طلای آینده در چرخ‌دنده‌ها؛ ورود هواوی به دنیای رباتیک و خودروهای خودران

هواوی و عصر جدید رباتیک و خودروهای خودران

صنعت رباتیک و خودروهای خودران؛ هواوی زمین بازی جدید را تصرف می‌کند

گامی فراتر از گوشی‌های هوشمند

هواوی، شرکتی که نامش با نوآوری در ارتباطات و فناوری موبایل گره خورده، اکنون در حال بازتعریف مرزهای هوش مصنوعی است. سرمایه‌گذاری عظیم اخیر این غول چینی در استارتاپ GigaAI نشانه‌ای روشن از تغییر مسیر جدی به سمت «هوش مصنوعی فیزیکی» (Physical AI) است؛ شاخه‌ای از فناوری که هدفش ترکیب درک محیط واقعی با توانایی تصمیم‌گیری است. این تحول به معنای انتقال هوش از دنیای مجازی به جهان فیزیکی است؛ جایی که ربات‌ها، خودروهای خودران و ایجنت‌های هوشمند می‌توانند واقعاً بفهمند، پیش‌بینی کنند و عمل نمایند.

در عصری که شرکت‌هایی مانند تسلا و انویدیا مسیر خودروهای خودران را شکل می‌دهند، هواوی با استراتژی متفاوت خود بر پایه‌ی ترکیب هوش مصنوعی، محاسبات ابری و تراشه‌های اختصاصی Ascend وارد میدان شده است. این گام جدید می‌تواند صنعت رباتیک و ناوبری خودکار را دگرگون کند.

GigaAI؛ استارتاپی که مرز بین هوش مصنوعی و فیزیک را محو می‌کند

این پروژه جاه‌طلبانه با سرمایه‌گذاری شرکت Huawei Habo Investment – بازوی رسمی سرمایه‌گذاری هواوی – آغاز شد. در دور تأمین مالی A1، این صندوق همراه با Huakong Fund صدها میلیون یوان در شرکت GigaAI سرمایه‌گذاری کرد. اما چرا دقیقاً GigaAI برای هواوی اهمیت دارد؟

GigaAI در سال ۲۰۲۳ تأسیس شد و به عنوان نخستین استارتاپ چینی که به‌طور جدی بر توسعه‌ی مدل‌های جهانی در حیطه‌ی هوش مصنوعی فیزیکی تمرکز دارد شناخته می‌شود. مأموریت این شرکت، ساخت سیستم‌هایی است که قادر باشند دنیای واقعی را «درک» کنند، آن را «پیش‌بینی» کنند و به‌صورت مؤثر با آن «تعامل» داشته باشند. چنین مدلی از هوش دیگر تنها در فضای دیجیتال تصمیم نمی‌گیرد؛ بلکه با داده‌های فیزیکی مانند حرکت، فشار، نور و حتی رفتار انسانی در تماس مستقیم است.

فناوری یادشده قلب فناوری خودروهای خودران، ربات‌های خدماتی شهری و کارخانه‌های هوشمند آینده خواهد بود.

جزئیات سرمایه‌گذاری نشان می‌دهد که این تنها یک خرید سهام نیست، بلکه یک مشارکت استراتژیک در راستای توسعه‌ی زیرساخت‌های پردازشی لازم برای اجرای مدل‌های پیچیده‌ی هوش فیزیکی است. هواوی متعهد شده است که تراشه‌های Ascend و خدمات ابری خود را به GigaAI ارائه دهد تا سرعت توسعه‌ی مدل‌های WA را به حداکثر برساند.

از مدل‌های VLA تا انقلاب WA؛ تغییر فلسفه در هوش مصنوعی هواوی

در گذشته، بسیاری از سیستم‌های هوش مصنوعی بر پایه‌ی مدل‌های VLA (Vision-Language-Action) طراحی می‌شدند؛ یعنی سامانه‌هایی که ابتدا باید محیط را «ببینند»، سپس آن را «توصیف» کنند و در نهایت بر اساس توصیف زبانی تصمیم بگیرند. اما زمان زیادی لازم بود تا این چرخه کامل شود.

