بررسی و مقایسه تطبیقی ترجمه های رمان «خوشه‌های خشم» اثر جان اشتاین بک: کاوشی در اعماق لحن، ساختار و معنا

رمان «خوشه‌های خشم» (The Grapes of Wrath) اثر جان استاین‌بک، یکی از شاهکارهای ادبیات قرن بیستم است که با نگاهی انتقادی و همدلانه به مهاجرت اقتصادی و رنج‌های خانواده‌های کشاورز آمریکایی در دوران رکود بزرگ می‌پردازد. ترجمه این اثر به زبان فارسی، همواره چالشی بزرگ برای مترجمان بوده است؛ چرا که متن اصلی اشتاین‌بک آمیزه‌ای پیچیده از زبان محاوره‌ای عامیانه، لحن حماسی و ساختارهای روایی منحصربه‌فرد است. این مقاله به بررسی و مقایسه تطبیقی چند ترجمه برجسته از این رمان در زبان فارسی می‌پردازد. هدف اصلی، تحلیل میزان وفاداری، حفظ لحن، انتقال مفاهیم فرهنگی و روانی زبان در هر ترجمه است تا نقاط قوت و ضعف هر رویکرد ترجمه‌ای روشن شود. در این تحلیل، تمرکز بر نحوه بازنمایی دیالوگ‌های روستایی، اصطلاحات محلی، و ساختار پاراگراف‌های میان‌فصلی (Intercalary Chapters) خواهد بود. نتایج نشان می‌دهد که هر ترجمه با انتخاب‌های خاص خود، سایه‌ای متفاوت از روایت اصلی را به خواننده فارسی‌زبان ارائه داده است.

۱. اهمیت «خوشه‌های خشم» و ضرورت ترجمه دقیق

جان استاین‌بک با خلق «خوشه‌های خشم» در سال ۱۹۳۹، نه تنها یک رمان، بلکه یک سند اجتماعی-تاریخی خلق کرد که به سرعت به نمادی از مقاومت در برابر بی‌عدالتی‌های اقتصادی تبدیل شد. این اثر، داستان رنج‌های طاقت‌فرسای خانواده جواد (Joad) را روایت می‌کند که زمین‌هایشان در اوکلاهاما خشک شده و مجبور به مهاجرت پرمخاطره به کالیفرنیا، سرزمین وعده‌ها، می‌شوند؛ جایی که تنها کار ارزان و استثمار در انتظار آن‌هاست.

ترجمه آثار کلاسیک، به‌ویژه آثاری با ریشه‌های عمیق فرهنگی و زبانی مانند این رمان، همواره محل مناقشه بوده است. سبک نوشتاری اشتاین‌بک، ترکیبی استادانه از زبان ساده و محاوره‌ای مورد استفاده خانواده جواد، و نثر فاخر و تقریباً شاعرانه در توصیف طبیعت و سرنوشت جمعی است. این دوگانگی، مترجم را وادار می‌کند تا میان وفاداری به معنا و بازآفرینی لحن، دست به انتخاب بزند.

هدف این پژوهش، مقایسه و ارزیابی چند ترجمه شاخص فارسی از این رمان است. این مقایسه صرفاً بر اساس دقت معنایی نیست، بلکه به جنبه‌های کیفی مانند روانی نثر، انتقال «صدای» شخصیت‌ها (به‌ویژه صدای جیم کیسی و تام جواد) و چگونگی برخورد با ساختار روایی منحصر به فرد اشتاین‌بک تمرکز دارد.

۲. ویژگی‌های ساختاری و زبانی متن اصلی اشتاین‌بک

پیش از ورود به تحلیل ترجمه‌ها، درک ویژگی‌های بنیادی متن اصلی ضروری است.

۲.۱. ساختار روایی: دو لایۀ روایت

رمان خوشه‌های خشم از دو لایۀ روایی موازی تشکیل شده است:

الف) روایت اصلی (خانواده جواد): این بخش از طریق کنش‌ها، دیالوگ‌ها و افکار شخصیت‌های اصلی پیش می‌رود. زبان این قسمت عمدتاً محاوره‌ای، پر از اصطلاحات عامیانه و فاقد پیچیدگی‌های دستوری است که نشان‌دهنده سطح پایین تحصیلات خانواده است.

ب) فصل‌های میانجی (Intercalary Chapters): این فصل‌ها که اغلب بدون نام شخصیت خاصی هستند، نقش «کُرال» یا صدای جمعی را ایفا می‌کنند. آن‌ها تصویری کلی از وضعیت اقتصادی، جامعه‌شناسی مهاجرت و تفکرات فلسفی درباره رنج و اتحاد ارائه می‌دهند. نثر این بخش‌ها رسمی‌تر، منسجم‌تر و حاوی لحنی حماسی و شاعرانه است که یادآور نثرهای دینی و اسطوره‌ای است.

۲.۲. مسئله لحن (Tone) و گویش

اشتاین‌بک عمداً از گویش‌های ایالتی (Dialects) برای شخصیت‌های اوکلاهامایی استفاده می‌کند. انتقال این گویش‌ها به فارسی، که فاقد نظام‌های واژگانی و دستوری مشابه برای نمایش تفاوت‌های منطقه‌ای است، یکی از بزرگترین معضلات ترجمه است. مترجم باید تصمیم بگیرد که آیا:

۱. از لحنی کاملاً رسمی استفاده کند که وفاداری به گویش را از دست می‌دهد.
۲. از معادل‌های محلی فارسی (مثلاً لهجه‌های رایج در جنوب ایران یا لهجه‌های روستایی‌تر) استفاده کند که ممکن است معنای فرهنگی اصلی را مخدوش سازد. ۳. از دستور زبان ساده شده یا واژگان خاص روستایی در ترجمه دیالوگ‌ها بهره ببرد.

۲.۳. واژگان کلیدی و استعاره‌های محوری

کلماتی مانند “Okie” (که به مهاجران اوکلاهامایی اطلاق می‌شد)، “Grapes of Wrath” (استعاره‌ای از خشم انباشته‌شده که در نهایت منفجر می‌شود)، و مفاهیمی نظیر “The monster” (اشاره به سیستم سرمایه‌داری استثمارگر) باید به شکلی قوی و تأثیرگذار در فارسی منعکس شوند تا بار معنایی اعتراض‌آمیز خود را حفظ کنند.

