مدیرعامل اینتل: هیچ دسترسی پنهان به اسرار TSMC نداشتیم؛ اتهام جاسوسی صنعتی بیاساس است
مدیرعامل اینتل: هیچ دسترسی پنهان به اسرار TSMC نداشتیم؛ اتهام جاسوسی صنعتی بیاساس است
بازگشت جنگ سرد سیلیکونی
در جهانی که رقابت بر سر قدرت پردازشی و ابعاد نانومتری داغتر از هر زمان دیگری است، هر خبر مربوط به انتقال مهندسان، پروژهها یا مدیران از یک شرکت سازنده تراشه به دیگری میتواند به بمب خبری تبدیل شود.
در روزهای گذشته، اتهامی علیه اینتل (Intel) مطرح شد مبنی بر اینکه یکی از مدیران پیشین TSMC، غول تراشه تایوانی، ممکن است اسرار فنی این شرکت را پس از استخدام در اینتل با خود منتقل کرده باشد.
اما لیپ‑بو تن (Lip‑Boo Tan)، مدیرعامل تازهنقش بستهی اینتل، بهصراحت این اتهامات را رد کرده و گفته است:
«تمام این اخبار شایعه و گمانهزنی است؛ هیچ حقیقتی در آن وجود ندارد و ما به مالکیت معنوی سایر شرکتها احترام کامل میگذاریم.»
این واکنش، نهتنها موضع رسمی اینتل را روشن کرد بلکه نگاه تازهای به حساسیت روزافزون زنجیرهی تأمین نیمهرساناها در جهان امروز انداخت؛ جایی که دانش، مهارت و حتی یک فایل طراحی میتواند ارزش میلیاردی داشته باشد.
بخش نخست: منشأ جنجال – از یک استخدام ساده تا بحران رسانهای
در اواخر اکتبر ۲۰۲۵، خبر استخدام «وی‑جن لو (Wei‑Jei Lu)»، مدیر باسابقه و ۲۱سالهی بخش تحقیق و توسعه TSMC، در اینتل منتشر شد. او در اینتل با عنوان جدید معاون ارشد تحقیق و توسعه فناوریهای پیشرفته ساخت (Advanced Process R&D) منصوب گردید.
این انتقال برای ناظران صنعتی شکبرانگیز بود. TSMC ستون فقرات تولید تراشههای پیشرفته جهانی است؛ از تراشههای A‑Series اپل تا پردازندههای انویدیا و AMD. بنابراین هر گونه جابهجایی افراد کلیدی از این شرکت میتواند نگرانیهایی در حوزهی «امنیت فناوری» ایجاد کند.
کمی بعد، دادستانی تایوان اعلام کرد تحقیقاتی را در چارچوب «امنیت ملی و مالکیت معنوی» دربارهی همین انتقال آغاز کرده است. همین کافی بود تا رسانهها موضوع را به سطحی از اتهام «جاسوسی صنعتی» برسانند.
بخش دوم: پاسخ سریع و حسابشده اینتل
لیپ‑بو تن در گفتوگو با بلومبرگ (Bloomberg) رسماً اعلام کرد که تمامی اخبار مربوط به دسترسی مخفیانه یا استفاده از اطلاعات فنی TSMC، «کاملاً نادرست و بیپایه» است.
او گفت:
«ما نهتنها قوانین مالکیت معنوی را رعایت میکنیم، بلکه بخشی از فلسفهی کاری ما بر شفافیت و همکاری مشروع با شرکتهای جهانی استوار است.»
اینتل در بیانیهای دیگر نیز تصریح کرد که هیچیک از کارکنان یا تیمهای فنی آن مستقیماً در پروژههایی با ارتباط نزدیک به فناوریهای TSMC مشارکت ندارند.
به عبارت دیگر، تیم آبی با اتخاذ لحن رسمی و آرام، تلاش کرد تا بحران خبری را به سطح “شایعه غیرمعتبر” تقلیل دهد.
بخش سوم: وی‑جن لو کیست؟
برای درک حساسیت این موضوع باید فرد کلیدی ماجرا را بیشتر شناخت.
وی‑جن لو یکی از مهندسان ارشد و مدیران تحقیق و توسعه TSMC بود که بیش از دو دهه در توسعهی فرآیندهای لیتوگرافی ۵ نانومتر، ۳ نانومتر و آزمایشی ۲ نانومتر نقش داشت.
