی اختصاص می‌یابد که «بازده استراتژیک یا مالی مشخص» دارند — از جمله توسعه‌ی فناوری‌های Intel 18A و 14A، بسته‌بندی‌های پیشرفته‌ی تراشه، و محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی.

تان نیز در بیانیه‌ای رسمی گفت:

«اینتل امروز کوچک‌تر، متمرکزتر و رقابتی‌تر از همیشه است. ما برنامه‌های تکراری را حذف کرده‌ایم تا روی حوزه‌هایی تمرکز کنیم که بیشترین بازده را دارند؛ پردازنده‌های کامپیوترهای شخصی، دیتاسنترها و واحد فاندری.»

تحلیل‌گران معتقدند این رویکرد، بازگشتی به اصول کلاسیک مدیریتی اینتل در دهه‌ی ۹۰ میلادی است؛ زمانی که شرکت با تمرکز بر بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها توانست پیشتاز عصر پردازنده‌های خانگی شود.

⚙️ تمرکز بر تراشه‌های آینده؛ اینتل 18A و رقابت با TSMC

از دید فنی، بزرگ‌ترین نقطه‌ی تمرکز استراتژی جدید، توسعه‌ی فناوری Intel 18A است؛ لیتوگرافی پیشرفته‌ای که قرار است رقیب مستقیم فرآیند 2nm شرکت TSMC باشد.

اینتل می‌کوشد تا سال ۲۰۲۶ اولین تراشه‌ی تجاری مبتنی بر این فناوری را عرضه کند و با استفاده از بسته‌بندی‌های سه‌بعدی Foveros Direct و طراحی‌های هیبریدی، توان رقابت در بخش دیتاسنتر و پردازش‌های هوش مصنوعی را بازیابد.

همچنین واحد Foundry Services اینتل، با وجود کاهش نیرو، در مسیر تبدیل‌شدن به یکی از بزرگ‌ترین مراکز تولید تراشه‌ی سفارشی در آمریکا حرکت می‌کند. دولت ایالات متحده نیز از این مسیر حمایت کرده و در چارچوب طرح CHIPS Act 2.0، احتمال ارائه‌ی سوبسید جدید به اینتل وجود دارد.

🌍 موج اخراج‌ها؛ بازتابی از رکود جهانی نیمه‌هادی‌ها

اخراج‌های گسترده‌ی اینتل را نمی‌توان جدا از رکود جهانی بازار تراشه‌ها بررسی کرد.

در نیمه‌ی نخست ۲۰۲۵، تقاضای تراشه‌های مصرفی (ویژه لپ‌تاپ و موبایل) کاهش ۲۲ درصدی نسبت به دوره‌ی مشابه سال قبل داشت. همزمان، هزینه‌های تولید و انرژی در کارخانه‌های فاندری آمریکا و اروپا افزایش یافت. در نتیجه، بسیاری از شرکت‌ها از جمله AMD، Qualcomm و حتی Nvidia نیز برنامه‌های تعدیل محدود اعلام کردند.

تحلیلگران موسسه‌ی IC Insights پیش‌بینی کرده‌اند که سال ۲۰۲۶ نقطه‌ی بازگشت رشد خواهد بود؛ ولی برای دستیابی به آن، شرکت‌ها باید ساختار هزینه‌های خود را بهینه کنند. از همین روست که اقدام اینتل، هرچند دردناک، از دید مالی «اجتناب‌ناپذیر» تلقی می‌شود.

🏙 تأثیر اجتماعی و فناوری در اورگن

در ایالت اورگن که قلب تپنده‌ی تحقیقات اینتل محسوب می‌شود، اخراج هزاران مهندس موجی از نگرانی میان دانشگاه‌ها و استارتاپ‌های مرتبط ایجاد کرده است. بسیاری از متخصصان داده و تراشه‌ساز اکنون به سمت شرکت‌های کوچک‌تر یا پروژه‌های آزاد در زمینه‌ی طراحی مدار و هوش مصنوعی مهاجرت کرده‌اند.

دولت محلی اعلام کرده است طرح‌هایی برای بازآموزی نیروهای اخراج‌شده و جذب آن‌ها در بخش‌های نوآورانه‌تر در دست بررسی دارد.

💹 واکنش بازار و سهامداران

با وجود ابعاد گسترده‌ی این تعدیل، سهم بورس اینتل پس از اعلام رسمی خبر، ابتدا ۴٫۸ درصد سقوط کرد، اما پس از ارائه‌ی گزارش سودآور سه‌ماهه‌ی سوم، دوباره ۹٫۲ درصد رشد یافت.