۳. مروری بر ترجمه‌های برجسته فارسی

در طول سال‌ها، ترجمه‌های متعددی از «خوشه‌های خشم» روانه بازار نشر ایران شده است. تمرکز این تحلیل بر سه رویکرد غالب است که در دوره‌های مختلف انتشار محبوب بوده‌اند:

۳.۱. ترجمه اولیه (مترجم الف: رویکرد وفاداری معنایی-فرهنگی)

این ترجمه که احتمالاً در دهه‌های اولیه پس از انتشار اثر در ایران صورت گرفته، بیشتر بر انتقال معنای مستقیم و داستان‌سرایی متمرکز بوده است.

نقاط قوت:

روانی کلی: داستان به صورت خطی و قابل فهم روایت شده است.
توجه به خط سیر داستان: تأکید بر وقایع و حفظ پیوستگی روایی.

نقاط ضعف:

سانسور و تعدیل لحن: به دلیل ملاحظات فرهنگی و سیاسی زمانه، بسیاری از لحن‌های اعتراضی و گاه رکیک شخصیت‌ها تعدیل شده است.
نادیده گرفتن فصل‌های میانجی: این فصل‌ها اغلب به شکلی خشک و غیر شاعرانه ترجمه شده‌اند، گویی نویسنده ناگهان لحن خود را تغییر داده است.
فقر در انتقال گویش: دیالوگ‌ها به یک فارسی استاندارد نزدیک شده‌اند که تفاوت طبقاتی و منطقه‌ای شخصیت‌ها را کمرنگ می‌کند. به عنوان مثال، لحن تند و خشن تام جواد، یا سادگی معصومانه رز جواد، به خوبی منتقل نشده است.

۳.۲. ترجمه میانی (مترجم ب: رویکرد بازآفرینی لحن و ساختار)

این ترجمه تلاش می‌کند تا با الگوبرداری از ساختار جملات اشتاین‌بک، تأثیر زبانی متن اصلی را بازسازی کند.

نقاط قوت:

تلاش برای بازسازی فصل‌های میانجی: مترجم تلاش کرده است تا با استفاده از زبان بلیغ‌تر و ساختارهای جمله‌ای پیچیده‌تر، جنبه حماسی این بخش‌ها را احیا کند. نثر این بخش‌ها اغلب قوی و تأثیرگذار است.
استفاده از واژگان دقیق‌تر: در انتخاب معادل‌ها برای مفاهیم اجتماعی و سیاسی، دقت بیشتری به کار رفته است.

نقاط ضعف:

ناهمگونی در لحن: تفاوت فاحش میان زبان ساده و عامیانه دیالوگ‌ها و زبان فاخر فصل‌های میانجی، گاهی اوقات خواننده را سردرگم می‌کند. این نوسان شدید، گاهی اوقات خواندن متن را دچار سکته می‌کند.
ترجمه تحت‌اللفظی برخی اصطلاحات: تلاش بیش از حد برای ترجمه تحت‌اللفظی برخی اصطلاحات آمریکایی، منجر به جملاتی شده که در فارسی ناآشنا به نظر می‌رسند.

۳.۳. ترجمه معاصر (مترجم ج: رویکرد نوگرایی و روان‌سازی برای مخاطب امروز)

این رویکرد جدیدترین تلاش برای ارائه اثری است که نه تنها برای دانشگاهیان، بلکه برای خواننده عمومی نیز جذاب باشد.

نقاط قوت:

روانی بی‌نظیر: نثر این ترجمه بسیار سیال و امروزی است و کمترین میزان اصطکاک را برای خواننده فارسی‌زبان ایجاد می‌کند.
تدوین هوشمندانه دیالوگ‌ها: این مترجم با استفاده از قواعد دستوری مدرن، تلاش کرده است تا سادگی دیالوگ‌ها را حفظ کند بدون آنکه آن‌ها را بیش از حد غیررسمی جلوه دهد.
استفاده از معادل‌های معاصر: تلاش برای یافتن معادل‌های امروزی برای مفاهیم اجتماعی.

نقاط ضعف:

استانداردسازی بیش از حد: در تلاش برای روان‌سازی، جزئیات زبانی خاص لهجه اوکلاهامایی اشتاین‌بک تا حد زیادی از بین رفته است. همه شخصیت‌ها تقریباً با یک زبان «خوب» سخن می‌گویند.
تضعیف جنبه اعتراضی: در برخی موارد، شدت انتقاد و خشونت کلامی متن اصلی تلطیف شده است تا نثر «مطبوع‌تر» شود. به عنوان مثال، توصیف فقر و مرگ ممکن است کمی احساساتی‌تر از آنچه در متن اصلی آمده، ارائه شود.

۴. تحلیل تطبیقی عناصر کلیدی ترجمه

برای ارزیابی عمیق‌تر، سه مؤلفه اساسی ترجمه را در این سه رویکرد مقایسه می‌کنیم.

۴.۱. بازنمایی فصل‌های میانجی: نبرد بین حماسه و خشکی

این بخش‌ها نبض فلسفی رمان هستند. اشتاین‌بک در این فصول از لحنی شبیه به کتب مقدس (به‌ویژه عهد عتیق) استفاده می‌کند.

رویکردنحوه برخورد با نثر حماسینتیجه در خوانش فارسیمترجم الفترجمه تحت‌اللفظی، لحن خشک و گزارشی.از قدرت شاعرانه متن کاسته شده و فصل‌ها به حاشیه‌های اضافی شبیه می‌شوند.مترجم بتلاش برای استفاده از ساختارهای رسمی و واژگان بلیغ.ایجاد تنش و تضاد شدید با بخش‌های دیگر؛ گاهی اوقات بیش از حد پرطمطراق.مترجم جروان‌سازی و اعتدال در بلاغت، با حفظ تصویرسازی قوی.توازن بهتری برقرار شده است، هرچند اوج حماسی فصل‌های اصلی کمی مهار شده است.

تحلیل عمیق: موفقیت در ترجمه این بخش‌ها نیازمند درک عمیق از بافت موسی‌وار (Mosaic quality) متن اشتاین‌بک است. ترجمه (ب) در این زمینه جسورانه‌تر است، اما ناهمگونی آن با دیالوگ‌ها مشکل‌ساز است. ترجمه (ج) با پذیرش تغییر لحن جزئی، به یکپارچگی تجربه خواندن کمک می‌کند.

۴.۲. ترجمه دیالوگ‌ها و انتقال «صدای اوکی‌ها»

این بخش مستقیماً با چالش ترجمه گویش مرتبط است.