در مارس ۲۰۲۵ بازنشستگی خود را اعلام کرد؛ اما تنها چهار ماه بعد در فهرست کارکنان اجرایی اینتل دیده شد.
این فاصله زمانی کوتاه، شکوتردیدهایی را درباره احتمال انتقال اطلاعات پروژهای یا حتی طراحی فرآیندها به وجود آورد؛ هرچند شواهد عینی یا مدرکی دال بر نقض قوانین وجود ندارد.
بخش چهارم: واکنش تایوان؛ اولویت امنیت فناوری
دولت تایوان، بهویژه دفتر دادستانی کل در تایپه، تحقیقات را تحت بند «انتقال غیرمجاز فناوریهای استراتژیک» آغاز کرد؛ هر گونه تخلف در این زمینه میتواند مطابق با قانون حفاظت از فناوریهای ملی تا ده سال زندان داشته باشد.
لیبرتی تایمز (Liberty Times) در گزارشی مدعی شد لو پیش از ترک TSMC از برخی کارمندان خواسته است فایلهای فنی مربوط به فناوری ساخت N2 ، A16 و A14 را در اختیارش قرار دهند — ادعایی که نه از سوی TSMC و نه از سوی اینتل هرگز تأیید نشد.
دستگاه قضایی تایوان هنوز هیچ کیفرخواستی صادر نکرده است و تحقیق، در سطح بازپرسی اولیه باقی مانده.
بخش پنجم: چرا TSMC حساس است؟
برخلاف بسیاری از کارخانههای تولیدی، TSMC اساساً شرکت خدماتی است که طراحی تراشه را برای مشتریان متعدد انجام میدهد و راز تجاری اصلی آن در فرآیند تولید و مهندسی لیتوگرافی نهفته است.
بهعبارت ساده، اگر شرکتی مانند اینتل به برخی دادههای فیزیکی یا شیمیایی مربوط به روشهای ساخت TSMC دست یابد، میتواند مسیر توسعه محصولات خود را چند سال جلو بیندازد.
با توجه به رقابت مستقیم این دو شرکت در فناوریهای کمتر از ۳ نانومتر، حتی احتمال انتقال ناخواستهی دانش نیز کافیست تا زنگ خطرها به صدا درآید.
بخش ششم: دو مسیر متفاوت، دو فلسفهی صنعتی
اینتل و TSMC دو غول متفاوت از دو دنیای مهندسیاند:
- TSMC مدل اقتصادی Foundry‑as‑a‑Service (تأمینگر تولید برای سایر برندها) را دنبال میکند. این یعنی برای اپل، AMD، انویدیا و دهها شرکت دیگر تراشه تولید میکند.
- اینتل تا چند سال اخیر صرفاً یک شرکت با مدل Integrated Device Manufacturer (تولید و طراحی داخلی) بود، اما از ۲۰۲۱ وارد بازار خدمات تولید (Foundry Services) شد.
در نتیجه، رقابت این دو شرکت نهتنها فنی بلکه مدلی است؛ یکی معمار آیندهنگر سیلیکون جهان، و دیگری تلاشگر احیای قدرت از دسترفته خود در برابر آسیاییها.
بخش هفتم: ماجرای لیتوگرافی 18A اینتل و چرایی بیربط بودن اسرار TSMC
آنچه اغلب ناظران فنی بر آن تأکید دارند این است که حتی در صورت فرض غیرواقعی «دسترسی به اطلاعات TSMC»، دادههای یادشده در عمل برای اینتل چندان کاربردی نخواهند داشت.
علت در معماری متفاوت زنجیرهی ساخت نهفته است.
فناوری 18A اینتل مبتنی بر ترانزیستورهای RibbonFET (نسل بعدی Gate‑All‑Around) و با استفاده از روش PowerVia طراحی شده است؛ در حالی که فناوریهای N2 و N3 TSMC بر پایه معماری سنتی FinFET توسعه یافتهاند.
همین تفاوت بنیادی باعث میشود اشتراکگذاری یا حتی دانستن جزئیات TSMC عملاً برای اینتل غیرفرآیندساز باشد؛ یعنی نمیتواند مستقیم در چرخه تولیدش به کار رود.
بخش هشتم: دیدگاه کارشناسان؛ جنگ رسانهای بیش از واقعیت صنعتی
تحلیلگران TrendForce و TechInsights معتقدند که بخش زیادی از این ماجرا محصول رقابت سیاسی میان ایالات متحده و شرق آسیاست.