مدل‌های VLA معمولاً شامل این مراحل هستند:

1. بینایی (Vision): پردازش تصاویر و داده‌های حسگر.
2. زبان (Language): تفسیر بصریات به ساختار زبانی (مانند شیء A در فاصله X از شیء B).
3. عمل (Action): ترجمه‌ی تفسیر زبانی به دستورات حرکتی.

این لایه‌ی زبانی منجر به تأخیر (Latency) می‌شد که در محیط‌های دینامیک مانند رانندگی سریع، حیاتی است.

هواوی اکنون مسیر را به سمت یک معماری جدید به نام WA (World-Action) تغییر داده است؛ فلسفه‌ای که بر استفاده‌ی مستقیم از سیگنال‌های فیزیکی برای تصمیم‌گیری تأکید دارد. در این رویکرد، ماشین به‌جای ترجمه‌ی مشاهدات به زبان، مستقیماً از داده‌های فیزیکی محیط برای عمل استفاده می‌کند. این امر سرعت، دقت و پایداری تصمیم‌گیری را چندین برابر افزایش می‌دهد.

جین یوزی، مدیرعامل بخش راهکارهای هوشمند خودرو در هواوی، این تغییر را یک «جهش تکاملی ضروری» توصیف کرده است. به گفته‌ی او، هوش مصنوعی فیزیکی پلی میان درک دیجیتالی و واقعیت لمسی جهان ماست: «برای واقعی شدن هوش مصنوعی، باید به‌جای تعامل با داده، با جهان تعامل کند.»

مدل WA این امکان را فراهم می‌کند که معادلات فیزیکی و دینامیکی مستقیماً در زمان آموزش مدل گنجانده شوند، به گونه‌ای که:
[ \text{Action} = f(\text{Physical State}, \text{Goal}) ] در حالی که در VLA، این تابع شامل مراحل میانی پیچیده‌ای بود.

GigaWorld؛ دنیای جدیدی برای هوش فیزیکی

یکی از بزرگ‌ترین ابتکارات GigaAI، پلتفرمی جامع به نام GigaWorld است. این اکوسیستم ترکیبی از نرم‌افزار و سخت‌افزار است که هدف آن ساخت محیطی کامل برای آموزش، شبیه‌سازی و کنترل سیستم‌های هوش فیزیکی است.

پلتفرم GigaWorld شامل:

1. GigaSim – شبیه‌ساز محیط واقعی با فیزیک دقیق. این ماژول از موتورهای رندرینگ پیشرفته و مدل‌های دینامیک سیالات و مواد بهره می‌برد تا برخوردها، اصطکاک و اثرات محیطی (مانند باران، نور خورشید) را با دقت بالا تقلید کند.
2. GigaBrain – موتور اصلی تصمیم‌گیری با الگوریتم‌های چندعاملی. این موتور بر اساس معماری WA عمل کرده و با استفاده از قابلیت‌های پردازشی تراشه‌های Ascend هواوی، تصمیم‌گیری‌های لحظه‌ای را مدیریت می‌کند.
3. GigaMotion – ماژول اجرای عملی که امکان کنترل مستقیم بازوهای رباتیک و خودروها را فراهم می‌کند. این ماژول مسئول ترجمه‌ی دستورات سطح بالای GigaBrain به سیگنال‌های کنترلی دقیق برای عملگرها (Actuators) است.

این ساختار باعث می‌شود مدل‌های آموزش‌دیده در محیط‌های مجازی، بلافاصله در دنیای واقعی قابل‌اجرا باشند؛ بدون نیاز به بازآموزی سنگین یا تغییرات دستی. این کار از طریق مفهوم Domain Randomization پیشرفته در GigaSim تسهیل می‌شود.

چرا هواوی بر GigaAI شرط بسته است؟

ذهنیت استراتژیک هواوی از دهه‌ی اخیر به‌وضوح مشخص بوده است: استقلال فناوری و تسلط بر زنجیره‌ی هوش مصنوعی. سرمایه‌گذاری در GigaAI نه یک تصمیم کوتاه‌مدت، بلکه بخشی از نقشه‌ی ده‌ساله‌ی شرکت برای تسلط بر Physical AI 10X Vision (2035) است.