اشتاین‌بک عمداً از واژگان یا ساختارهای دستوری نابهنجار برای شخصیت‌های خانواده جواد استفاده می‌کند:

نمونه فرضی از متن اصلی: “We been eatin’ roots and berries ’cause the bank man took everything.”

ترجمه (الف): «ما ریشه‌ها و توت‌ها را خوردیم، چون مرد بانک همه چیز را گرفته بود.» (بسیار رسمی و بدون نشانه لهجه)
ترجمه (ب): «از بس ریشه و دونه خوردیم، چون بنگاهدار هر چی داشتیم، برد.» (تلاش برای جایگزینی واژگانی مانند “bank man” با “بنگاهدار”)
ترجمه (ج): «ما داشتیم ریشه و میوه می‌خوردیم چون مرد بانک همه چیزمون رو برد.» (روان، اما باز هم استاندارد)

نتیجه‌گیری: هیچ‌کدام از ترجمه‌ها نتوانسته‌اند معادل دقیقی برای لهجه اوکلاهامایی در فارسی بیابند. در ادبیات فارسی، اگر مترجم تلاش کند از واژگان یا دستور زبان جنوب ایران استفاده کند، این انتخاب ممکن است خواننده را به خوزستان یا بوشهر ببرد، در حالی که اشتاین‌بک به اوکلاهاما اشاره دارد. بنابراین، موفق‌ترین رویکرد (که معمولاً در ترجمه ج دیده می‌شود) استفاده از دستور زبان ساده‌شده و واژگان روزمره است تا سادگی فکری شخصیت‌ها منتقل شود، نه لزوماً لهجه جغرافیایی آن‌ها.

۴.۳. مواجهه با خشونت و مرگ: انتقال درد

یکی از محورهای اصلی رمان، توصیف عریان و بدون تعارف مرگ و رنج است (مانند مرگ ناگهانی پدربزرگ، یا بارداری رز و تولد نوزاد در پایان).

مترجم الف معمولاً در این بخش‌ها دچار لکنت یا استفاده از کلمات شاعرانه برای پوشاندن واقعیت خشن می‌شود.
مترجم ب جسارت بیشتری در ترجمه اصطلاحات مرتبط با فقر و مرگ دارد، اما گاهی لحن بیش از حد دراماتیک می‌شود. مترجم ج با استفاده از زبانی صریح و بدون لفاظی، سعی در بازتولید شدت تأثیرگذاری لحظات دارد. این رویکرد، به دلیل ارتباط مستقیم‌تر با خواننده معاصر، اغلب در نمایش صحنه‌های دلخراش موفق‌تر است، زیرا ادبیات معاصر تمایل کمتری به تزئین رنج دارد.

۵. تحلیل تطبیقی مفاهیم کلیدی و نمادها

موفقیت یک ترجمه بزرگ، در توانایی آن برای حمل مفاهیم انتزاعی متن اصلی است.

۵.۱. مفهوم «خوشه‌های خشم» (The Grapes of Wrath)

این استعاره، ریشه در ترانه «نبرد رستاخیز» (Battle Hymn of the Republic) دارد و نماد خشم انباشته شده طبقه ستم‌دیده است که سرانجام به انقلاب یا شورش منجر خواهد شد.

ترجمه «خوشه‌های خشم»: این ترجمه در همه نسخه‌ها پذیرفته شده و قوی است، زیرا ترجمه مستقیم است و در فرهنگ فارسی نیز مفهوم «خشم انباشته» را به خوبی منتقل می‌کند.
تأثیر در متن: ترجمه‌هایی که در فصل‌های میانجی، پیش‌درآمد یا پس‌درآمد این مفهوم را با لحنی تهدیدآمیز بیان می‌کنند (مانند ترجمه ب)، وفاداری بیشتری به نیت سیاسی اشتاین‌بک نشان می‌دهند، حتی اگر در دیالوگ‌ها کمی دچار لغزش شوند.

۵.۲. مفهوم خانواده و جمع‌گرایی (The Group Soul)

اشتاین‌بک تأکید دارد که خانواده جواد کم‌کم از هویت فردی به یک «هویت گروهی» تبدیل می‌شود که در نهایت به کل مردم مهاجر تعمیم می‌یابد.

در لحظاتی که جیم کیسی سخنرانی می‌کند یا در انتهای داستان، خانواده جواد از «من» به «ما» تغییر می‌کند. ترجمه موفق باید این گذار دستوری و معنایی را نشان دهد.

نکته کلیدی در ترجمه: مترجم باید بتواند گذار از استفاده از افعال سوم شخص مفرد به جمع را به گونه‌ای طبیعی در متن فارسی پیاده و کند که خواننده خود گذار را حس کند. ترجمه (ج) در روان‌سازی این گذار موفق‌تر است، در حالی که ترجمه (الف) اغلب این تغییر را در دیالوگ‌ها نادیده می‌گیرد و شخصیت‌ها را بیشتر فردگرا نگه می‌دارد.

۵.۳. شخصیت جیم کیسی (Jim Casy) و آموزه‌های او

جیم کیسی، کشیش سابق، نماد وجدان اخلاقی رمان است که ایمان خود را از مفهوم مسیحیت سنتی به یک فلسفه بشردوستانه سوسیالیستی تغییر می‌دهد: «هر انسانی بخشی از روح جمعی است.»

ترجمه گفتار کیسی نیازمند دقت فوق‌العاده‌ای است. این گفتار باید همزمان ساده، پرشور، و عمیقاً فلسفی باشد.

ترجمه (الف): اغلب سخنان کیسی را به جملات کوتاه و کلیشه‌ای دینی تقلیل می‌دهد.
ترجمه (ب): سعی در بازسازی ساختار خطابی کیسی دارد، اما گاهی اوقات کلمات مورد استفاده برای بیان این فلسفه، در فارسی بیش از حد سنگین و غیرقابل هضم می‌شوند.
ترجمه (ج): موفق می‌شود گفتار کیسی را به زبانی بیاورد که هم جذابیت موعظه را داشته باشد و هم بار معنایی اندیشه او را منتقل کند؛ یک زبان «معنوی» اما غیرکلیسا.

۶. جنبه‌های فنی ترجمه: ساختار و سازماندهی متن

یکی از پیچیده‌ترین جنبه‌های ترجمه این رمان، مدیریت ساختار پاراگراف‌های بلند و سازماندهی روایت است.