با تصویب قوانین نظیر CHIPS & Science Act در آمریکا و حمایت میلیارد دلاری از تولید داخلی تراشه، موضوعاتی مانند انتقال استعداد از شرق به غرب تبدیل به خط قرمز حساسیت ملی شدهاند.
در نتیجه، هرگونه استخدام یا همکاری بین شرکتهای دو منطقه، سریعاً رنگوبوی امنیتی پیدا میکند—even if it’s fully legal.
بخش نهم: اینتل در مسیر اعتمادسازی
برای جلوگیری از آسیبهای اعتباری، اینتل از روزهای نخست انتشار خبر، موضعی شفاف گرفت. همهی بیانیهها در چارچوب شفافیت اطلاعاتی تنظیم شدند و کارکنان موظف شدند دربارهی پرونده اظهار نظر فردی نکنند.
این رویکرد مشابه همان کاری است که اینتل در سالهای گذشته هنگام انتشار گزارشهایی دربارهی نقصهای امنیتی Spectre و Meltdown انجام داده بود؛ یعنی مدیریت خبر با حداقل اصطکاک رسانهای.
بخش دهم: بازتاب جهانی در رسانهها
موج انتشار خبر در ابتدا از بلومبرگ تایوان آغاز و سپس به رسانههایی مانند Reuters، Nikkei Asia و The Verge کشیده شد. بیشتر این منابع نیز تأکید کردند که گزارشها در حد “ادعا” است و هیچ سند رسمی ارائه نشده.
در مقابل، شبکههای اجتماعی چینی و برخی فرومهای مهندسی به سرعت این موضوع را به «سرقت اسرار» تعبیر کردند که بعداً با واکنش منفی تحلیلگران مواجه شد.
در نهایت، نسخهی روایتشده توسط خود اینتل و TSMC، یعنی “شایعه بدون مدرک”، به روایت غالب رسانهای تبدیل شد.
بخش یازدهم: ساختار قانونی و محدودیتهای مهاجرت مهندسان
در صنعت نیمهرسانا، مرز میان دانش عمومی و اسرار تجاری بسیار باریک است.
اغلب مهندسان ارشد هنگام تغییر شرکت، موظف به امضای قراردادهای “Non‑Disclosure Agreement (NDA)” و “Non‑Compete Clause” هستند که انتقال مستقیم دانش یا همکاری با رقبا را تا چند سال منع میکند.
با توجه به سوابق TSMC در اجرای سختگیرانهی این بندها، بعید است وی‑جن لو بدون مجوز یا در تناقض با قوانین وارد اینتل شده باشد.
بخش دوازدهم: چالش اخلاق در نوآوری
بحث فراتر از پروندهی فعلی است. دههی اخیر شاهد افزایش بیسابقهی جابهجایی استعدادها میان شرکتهای بزرگ بودهایم.
وقتی یک مهندس از اپل به سامسونگ، یا از تسلا به ریوین میرود، پرسش همیشگی مطرح میشود:
آیا “دانش ذهنی” بخشی از «دارایی فکری شرکت» است یا «سرمایهی شخصی مهندس»؟
پاسخ روشن نیست، اما پروندههایی چون همین اتهام علیه اینتل مرزهای جدیدی برای اخلاق صنعتی تعریف میکنند.
بخش سیزدهم: چهره نوین رقابت تراشهها
با ورود فناوریهای کمتر از ۳ نانومتر، فضای رقابتی از مرحلهی سرعت و مصرف انرژی عبور کرده و بهسوی میدان طراحی سهبعدی، مهندسی کوانتومی و پیوند میان هوش مصنوعی و ساخت پیش رفته است.
TSMC در حال حاضر پیشتاز تولید تراشههای ۳ نانومتری برای اپل و انویدیا است.
در مقابل، اینتل میخواهد با فناوریهای 18A و 14A جایگاه از دسترفتهاش را بازپس گیرد.
به همین دلیل، هرگونه جابهجایی نیروی انسانی میان این دو بازیگر به منزلهی جابهجایی اطلاعات در خط مقدم جنگ فناوری تلقی میشود.
بخش چهاردهم: بازخوانی موضع نهایی TSMC
سخنگوی رسمی TSMC در پاسخ به خبرگزاری CNA تایوان اعلام کرد:
«ما در حال همکاری کامل با مقامات قضایی هستیم و در عین حال تأکید داریم هیچ مدرک مستقیمی دال بر سرقت یا انتقال داده وجود ندارد.»