چند دلیل کلیدی این انتخاب:

• تسلط بر Edge AI: هوش مصنوعی در دستگاه‌ها، خودروها و ربات‌ها به‌جای وابستگی به سرورهای ابری. اجرای مدل‌های سنگین فیزیکی در لبه، نیازمند تراشه‌های بسیار بهینه است که Ascend آن‌ها را تأمین می‌کند.
• افزایش ظرفیت نیمه‌هادی داخلی: تراشه‌های Ascend هواوی می‌توانند مدل‌های سنگین را به‌صورت محلی اجرا کنند. این امر وابستگی به تراشه‌های خارجی را کاهش می‌دهد و امنیت زنجیره تأمین را بالا می‌برد.
• حرکت به‌سوی صنایع مستقل از تحریم: توسعه‌ی فناوری بومی WA امکان تکیه بر داده‌های داخلی را می‌دهد و هواوی را از وابستگی به پلتفرم‌های نرم‌افزاری آمریکایی دور می‌کند.
• ورود به بازار ۱.۲ تریلیون دلاری خودروهای خودران تا ۲۰۳۰. هواوی با این فناوری می‌تواند نقش خود را از تأمین‌کننده قطعات به ارائه‌دهنده پلتفرم هوشمند کامل ارتقا دهد.

برای هواوی، Physical AI نه تنها یک صنعت نوظهور، بلکه بلیت ورود به آینده‌ای است که در آن ربات‌ها همراهان روزمره‌ی انسان خواهند بود و خودروها کاملاً خودمختار می‌شوند. این سرمایه‌گذاری پوششی است بر شکاف موجود در زنجیره‌ی هوش مصنوعی شرکت: فقدان یک موتور تصمیم‌گیری فیزیکی سطح بالا.

رباتیک و خودروهای خودران در چین؛ رقابت تازه میان غول‌ها

تا چند سال پیش، نام‌های بزرگی چون تسلا، بایدو و شیائومی در صدر فهرست توسعه‌دهندگان خودروهای خودران چین قرار داشتند. اما ورود هواوی به همراه اکوسیستم GigaAI معادله را تغییر داده است.

بر بنیاد داده‌های موسسات تحقیقاتی، بیش از ۶۵٪ از نوآوری‌های جدید در خودروهای خودران ساخت چین مربوط به حوزه‌ی حسگرها و الگوریتم‌های هوش فیزیکی است – دقیقاً همان بخشی که GigaAI در آن پیشتاز است.

در شهر شنژن، نمونه‌های اولیه از ربات‌های خدماتی شهری که با فناوری GigaWorld کنترل می‌شوند، در حال آزمایش هستند. این ربات‌ها می‌توانند مسیرهای شلوغ شهری را شناسایی کرده و به‌صورت پویا مسیر خود را تغییر دهند. این ربات‌ها از سیستم‌های ناوبری مبتنی بر نقشه‌های از پیش تعیین شده فاصله گرفته و از درک لحظه‌ای فضای اطراف استفاده می‌کنند.

در همین حال، دپارتمان خودروی هوشمند هواوی با همکاری برندهای خودروساز داخلی مانند SERES و Changan، نسخه‌های جدیدی از سامانه‌ی ناوبری مبتنی بر داده‌ی فیزیکی را توسعه می‌دهد. این سیستم‌ها که با نام ADS (Autonomous Driving System) نسل جدید عرضه می‌شوند، به‌شدت بر قابلیت‌های مدل WA تکیه دارند.

هوش فیزیکی چگونه خودروهای خودران را ایمن‌تر می‌کند؟

وقتی خودرو بتواند محیط را نه فقط «ببیند»، بلکه «احساس کند»، ایمنی به سطح تازه‌ای می‌رسد. در مدل‌های جدید WA، داده‌های حسگرها مستقیماً وارد موتور تصمیم‌گیری می‌شوند، بدون واسطه‌ی تفسیر زبانی. این امر واکنش آنی به خطرات را میسر می‌کند؛ مثلاً در برخورد با مانع یا تصمیم لحظه‌ای سر پیچ.