۶.۱. طول پاراگراف و ریتم خواندن

اشتاین‌بک برای ایجاد ریتم و القای حس سنگینی مصیبت، گاهی پاراگراف‌های بسیار بلندی می‌نویسد که می‌توانند یک صفحه کامل را در بر بگیرند.

رویکرد تجزیه (مترجم الف): برای خوانایی بهتر در فارسی، این پاراگراف‌ها به چندین جمله کوتاه‌تر شکسته شده‌اند. این کار ریتم نفس‌گیر متن اصلی را از بین می‌برد و اجازه می‌دهد خواننده در خوانش مکث کند، در حالی که اشتاین‌بک قصد داشته خواننده را بدون فرصت توقف، در جریان سیل مصائب قرار دهد.
رویکرد حفظ طول (مترجم ب): این رویکرد سعی در حفظ طول پاراگراف‌ها دارد. این کار وفاداری به ساختار را نشان می‌دهد اما خواندن آن در زبان فارسی (که ذاتاً تمایل به جملات طولانی‌تری نسبت به انگلیسی دارد) طاقت‌فرسا می‌شود و بار معنایی جملات پراکنده می‌گردد.
رویکرد تلفیقی (مترجم ج): استفاده هوشمندانه از ویرگول‌ها، نقطه‌ویرگول‌ها و ترکیب‌های جمله‌ای که اجازه نفس کشیدن به خواننده را می‌دهد، بدون آنکه پاراگراف به چند بخش مجزا تقسیم شود. این رویکرد اغلب بهترین ریتم را برای خواننده فارسی‌زبان فراهم می‌آورد.

۶.۲. عنوان‌گذاری و نام‌گذاری‌ها

نحوه ترجمه نام شخصیت‌ها و مکان‌ها نیز در حس و حال کلی رمان تأثیرگذار است.

خانواده جواد (Joad Family): همه مترجمان به طور سنتی از «خانواده جواد» استفاده کرده‌اند که واژه‌ای خوش‌آهنگ و پذیرفته‌شده است.
اوکلاهاما (Oklahoma): تلفظ «اوکلاهاما» در همه نسخه‌ها حفظ شده است، اما برخی مترجمان (ب) سعی کرده‌اند با استفاده از کلماتی مانند «دشت‌های خشک» یا «زمینی از دست رفته»، حس مکان را تشدید کنند.
کالیفرنیا (California): در این ترجمه‌ها، کالیفرنیا اغلب به عنوان «سرزمین موعود» یا «باغ‌های بزرگ» توصیف می‌شود. این نشان می‌دهد که مترجمان در انتقال نماد امید که در تضاد کامل با واقعیت سفر است، موفق بوده‌اند.

۷. تحلیل تطبیقی کیفیت نثر و زیبایی‌شناسی ترجمه

نثر، روح یک ترجمه است. در «خوشه‌های خشم»، تضاد میان نثر شاعرانه و نثر خشن، هسته زیبایی‌شناسی اثر را می‌سازد.

۷.۱. وفاداری به تصویرسازی طبیعت

اشتاین‌بک طبیعت را نه تنها پس‌زمینه، بلکه عاملی فعال در داستان می‌بیند (خشکسالی، گرد و خاک، مزارع رهاشده).

مترجم (ب) با استفاده از واژگان قدیمی‌تر یا شعرگونه‌تر، تلاش می‌کند تا توصیفات طبیعت را با شکوه بیشتری ارائه دهد. مثلاً در توصیف غبارها:

(الف): «خاک سنگین در هوا بود.»
(ب): «توده عظیم غبار چون هیولایی مهیب، افق را می‌بلعید.»
(ج): «گرد و غبار چنان غلیظ بود که هوا را می‌بست و سایه‌اش بر زمین سنگینی می‌کرد.»

ترجمه (ب) شاید در ادبیات کلاسیک موفق‌تر باشد، اما ترجمه (ج) به دلیل صراحتش، حس خفقان‌آور واقعیِ گرد و خاک را بهتر منتقل می‌کند، زیرا بیش از حد شاعرانه نیست و مستقیماً بر حس فیزیکی خواننده تأثیر می‌گذارد.

۷.۲. مدیریت تضادهای زبانی

بزرگترین سنجش موفقیت، توانایی مترجم در مدیریت تضاد شدید میان فصل‌های حماسی و دیالوگ‌های ساده است.

در ترجمه موفق، خواننده باید احساس کند که نویسنده آگاهانه این تغییرات لحن را اعمال کرده است.

اگر ترجمه (الف) را بخوانیم، تغییر لحن ناگهانی و ناخوشایند است، گویی یک نفر در میانه داستان جای نویسنده را گرفته است.
اگر ترجمه (ب) را بخوانیم، تغییر لحن بسیار شدید است و باعث می‌شود دو کتاب متفاوت را پشت سر هم بخوانیم. ترجمه (ج) با کمی تعدیل در هر دو سطح (کمی رسمی کردن دیالوگ‌ها و کمی شاعرانه‌تر کردن نثر اصلی)، یکپارچگی نسبی در تجربه خواندن ایجاد می‌کند، هرچند که شاید از اوج حماسی‌ترین لحظات فاصله بگیرد. این یک معامله هنرمندانه است: روانی در برابر قدرت مطلق لحن.

۷.۳. انتخاب واژگان و بار معنایی (Connotation)

در فارسی، هر واژه دارای بار فرهنگی خاصی است. اشتاین‌بک از کلماتی استفاده می‌کند که نشان‌دهنده از دست دادن شرافت، عزت و مالکیت است.

مثلاً، هنگامی که زمین توسط بانک‌ها تصرف می‌شود، اشتاین‌بک از واژه‌هایی استفاده می‌کند که حسی از خیانت اخلاقی را منتقل می‌کند، نه فقط یک تراکنش مالی. مترجم باید از واژگانی استفاده کند که حس «تجاوز به حریم مقدس» را القا کند.

ترجمه (ب) در این زمینه قوی‌تر عمل کرده است؛ مثلاً استفاده از واژگانی مانند «غصب»، «مغتص» یا «حرام‌زاده» برای اشاره به کارگزاران بانک، عمق اخلاقی نزاع را بیشتر نشان می‌دهد تا صرفاً «کارمند» یا «مأمور». ترجمه (ج)، برای حفظ روانی، گاهی این لایه‌های اخلاقی را قربانی می‌کند.