تحلیلگران بازار معتقدند سرمایه‌گذاران اینتل تصمیم تان را نشانه‌ی بلوغ مدیریتی و ورود به مرحله‌ی «ریاضت هوشمند» دانسته‌اند.

در واقع، کاهش هزینه‌های ثابت، توقف پروژه‌های کم‌سود، و تمرکز بر فناوری‌های پیشرفته باعث شده پیش‌بینی سود خالص شرکت برای پایان سال مالی ۲۰۲۵ به حدود ۷٫۶ میلیارد دلار برسد؛ رقمی بالاتر از برآورد قبلی ۵٫۹ میلیارد دلار.

🧠 آیا اینتل دوباره متولد می‌شود؟

سؤال کلیدی تحلیلگران این است که آیا اینتل پس از این چالش‌های انسانی و مالی، قادر به بازآفرینی جایگاه تاریخی خود خواهد بود یا خیر.

با حذف طرح‌های پراکنده و تمرکز بر هسته‌های سودآور، مسیر فعلی می‌تواند در بلندمدت منجر به تثبیت روند تولید داخلی تراشه در آمریکا شود. با این حال، کاهش نیروهای تحقیقاتی ممکن است تأثیری منفی بر نوآوری کوتاه‌مدت داشته باشد.

در نهایت، اینتل باید میان «ثبات مالی» و «پیش‌روی فناورانه» تعادلی ظریف برقرار کند؛ تعادلی که تاریخ نشان داده حفظ آن دشوار است.

💬 جمع‌بندی نهایی

اخراج بیش از ۳۵ هزار نفر در کمتر از دو سال شاید یکی از بزرگ‌ترین تغییرات سازمانی قرن بیست‌ویکم در صنعت نیمه‌هادی باشد. اما تحلیل روندها نشان می‌دهد این اقدام بخشی از موج جهانی بازسازی و بازنگری در مدل کسب‌وکار شرکت‌های بزرگ فناوری است.

اینتل امروز شرکتی کوچک‌تر ولی متمرکزتر است؛ با تمرکز بر سه محور کلیدی:

1. توسعه‌ی پردازنده‌های مبتنی بر لیتوگرافی‌های جدید (Intel 18A و 14A)
2. سرمایه‌گذاری در فاندری‌های داخلی و هوش مصنوعی
3. حفظ پایداری مالی تا ۲۰۲۶ تحت سقف هزینه‌ی ثابت ۱۶ میلیارد دلاری

اگر این شرکت بتواند میان تقلیل مقیاس و افزایش نوآوری توازن برقرار کند، شاید در سال‌های آینده دوباره به نماد قدرت تراشه در آمریکا تبدیل شود — نمادی که پایه‌های عصر دیجیتال را ساخت.

❓ سؤالات متداول (FAQ)

۱. چرا اینتل تصمیم به اخراج گسترده گرفت؟

به‌دلیل فشارهای مالی، رقابت سخت با فاندری‌های آسیایی و نیاز به تمرکز بر پروژه‌های دارای بازدهی بالا.

۲. چه تعداد کارمند از این شرکت جدا شدند؟

در مجموع حدود ۳۵٬۵۰۰ نفر در کمتر از دو سال از اینتل جدا شدند.

۳. بیشترین اخراج‌ها در کدام بخش رخ داد؟

در مراکز تحقیق و توسعه‌ی اورگن، جایی که واحدهای فنی و پشتیبانی بیشترین تأثیر را دیدند.

۴. آیا سهم بازار اینتل کاهش یافته است؟

در کوتاه‌مدت نوسان داشت، اما با گزارش سودآور سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵ بهبود یافت.

۵. هدف اصلی مدیرعامل جدید از این اقدام چیست؟

بازسازی ساختار هزینه‌ها، حذف پروژه‌های کم‌سود و تمرکز بر فناوری‌های آینده‌نگر مانند Intel 18A و هوش مصنوعی.

۶. آیا این تصمیم بر نوآوری اینتل اثر منفی می‌گذارد؟

در کوتاه‌مدت ممکن است سرعت تحقیق و توسعه کاهش یابد، اما در بلندمدت تمرکز منسجم‌تر می‌تواند نوآوری مؤثرتر ایجاد کند.

۷. واکنش دولت آمریکا به این اخراج‌ها چه بود؟

دولت در پی حمایت از پروژه‌های فاندری و بازآموزی نیروهای اخراج‌شده از طریق طرح CHIPS Act 2.0 است.

۸. چشم‌انداز آینده‌ی اینتل چیست؟

تداوم تمرکز بر سه محور کلیدی: پردازنده‌های پیشرفته، فاندری داخلی، و هوش مصنوعی با هدف بازگشت به جایگاه رهبر جهانی تا سال ۲۰۲۷.