به‌گفته‌ی متخصصان، این فناوری می‌تواند:

• زمان واکنش خودرو را تا ۴۰٪ کاهش دهد. زیرا حذف لایه‌ی زبانی، زمان پردازش را به حداقل می‌رساند. فرض کنید زمان واکنش در حالت VLA برابر ( T_{VLA} = T_{\text{Vision}} + T_{\text{Language}} + T_{\text{Action}} ) باشد، در حالی که در WA تقریباً ( T_{WA} \approx T_{\text{Vision}}’ + T_{\text{Action}}’ ) است که ( T_{\text{Language}} ) حذف شده است.
• نرخ تصادفات مبتنی بر خطای شناخت محیط را تا ۵۵٪ کاهش دهد. این امر به دلیل توانایی مدل در درک پارامترهای فیزیکی مانند شتاب مورد نیاز برای ترمزگیری بر اساس جنس آسفالت (که از طریق تغییرات جزئی در لرزش حسگرهای اینرسی قابل تشخیص است) محقق می‌شود.
• امکان پیش‌بینی رفتار رانندگان اطراف را بهبود بخشد. مدل‌های WA می‌توانند با یادگیری الگوهای دینامیکی رانندگان دیگر، نیت آن‌ها را قبل از بروز تغییرات واضح در ترمزگیری یا فرمان‌دهی، حدس بزنند.

برای مصرف‌کننده، نتیجه مساوی است با سفری ایمن‌تر، نرم‌تر و هوشمندتر. این فناوری همچنین به قابلیت تفسیر پذیری (Interpretability) بالاتری منجر می‌شود، زیرا مسیر تصمیم‌گیری مستقیماً از داده‌های فیزیکی قابل ردیابی است.

تأثیر سرمایه‌گذاری بر آینده رباتیک خدماتی

در کنار خودروهای خودران، هواوی و GigaAI در حال بازطراحی نسل تازه‌ای از ربات‌های خدماتی هستند؛ از ربات‌های انبار تا دستیارهای خانگی. پلتفرم مشترک باعث می‌شود این ربات‌ها تجربه‌ای نزدیک‌تر به رفتار انسانی داشته باشند – یعنی بتوانند از تجربه بیاموزند، احساس موقعیت را درک کنند و مطابق با دستورهای ساده رفتارهای پیچیده انجام دهند.

یک ربات خدماتی که با GigaWorld آموزش دیده، می‌تواند وظیفه‌ای مانند «برداشتن لیوان شکسته‌ی روی زمین» را با درک نیرو، زاویه و شکنندگی لیوان انجام دهد، در حالی که ربات‌های قدیمی تنها می‌توانستند با استفاده از تشخیص تصویر، یک شیء با ابعاد مشخص را جابجا کنند.

در کارخانه‌های هوشمند هواوی، نسخه‌های آزمایشی این ربات‌ها هم‌اکنون به‌صورت نیمه‌مستقل در حال کار هستند؛ از حمل قطعات تا تنظیم ابزارهای دقیق. این ‌موفقیت نشان می‌دهد که واژه‌ی Physical AI دیگر یک مفهوم تحقیقاتی نیست، بلکه واقعیتی در حال تحول است که کارایی صنعتی را متحول می‌سازد.

بعد فلسفی ماجرا؛ زمانی که هوش لمس‌پذیر می‌شود

چیزی که پروژه‌ی هواوی و GigaAI را متمایز می‌کند، تنها جنبه‌ی فنی آن نیست، بلکه بُعد فلسفی آن است: عبور از هوش دیجیتال و ورود به عصر «هوش مجسم». در این سطح، تصمیم‌گیری ماشین‌ها نه تک‌بعدی و داده‌محور، بلکه با درک پویا از فضا، انرژی و نیرو صورت می‌گیرد. مفسران فناوری در شانگهای این تحول را «تولد مغز مکانیکی زمین» نامیده‌اند.