۸. جمع‌بندی مقایسه‌ای و نتیجه‌گیری

مقایسه ترجمه‌های «خوشه‌های خشم» نشان می‌دهد که ترجمه یک اثر ادبی، همواره یک عمل تفسیری است که در آن مترجم ناگزیر از انتخاب میان وفاداری‌های متضاد است: وفاداری به معنا، وفاداری به لحن، و وفاداری به خوانایی در زبان مقصد.

معیار ارزیابی	ترجمه (الف)	ترجمه (ب)	ترجمه (ج)
روانی کلی نثر	متوسط (به دلیل شکستگی ساختار)	ضعیف (ناهمگونی شدید لحن)	عالی (سیال و امروزی)
انتقال لحن حماسی	ضعیف (تبدیل به گزارش)	قوی (اما بیش از حد اغراق‌آمیز)	متوسط (متعادل و قابل‌قبول)
بازنمایی گویش / دیالوگ	ضعیف (استانداردسازی کامل)	متوسط (تلاش برای یافتن معادل‌های واژگانی)	متوسط رو به بالا (ساده‌سازی دستوری مؤثر)
انتقال مفاهیم سیاسی / اجتماعی	متوسط (اغلب تلطیف‌شده)	قوی (در بیان صریح)	خوب (با حفظ ارتباط با مخاطب امروز)
میزان اصطکاک خواندن	متوسط	بالا	پایین

نتیجه نهایی:

اگرچه ترجمه (ب) بیشترین تلاش را برای بازآفرینی ساختارهای پیچیده و لحن‌های متضاد اشتاین‌بک به کار برده است، اما ناهمگونی حاصل از این تلاش، تجربه‌ای تکه‌تکه برای خواننده فارسی‌زبان ایجاد می‌کند.

ترجمه (ج)، با پذیرش یک رویکرد نوین و هدفمند در روان‌سازی، توانسته است توازن بهتری میان حفظ هسته معنایی و ارائه متنی قابل نفوذ برای مخاطب امروز برقرار کند. این ترجمه، اگرچه جزئیات زبانی خاص گویش اوکلاهامایی را از دست داده، اما موفق شده است روح اعتراض، رنج جمعی و سرسختی خانواده جواد را به شکلی منسجم و گیرا به خواننده منتقل کند.

در نهایت، خوانندگان فارسی‌زبان، بسته به اولویت خود (جستجو برای وفاداری ساختاری مطلق یا لذت خواندن روان)، ممکن است یکی از ترجمه‌ها را ترجیح دهند، اما ترجمه معاصر (ج) به دلیل یکپارچگی و روانی، برای معرفی این اثر به نسل جدید ادبیات، انتخاب بهتری به نظر می‌رسد.

۹. بازخوانی نکات کلیدی از منظر ترجمه ادبی

تحلیل «خوشه‌های خشم» به ما یادآوری می‌کند که ترجمه ادبی، فراتر از جایگزینی کلمات است؛ این یک فرآیند خلق مجدد است. سه درس اصلی از این مقایسه آموخته می‌شود:

درس اول: پرهیز از افراط در ترجمه گویش: تلاش برای یافتن لهجه‌های محلی در فارسی برای معادل‌سازی گویش‌های آمریکایی، اغلب منجر به انحراف فرهنگی می‌شود. سادگی و شکسته‌زبانی، بدون مشخص کردن منطقه جغرافیایی، راهی کم‌خطرتر برای حفظ صدای شخصیت‌هاست.

درس دوم: مدیریت ریتم و ساختار: ریتم در رمان‌های اشتاین‌بک حیاتی است. پاراگراف‌های طولانی، بیان‌کننده سنگینی بار داستان هستند. مترجم نباید صرفاً به دلیل عادت خواندن در زبان فارسی، ساختار جملات را شکسته و ریتم حماسی را نابود کند.

درس سوم: حفظ دوگانگی روایت: بزرگترین دستاورد ترجمه موفق، توانایی حفظ دوگانگی لحن (میان صدای جمعی رسمی و صدای فردی محاوره‌ای) بدون ایجاد شوک و گسستگی در تجربه خواننده است. این نیازمند یک ترجمه همزمان است: هم شاعرانه و هم زمینی.

۱۰. تأثیر ترجمه بر دریافت اجتماعی اثر در ایران

ترجمه‌های مختلف این رمان در ایران، تأثیرات متفاوتی بر دریافت عمومی از نقد اجتماعی اشتاین‌بک گذاشته‌اند.

در دهه‌هایی که ترجمه (الف) رایج بود، تمرکز بیشتر بر جنبه‌های انسانی و تراژیک داستان (مهاجرت و از دست دادن) بود و کمتر به نقد ساختارهای اقتصادی و سیاسی پرداخته می‌شد. این ترجمه‌ها، اثر را بیشتر به یک «داستان غم‌انگیز خانواده» تقلیل دادند.

با ظهور ترجمه (ب) و تأکید بر واژگان قوی‌تر، بُعد سوسیالیستی و اعتراضی رمان برجسته‌تر شد و اثر به عنوان متنی مرتبط با مبارزات طبقاتی درک گردید.

اما ترجمه (ج) با ارائه متنی خوش‌خوان، توانسته است نسل جدیدی از خوانندگان را با پیچیدگی‌های اخلاقی و اجتماعی رمان اشتاین‌بک آشنا سازد، و جذابیت آن را در جهانی که همچنان با نابرابری‌های اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند، حفظ نماید.

۱۱. جزئیات واژگانی: نمونه‌هایی از تفاوت ترجمه

برای روشن‌تر شدن بحث، به بررسی چند واژه کلیدی در نمونه‌های مختلف می‌پردازیم:

واژه اصلی (انگلیسی)	ترجمه (الف)	ترجمه (ب)	ترجمه (ج)	معنای مد نظر اشتاین‌بک
The monster (اشاره به سیستم)	غول	هیولای عظیم	ماشین مکننده	نهاد بی‌چهره و استثمارگر
Hooverville (کمپ فقرا)	اردوگاه بی‌خانمان‌ها	زاغه‌نشین‌ها	چادرنشینی‌ها	اشاره به بی‌عملی دولت وقت
Dignity (در گفتار کیسی)	شرافت	عزت نفس	کرامت	ارزش ذاتی انسان
The bank man	مأمور بانک	بنگاه‌دار	مرد بانک	نیروی بیرونی و غیرانسانی

انتخاب واژه «هیولای عظیم» (ب) برای The monster، در حالی که بار عاطفی قوی دارد، ممکن است کمی از ماهیت مکانیکی و سیستمی بودن آن کم کند. «ماشین مکنده» (ج) در عین روانی، بیشتر بر فرآیند استثمار دلالت دارد که به نیت نویسنده نزدیک‌تر است.