او همچنین افزود شرکت همواره برنامههای آموزشی داخلی برای آگاهی کارکنان نسبت به حفاظت از اطلاعات در سطح ملی دارد. این جمله نشان میدهد که حتی TSMC نیز نمیخواهد به شکل عمومی درگیر جنگ رسانهای شود.
بخش پانزدهم: تحلیل رقابتی؛ بازنده واقعی کیست؟
صرفنظر از نتیجهی تحقیقات، بازندهی اصلی این اتفاق شاید هیچکدام از دو شرکت نباشند، بلکه اعتماد عمومی به جریان آزاد استعدادها باشد.
زیرا چنین پروندههایی، مهاجرت مهندسان بینالمللی را دشوارتر میکند و روند نوآوری در سطح جهانی را کندتر.
اقتصاد سیلیکونی بر اساس تبادل، اشتراک و تسریع دانش رشد کرده است. اگر این جریان با ترس از اتهام آسیب ببیند، بازنده نهایی نه اینتل است، نه TSMC، بلکه صنعت جهانی فناوری خواهد بود.
بخش هفدهم: نتیجهگیری کلان
این پرونده، صرفاً دربارهی یک مدیر یا یک شرکت نیست؛ بلکه نماد موقعیتی است که جهان فناوری در آن ایستاده — مرزی میان همکاری و رقابت، اعتماد و ترس، اشتراک دانش و حفاظت از مالکیت.
برای اینتل، ماجرا آزمونی برای صداقت و شفافیت مدیریتی بود. برای TSMC، یادآوری اینکه اسرار مهندسیاش به اندازهی طلا ارزش دارند. و برای بازار جهانی، درسی در باب اینکه نوآوری بدون اعتماد جهانی دوام ندارد.
سوالات متداول (FAQ)
۱. اصل ماجرای اتهام علیه اینتل چیست؟
اتهام از آنجا آغاز شد که یکی از مدیران سابق TSMC به اینتل پیوست و شایعاتی مبنی بر انتقال غیرمجاز اطلاعات فنی مطرح شد. هیچ مدرکی در اینباره وجود ندارد.
۲. چه کسی تحقیقات را آغاز کرد؟
دادستانی تایوان تحقیقات مقدماتی را در چارچوب امنیت فناوری ملی آغاز کرده است.
۳. واکنش رسمی اینتل چه بود؟
مدیرعامل اینتل، لیپ‑بو تن، تمام اتهامات را رد کرد و گفت شرکت او به مالکیت معنوی سایر برندها احترام میگذارد.
۴. آیا وی‑جن لو واقعاً اکنون در اینتل فعالیت دارد؟
طبق اطلاعات رسانهای، او به عنوان معاون تحقیق و توسعه استخدام شده، اما هیچ سند رسمی در سطح قضایی منتشر نشده است.
۵. آیا سرقت اطلاعات فنی به لحاظ فنی ممکن است؟
با توجه به تفاوت بنیادی در معماری ساخت تراشههای اینتل و TSMC (RibbonFET در مقابل FinFET)، عملاً غیرکاربردی است.
۶. آیا TSMC علیه اینتل شکایتی طرح کرده؟
خیر. تاکنون هیچ شکایت رسمی یا حقوقی از سوی TSMC علیه اینتل مطرح نشده است.
۷. چرا پرونده جنبه سیاسی پیدا کرده؟
به دلیل رقابت ژئو‑تکنولوژیک میان آمریکا و تایوان و حساسیت سرمایهگذاریهای میلیاردی در صنعت نیمهرساناها.
۸. تأثیر این ماجرا بر بازار تراشه چیست؟
بهطور کوتاهمدت، موجب افزایش نوسان سهام شرکتها و حساسیت نسبت به امنیت صنعتی شد.
۹. آیندهی همکاریهای مرزی میان شرکتها چگونه خواهد بود؟
احتمالاً با قوانین شفافتر، محدودیتهای NDA سختتر و مراقبتهای حقوقی بیشتر ادامه مییابد.
۱۰. جمعبندی مقاله چیست؟
پرونده اینتل–TSMC نمادی از چالش اخلاقی و قانونی در صنعت نیمهرسانا است؛ جایی که رقابت بر سر نوآوری با موازین مالکیت فکری تداخل پیدا میکند.
https://farcoland.com/lzJE8V
کپی آدرس