این تغییر پارادایم، به ماشین‌ها اجازه می‌دهد که نه فقط داده‌ها را مدیریت کنند، بلکه با قوانین بنیادین جهان فیزیکی (مانند حفظ تکانه یا انتقال گرما) درونی شوند. مدل‌های WA این قوانین را از طریق فرمول‌های فیزیکی در ساختار خود جاسازی می‌کنند.

از سوی دیگر، این دگرگونی پرسش‌های اخلاقی و اجتماعی تازه‌ای مطرح می‌کند: آیا هوش فیزیکی می‌تواند جایگزین نیروهای انسانی شود؟ در حوزه‌ی ربات‌های جنگی یا خدماتی، توانایی تصمیم‌گیری لحظه‌ای و مستقل، مسئولیت‌پذیری ماشین را در هنگام خطا پیچیده می‌سازد. آیا ربات‌ها باید حق تصمیم فیزیکی مستقل داشته باشند؟ این موضوعات از هم‌اکنون محل بحث محققان قانون‌گذاری فناوری در چین است.

سرمایه‌گذاری فراتر از پول؛ پیوند هوش، داده و استراتژی ملی چین

حرکت هواوی در هم‌سویی با پلان ملی «China AI 2030» است که بر توسعه‌ی مدل‌های بومی و مستقل از فناوری غربی تأکید دارد. حمایت دولت از پروژه‌هایی مانند GigaAI نه‌تنها از جنبه‌ی اقتصادی، بلکه به‌عنوان بخشی از رقابت ژئو‌فناورانه محسوب می‌شود.

در واقع، Physical AI به یکی از محورهای جدید رقابت چین و غرب بدل شده است. هواوی با ترکیب مهندسی داده، تراشه، و سیستم‌عامل HarmonyOS Next می‌کوشد تا اکوسیستم بسته‌ای بسازد که از جمع‌آوری داده تا اجرای تصمیم، همگی در بستر داخلی انجام شود.

این اتحاد چندوجهی است:

1. سخت‌افزار: تراشه‌های Ascend به عنوان موتور پردازشی.
2. نرم‌افزار هسته: سیستم‌عامل HarmonyOS Next به عنوان پلتفرم اجرایی.
3. مدل هوشمند: الگوریتم‌های WA توسعه داده شده توسط GigaAI.
4. شبیه‌سازی: پلتفرم GigaWorld برای آموزش مقیاس‌پذیر.

این استراتژی بسته‌ی (Closed-loop Strategy) هواوی تضمین می‌کند که هر پیشرفت در یک حوزه، به‌طور مستقیم باعث تقویت سایر حوزه‌ها شود و سرعت نوآوری در سطح ملی را تسریع کند.

جمع‌بندی تحلیلی: مسیر تازه، آینده‌ی ملموس

حرکت هوشمندانه‌ی هواوی برای تصرف زمین بازی جدید در صنعت رباتیک و خودروهای خودران، فراتر از یک سرمایه‌گذاری فناورانه است؛ این اقدامی استراتژیک است برای تثبیت موقعیت چین به عنوان رهبر نسل بعدی هوش مصنوعی فیزیکی. با ترکیب تجربه‌ی مهندسی سخت‌افزاری، توان پردازشی و فلسفه‌ی جدید WA، آینده‌ای در حال شکل‌گیری است که مرز بین انسان، ماشین و محیط فیزیکی از میان برداشته خواهد شد.

برای کاربران نهایی، این به معنای خودروهایی است که دقیق‌تر تشخیص می‌دهند، ربات‌هایی که بهتر می‌فهمند و شهری هوشمندتر که در آن «هوش» دیگر در صفحه نمایش محصور نیست، بلکه به واقعیت اطراف ما راه یافته است. این انتقال از هوش مجازی به هوش فیزیکی، احتمالاً بزرگ‌ترین جهش در دهه‌ی آینده خواهد بود و هواوی خود را در جایگاه محوری این انقلاب قرار داده است.