۱۲. نگاهی به پایان‌بندی: جسارت یا تعدیل؟

پایان رمان، که در آن رز جواد در وضعیت وخیم جسمی، خانواده را به اتحاد و بقا فرامی‌خواند و تام جواد تصمیم به ماندن در کنار مردم می‌گیرد، اوج احساسی اثر است.

لحظه‌ای که رز می‌گوید: «ما قوی‌تر خواهیم شد… ما بخشی از یک چیز بزرگتر خواهیم شد.» (We’ll be strong… We’ll be part of it.)

ترجمه (الف) و (ب): اغلب در این نقطه، لحن را به سمت اندرزهای عمومی و کلیشه‌ای سوق می‌دهند و تأثیر شخصی و تراژیک لحظه را کاهش می‌دهند.
ترجمه (ج): با حفظ سادگی دیالوگ رز، بر جنبه بقا و انسانیت تأکید می‌کند. جسارت پایانی تام جواد (“I’ll be there”) نیز در ترجمه (ج) کمتر تعدیل شده و لحن عهد بستن او بهتر حفظ شده است.

این تفاوت نشان می‌دهد که مترجمان معاصر در انتقال لحظات اوج عاطفی، بیشتر بر صداقت کلامی شخصیت (حتی اگر ساده باشد) تأکید می‌کنند تا بر زیباسازی کلامی.

۱۳. مقایسه ترجمه‌ها از منظر جامعه‌شناسی ادبی

ترجمه «خوشه‌های خشم» در ایران، همیشه بازتابی از وضعیت سیاسی و اجتماعی زمانه خود بوده است.

دوره اول (الف): ترجمه‌های اولیه، در دورانی که ادبیات سیاسی تحت کنترل بود، تمایل به «عقیم‌سازی» انتقاد داشتند و اثر را به عنوان یک اثر صرفاً اجتماعی-روایی معرفی کردند.

دوره دوم (ب): ترجمه‌هایی که در دهه‌های بعد به چاپ رسیدند، با رادیکالیسم ادبی و تلاش برای حفظ تمام جزئیات زبان‌شناختی، با جریان‌های فکری چپ‌گرا همسو بودند و بر بُعد مبارزاتی تأکید داشتند.

دوره سوم (ج): ترجمه‌های جدیدتر، با درک مخاطب جهانی‌شده و ادبیاتی که از کلیشه‌های سیاسی فاصله گرفته، تلاش می‌کنند تا عمق فلسفی و انسانی رمان را به نمایش بگذارند، و به این ترتیب، امکان جذب خواننده‌ای با سلایق متنوع‌تر را فراهم می‌کنند. این ترجمه‌ها، اثر را به عنوان یک «اثر جهانی درباره بقا» مطرح می‌سازند، نه صرفاً یک «بیانیه سیاسی».

۱۴. چالش ترجمه نام‌ها و القاب

نام‌ها در این رمان، به ویژه القاب، نقش مهمی در شکل‌دهی شخصیت دارند.

نام اصلی	نقش در رمان	معادل ترجمه‌شده (رایج)	اهمیت
Ma Joad	ستون خانواده، نماد تاب‌آوری مادران	مادر جواد	حفظ سادگی و قدرت عنوان
Tom Joad	قهرمان مرد، رهاشده از زنجیرهای اجتماع	تام جواد	نامی که باید حس قدرت نهفته او را حفظ کند
Jim Casy	پیامبر و مصلح اجتماعی	جیم کسی	تلفظ باید روان باشد تا سخنرانی‌ها شنیده شود
Uncle John	نماد سنت و مقاومت غیرفعال	عمو جان	ترجمه مستقیم، حس صمیمیت را منتقل می‌کند

در این زمینه، همه ترجمه‌ها تقریباً موفق بوده‌اند، زیرا نام‌های اصلی انگلیسی به شکلی نسبتاً ساده و آوایی به فارسی برگردانده شده‌اند. دشواری در القابی بود که اشتاین‌بک برای گروه‌های اجتماعی (مانند Okie) به کار می‌برد که در ترجمه (الف) اغلب نادیده گرفته شده، اما در ترجمه (ب) و (ج) با ارجاعات توضیحی پوشش داده شده است.

۱۵. مقایسه در زمینه ترجمه توصیفات حسی و فیزیکی

«خوشه‌های خشم» یک رمان بسیار «فیزیکی» است؛ خواننده نه تنها فقر را می‌بیند، بلکه بوی خاک خشک، گرمای شدید و رطوبت کمپ‌ها را حس می‌کند.

مثال: توصیف دست‌های کارگران:
اشتاین‌بک اغلب به دست‌های پینه‌بسته، ترک‌خورده و سیاه شده کارگران اشاره می‌کند.

ترجمه (الف) این توصیفات را به سادگی «دست‌های خسته» خلاصه می‌کند.
ترجمه (ب) با استفاده از واژگان ادبی توصیفی مانند «مشت‌های سنگی» یا «دست‌های چروکیده»، تلاش می‌کند شدت آسیب را نشان دهد.
ترجمه (ج) با استفاده از صفاتی مانند «خشن»، «پاره‌پاره» و اشاره مستقیم به رنگ خاک بر روی پوست، تأثیری ملموس‌تر ایجاد می‌کند که با زبان عامیانه دیالوگ‌ها هماهنگی بیشتری دارد.

این نشان می‌دهد که در انتقال تجربیات حسی که ریشه در زندگی فیزیکی طبقه کارگر دارند، سادگی و صراحت (ترجمه ج) اغلب مؤثرتر از آرایه‌های ادبی سنگین (ترجمه ب) است.

۱۶. اهمیت ترجمه ساختار «انتظار و تعلیق»

اشتاین‌بک در به تصویر کشیدن سفر خانواده جواد، به طور ماهرانه‌ای از ساختار تعلیق استفاده می‌کند: هر بار که به نظر می‌رسد به ثباتی رسیده‌اند، یک مانع بزرگتر سر راهشان قرار می‌گیرد (سفر، گم شدن، شورش، کار اجباری).

ترجمه باید این ریتم صعودی و نزولی اضطراب را حفظ کند.

در ترجمه‌هایی که بیش از حد بر گزارشگری تکیه کرده‌اند (الف)، حس خطر همیشه یکسان و مسطح باقی می‌ماند. در ترجمه‌هایی که ساختار جمله را به شدت تغییر داده‌اند (ب)، گاهی اوقات تنش‌ها به شکلی غیرطبیعی بالا می‌روند.

موفقیت ترجمه (ج) در این بخش به دلیل حفظ ریتم پاراگراف‌بندی و استفاده از افعال کنشی قوی در توصیف حرکت و فرار، به خواننده این امکان را می‌دهد که با هر صفحه، حس پیشروی پرمخاطره را تجربه کند.

۱۷. بررسی تطبیقی در باب طنز تلخ (Dark Humor)

با وجود فضای سنگین رمان، اشتاین‌بک از طنز تلخ و موقعیت‌های مضحک ناشی از فقر (مانند تلاش برای پنهان کردن جسد یا تلاش برای شستن لباس‌های بسیار کثیف در جوی‌های آب) استفاده می‌کند.

این طنز، شکلی از مکانیسم دفاعی شخصیت‌ها است.

انتقال این طنز تلخ یکی از سخت‌ترین کارهاست؛ زیرا طنز اغلب به شدت وابسته به بافت فرهنگی است.

ترجمه (الف): طنز را کاملاً از دست می‌دهد و این صحنه‌ها را صرفاً غم‌انگیز روایت می‌کند.
ترجمه (ب): گاهی طنز را به بیانیه‌ای سیاسی تبدیل می‌کند که خنده‌دار نیست، بلکه صرفاً گزنده است.
ترجمه (ج): با انتخاب واژگان مناسب و حفظ لحن نسبتاً خنثی در دیالوگ‌های طنزآمیز، اجازه می‌دهد تا خواننده خود به طنز موقعیت پی ببرد، که این شکل از طنز (طنز پنهان) بسیار نزدیک‌تر به نیت اشتاین‌بک است.

۱۸. نتیجه‌گیری نهایی: انتخاب مسیر ترجمه

«خوشه‌های خشم» نه تنها یک رمان، بلکه یک مانیفست است که زبان مادری، صدای اجتماع و ساختار روایت را به شکلی بی‌سابقه در هم می‌آمیزد. مقایسه تطبیقی ترجمه‌های فارسی نشان می‌دهد که موفقیت در ترجمه این اثر، مستلزم یک رویکرد متعادل است:

احترام به لحن حماسی: حفظ جنبه شاعرانه و آرمان‌گرایانه فصل‌های میانجی.
بازنمایی صدای طبقاتی: ساده‌سازی دستور زبان در دیالوگ‌ها بدون افتادن به ورطه بی‌هویتی زبانی.
روانی و جریان سیال: ارائه متنی که از لحاظ ساختاری با ریتم زبان فارسی سازگار باشد.

در مجموع، ترجمه مترجم ج با رویکرد مدرن خود، توانسته است با ایجاد یکپارچگی زبانی و حفظ هسته انتقادی، بهترین پلی را میان پیچیدگی‌های فنی متن اشتاین‌بک و تجربه خواننده فارسی‌زبان ایجاد کند. این ترجمه، گرچه ممکن است در برخی اوج‌های ادبی ترجمه (ب) را نداشته باشد، اما در مجموع، یک تجربه یکپارچه و قدرتمند از رنج و امید ارائه می‌دهد که برای یک اثر کلاسیک مدرن، حیاتی است.

۱۹. چشم‌انداز ترجمه آینده

ترجمه آینده «خوشه‌های خشم» می‌تواند با استفاده از فناوری‌های تحلیل زبانی، تلاش کند تا واژگان گویشی اوکلاهامایی را با استفاده از ترکیبی از زبان عامیانه رایج و نشانه‌های دستوری خاص (مانند حذف برخی حروف یا تغییر ترتیب اجزای جمله)، به شکلی ظریف‌تر در دیالوگ‌ها بگنجاند، به گونه‌ای که خواننده فارسی‌زبان، علاوه بر روانی، حس «بیگانگی زبانی» شخصیت‌ها را نیز دریافت کند.

پرسش متداول (FAQ) درباره ترجمه‌های رمان خوشه‌های خشم

۱. «خوشه‌های خشم» در مورد چیست و چرا ترجمه آن دشوار است؟
این رمان داستان خانواده جواد، کشاورزان اوکلاهامایی است که در دوران رکود بزرگ به دلیل خشکسالی و استثمار اقتصادی، مجبور به مهاجرت به کالیفرنیا می‌شوند. ترجمه آن دشوار است زیرا اشتاین‌بک از ترکیبی از زبان محاوره‌ای بسیار ساده (در دیالوگ‌ها) و نثر شاعرانه حماسی (در فصل‌های میانجی) استفاده کرده است که انتقال همزمان این دو لحن به فارسی پیچیده است.

۲. بزرگترین چالش مترجمان این رمان در زبان فارسی چیست؟
بزرگترین چالش، انتقال لهجه و گویش روستایی شخصیت‌ها به فارسی است. از آنجا که فارسی فاقد نظام لهجه‌های منطقه‌ای آمریکایی است، مترجم باید میان حفظ سادگی کلام (برای نشان دادن سطح تحصیلات پایین) و اجتناب از بومی‌سازی نامناسب فرهنگی، تعادل برقرار کند.

۳. «فصل‌های میانجی» (Intercalary Chapters) در این رمان چه نقشی دارند؟
این فصل‌ها که ساختاری مجزا از داستان خانواده جواد دارند، صدای جمعی جامعه، تحلیل‌های جامعه‌شناختی و جنبه‌های فلسفی و اخلاقی رمان را بیان می‌کنند. نثر آن‌ها معمولاً رسمی، بلیغ و حماسی است و تضاد شدیدی با دیالوگ‌های شخصیت‌ها دارد.

۴. «خوشه‌های خشم» به چه معناست و این مفهوم در ترجمه چگونه بازنمایی می‌شود؟
این عنوان استعاره‌ای است از خشم انباشته شده طبقه کارگر و کشاورزان ستم‌دیده که آماده انفجار و شورش است. این عنوان تقریباً در تمام ترجمه‌ها به شکل «خوشه‌های خشم» حفظ شده و بار معنایی اعتراضی خود را به خوبی منتقل می‌کند.

۵. آیا ترجمه‌های مختلف این رمان سانسور شده‌اند؟
بله، در ترجمه‌های قدیمی‌تر (مترجم الف)، به دلیل ملاحظات سیاسی و فرهنگی زمانه، بخش‌هایی از دیالوگ‌های رکیک‌تر یا لحن‌های به شدت اعتراضی شخصیت‌ها، تعدیل یا سانسور شده‌اند. ترجمه‌های معاصرتر معمولاً کمتر تحت تأثیر این ملاحظات قرار گرفته‌اند.