پرسش‌های متداول (FAQ)

۱. هوش مصنوعی فیزیکی (Physical AI) دقیقاً چیست؟
هوش مصنوعی فیزیکی شاخه‌ای از هوش مصنوعی است که تمرکز آن بر تعامل فعال با دنیای واقعی از طریق سیگنال‌های حسی و حرکتی است؛ نه صرفاً داده‌های دیجیتال. این شامل درک نیروها، دینامیک‌ها و تعاملات لمسی است.

۲. تفاوت مدل‌های WA با مدل‌های VLA چیست؟
در مدل‌های VLA (Vision-Language-Action)، تفسیر مشاهدات به زبان میانی صورت می‌گیرد که کند است. در مدل‌های WA (World-Action)، ماشین مستقیماً بر اساس داده‌های فیزیکی و مدل‌های دینامیکی محیط تصمیم‌گیری و عمل می‌کند، که این امر سرعت واکنش را به شدت افزایش می‌دهد.

۳. چرا هواوی در GigaAI سرمایه‌گذاری کرد؟
زیرا GigaAI نخستین استارتاپ چینی است که به‌صورت تخصصی در زمینه‌ی مدل‌های جهانی Physical AI فعالیت می‌کند و رویکردش با چشم‌انداز WA 2035 هواوی منطبق است. این سرمایه‌گذاری شکاف مدل‌سازی فیزیکی در اکوسیستم هواوی را پر می‌کند.

۴. پلتفرم GigaWorld چه نقشی در این تحول دارد؟
GigaWorld زیرساخت اصلی آموزش، شبیه‌سازی و اجرای مدل‌های هوش فیزیکی است که شامل شبیه‌ساز فیزیکی دقیق (GigaSim) و موتور تصمیم‌گیری (GigaBrain) می‌باشد.

۵. این فناوری چه تأثیری بر خودروهای خودران دارد؟
باعث افزایش سرعت تصمیم‌گیری تا ۴۰٪، کاهش خطاهای شناختی محیطی و بهبود قابلیت پیش‌بینی رفتار سایر عوامل در جاده می‌شود، زیرا تصمیم‌گیری لحظه‌ای و فیزیکی است.

۶. آیا هواوی قصد ساخت ربات‌های خانگی یا صنعتی دارد؟
بله؛ هواوی با همکاری GigaAI روی ربات‌های خدماتی و کارخانه‌ای کار می‌کند که می‌توانند با استفاده از درک فیزیکی محیط، رفتارهای پیچیده‌تری شبیه به انسان انجام دهند.

۷. خطرات یا چالش‌های اخلاقی این فناوری چیست؟
مسائل مرتبط با خودمختاری ربات‌ها در محیط‌های فیزیکی، مسئولیت‌پذیری در تصادفات لحظه‌ای، امنیت فیزیکی داده‌ها و تأثیر آن بر بازار کار از مهم‌ترین نگرانی‌ها هستند.

۸. آیا چین در حوزه‌ی Physical AI از غرب پیشی گرفته است؟
در ترکیب سخت‌افزار اختصاصی (Ascend) با رویکردهای جدید نرم‌افزاری مانند WA، چین به‌ویژه از طریق شرکت‌هایی چون هواوی، یک مزیت رقابتی قوی ایجاد کرده است.

۹. نقش تراشه‌های Ascend در این پروژه چیست؟
تراشه‌های Ascend قدرت محاسباتی لازم برای اجرای مدل‌های پیچیده‌ی فیزیکی در زمان واقعی و به‌صورت محلی (Edge) را فراهم می‌کنند، که این امر برای عملکرد مستقل خودروها و ربات‌ها ضروری است.

۱۰. آینده‌ی همکاری هواوی و GigaAI چگونه پیش‌بینی می‌شود؟
پیش‌بینی می‌شود این شراکت منجر به ارائه‌ی یک پلتفرم استاندارد صنعتی در چین برای خودروهای کاملاً خودران و رباتیک پیشرفته شود که تحت اکوسیستم HarmonyOS فعالیت خواهد کرد.