۶. کدام ترجمه از نظر روانی نثر فارسی بهتر عمل کرده است؟
ترجمه معاصر (مترجم ج) به دلیل تمرکز بر روان‌سازی و استفاده از ساختار جملات مدرن، معمولاً سیال‌ترین و کم‌اصطکاک‌ترین تجربه خواندن را برای مخاطب فارسی‌زبان فراهم می‌کند.

۷. کدام ترجمه در بازآفرینی لحن حماسی فصل‌های میانجی موفق‌تر بوده است؟
ترجمه (ب) (رویکرد بازآفرینی لحن) تلاش زیادی برای استفاده از واژگان بلیغ و ساختارهای پیچیده در این فصول به کار برده، اما این تلاش گاهی منجر به ناهمگونی شدید با دیالوگ‌ها شده است.

۸. تفاوت اصلی بین ترجمه کلاسیک (الف) و ترجمه مدرن (ج) چیست؟
ترجمه کلاسیک (الف) بیشتر بر معنای تحت‌اللفظی و داستان‌سرایی متمرکز است و لحن شخصیت‌ها را استاندارد می‌کند. ترجمه مدرن (ج) بر تجربه کلی خواندن، روانی و حفظ تعادل لحنی بین دوگانگی روایت تمرکز دارد.

۹. مفهوم «The Monster» در ترجمه چه شکلی دارد؟
این عبارت به سیستم سرمایه‌داری و بانک‌هایی اشاره دارد که کشاورزان را به فلاکت می‌اندازند. ترجمه‌های خوب، آن را به «هیولای مکنده» یا «ماشین بی‌چهره» ترجمه می‌کنند تا ماهیت مکانیکی و غیرانسانی آن را منتقل کنند.

۱۰. چگونه می‌توانیم بفهمیم یک مترجم در انتقال صدای شخصیت‌ها موفق بوده است؟
اگر دیالوگ‌ها ساده، دارای دستور زبان روزمره (نه لزوماً کاملاً رسمی) باشند و تفاوت لحن آن‌ها با نثر فصل‌های میانجی مشخص باشد، نشان‌دهنده موفقیت مترجم در بازنمایی صدای طبقاتی شخصیت‌ها است.

۱۱. آیا ترجمه بر درک سیاسی رمان تأثیر می‌گذارد؟
بله. ترجمه‌هایی که لحن اعتراضی و واژگان تند را حفظ می‌کنند (مانند ب)، رمان را بیشتر به عنوان یک سند مبارزه طبقاتی معرفی می‌کنند، در حالی که ترجمه‌های تعدیل‌شده، آن را بیشتر به تراژدی فردی تبدیل می‌کنند.

۱۲. ترجمه مناسب برای دانشجویان ادبیات کدام است؟
دانشجویان ممکن است ترجمه (ب) را به دلیل جسارت در تقلید از ساختار متن اصلی و تلاش برای وفاداری فنی، جذاب‌تر بیابند، حتی با وجود ناهمگونی‌های آن.

۱۳. ترجمه مناسب برای خواننده عمومی و اولین تجربه با رمان کدام است؟
ترجمه (ج) به دلیل روانی و عدم ایجاد اصطکاک در خواندن، برای مخاطب عام که صرفاً در پی لذت داستان‌گویی است، توصیه می‌شود.

۱۴. چرا ترجمه طول پاراگراف‌ها مهم است؟
اشتاین‌بک از پاراگراف‌های بسیار بلند برای ایجاد ریتم نفس‌گیر و القای حس تداوم و سنگینی مصیبت استفاده می‌کند. ترجمه بیش از حد این پاراگراف‌ها به جملات کوتاه، این ریتم را از بین می‌برد.

۱۵. نقش جیم کیسی در ترجمه چگونه منعکس می‌شود؟
گفتار جیم کیسی نیازمند تعادل بین سادگی و عمق فلسفی است. ترجمه‌های موفق (مانند ج) لحنی موعظه‌گونه و انسانی را برای او انتخاب می‌کنند که از کلیشه‌های دینی دور است.

۱۶. آیا واژگان جغرافیایی مانند «اوکی» (Okie) ترجمه شده‌اند؟
خیر، معمولاً نام «اوکی» (اشاره به مهاجران اوکلاهامایی) به صورت آوانگاری شده حفظ شده یا با عباراتی مانند «مهاجران آواره» جایگزین می‌شود، زیرا معادل دقیقی در فارسی ندارد.

۱۷. در مقایسه، کدام رویکرد ترجمه‌ای در انتقال حس بقا موفق‌تر است؟
رویکردی که بر صراحت کلامی و سادگی دیالوگ‌ها تأکید دارد (ج)، موفق‌تر است زیرا حس بقا از طریق اعمال روزمره شخصیت‌ها منتقل می‌شود، نه صرفاً از طریق توصیفات ادبی.

۱۸. آیا ترجمه‌ای هست که به طور کامل همه جنبه‌های متن را پوشش دهد؟
خیر. ترجمه یک اثر کلاسیک با این میزان از پیچیدگی زبانی همیشه یک مصالحه است. هر مترجمی مجبور است یکی از جنبه‌ها (مثلاً روانی بر لهجه یا لحن بر ساختار) را فدای دیگری کند.

۱۹. ترجمه «خوشه‌های خشم» چه تأثیری بر ادبیات داستانی ایران گذاشته است؟
این رمان به عنوان نمونه‌ای بارز از ادبیات اجتماعی-حماسی، بر نویسندگان ایرانی تأثیر گذاشته و به عنوان مرجعی برای ترکیب روایت شخصی با نقد ساختارهای کلان اقتصادی در نظر گرفته می‌شود.

۲۰. اگر بخواهیم یک ترجمه واحد را «بهترین» بدانیم، بر چه اساسی است؟
بر اساس تحلیل این مقاله، بهترین ترجمه، آن است که یکپارچگی تجربه خواندن را حفظ کند؛ یعنی روانی متن در عین وفاداری به هسته معنایی و انتقال مؤثر تضاد لحنی اشتاین‌بک (که در ترجمه (ج) مشاهده شد).

ورود / ثبت نام

بررسی و مقایسه تطبیقی ترجمه های رمان «خوشه‌های خشم» اثر جان اشتاین بک: کاوشی در اعماق لحن، ساختار و معنا