از ایرانی تا خارجی؛ معرفی هوش مصنوعی‌هایی که در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل همچنان فعال‌اند

هوش مصنوعی در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل: راهنمای جامع کاربران ایرانی

۱. خاموشی دیجیتال و سردرگمی کاربران

در عصر هوش مصنوعی، دسترسی به ابزارهایی مانند ChatGPT، Gemini، و Copilot به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره، تحصیل و کار تبدیل شده است. این ابزارها نه تنها سرعت ما را افزایش داده‌اند، بلکه نحوه تعامل ما با اطلاعات را نیز متحول کرده‌اند. با این حال، برای میلیون‌ها کاربر ایرانی، یک تهدید دائمی بر سر این دسترسی وجود دارد: قطعی اینترنت بین‌الملل.

این قطعی‌ها ناگهانی و اغلب طولانی هستند و به سرعت زندگی دیجیتال ما را فلج می‌کنند. برای یک برنامه‌نویس، دانشجو یا نویسنده، قطع شدن دسترسی به مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) خارجی، به معنای از دست دادن ابزاری حیاتی است. این شرایط نه تنها یک اختلال فنی، بلکه یک چالش اقتصادی و روانی است. این سند با هدف ارائه یک تحلیل عمیق، تجربه‌محور و سئو شده، به بررسی تأثیر این قطعی‌ها بر اکوسیستم هوش مصنوعی و معرفی جایگزین‌های بومی می‌پردازد. ما می‌خواهیم بفهمیم در تاریکی دیجیتال، چه ابزارهایی برای ما باقی می‌مانند و چگونه می‌توانیم استراتژی‌های خود را برای حفظ بهره‌وری در این شرایط سخت تنظیم کنیم.

۲. تعریف قطعی اینترنت بین‌الملل و تأثیر آن بر هوش مصنوعی

قطعی اینترنت بین‌الملل به وضعیتی اطلاق می‌شود که ارتباطات داده‌ای میان شبکه‌های داخلی یک کشور (مانند ایران) و زیرساخت‌های اینترنت جهانی قطع یا به شدت محدود می‌شود. این اتفاق برخلاف قطعی سراسری اینترنت داخلی است و دقیقاً بر تبادل داده با سرورهای خارج از کشور تأثیر می‌گذارد.

تأثیر مستقیم بر خدمات هوش مصنوعی

اکثر مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی که ما روزانه از آن‌ها استفاده می‌کنیم، به صورت سرویس‌های ابری (Cloud Services) ارائه می‌شوند. این بدان معناست که مغز اصلی مدل (سرورها و GPUها) در خارج از کشور قرار دارد و ما از طریق اینترنت با آن‌ها تعامل می‌کنیم. قطعی اینترنت بین‌الملل مستقیماً این ارتباط را مختل می‌کند:

1. عدم دسترسی به APIها: تعامل با مدل‌ها (چه از طریق وب‌سایت و چه از طریق برنامه‌های سفارشی) از طریق فراخوانی‌های API صورت می‌گیرد. این فراخوانی‌ها نیازمند ارتباط پایدار با سرورهای خارجی هستند.
2. مشکلات احراز هویت و لاگین: حتی اگر بتوانیم به سرورها دسترسی پیدا کنیم، فرآیندهای اولیه ورود و تأیید هویت (Authentication) که معمولاً از طریق سرورهای خارج از کشور مدیریت می‌شوند، با مشکل مواجه می‌شوند.
3. اختلال در CDNها و منابع جانبی: بسیاری از سرویس‌های AI برای افزایش سرعت و پایداری خود از شبکه‌های توزیع محتوا (CDN) استفاده می‌کنند که آن‌ها نیز در دسترس نیستند.

به زبان ساده، در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل، مغز هوش مصنوعی در خارج از دسترس است و این امر وابستگی ما به زیرساخت‌های بومی را آشکار می‌سازد.

۳. چرا اکثر هوش‌های مصنوعی خارجی از کار می‌افتند؟ (API، لاگین، CDN)

برای درک بهتر این معضل، لازم است ساختار فنی این سرویس‌ها را بشناسیم. اکثر LLMهای محبوب بر اساس یک مدل کلاینت-سرور طراحی شده‌اند.

الف. وابستگی به API و ارتباطات لحظه‌ای

هنگامی که شما در مرورگر یا اپلیکیشن ChatGPT متنی را تایپ می‌کنید، درخواست شما (Prompt) باید به سرورهای OpenAI ارسال شود. پس از پردازش توسط مدل (که ممکن است شامل جستجو در دیتابیس‌های خارجی، دسترسی به اطلاعات لحظه‌ای یا ابزارهای جانبی باشد)، پاسخ به شما بازگردانده می‌شود.

این فرآیند نیازمند یک کانال ارتباطی پایدار است. در شرایط قطعی اینترنت بین‌الملل، این کانال ارتباطی برای سرویس‌های خارجی مسدود می‌شود. مدل‌های AI خارجی ذاتاً “آفلاین” کار نمی‌کنند.

ب. چالش‌های مربوط به لاگین و احراز هویت

سرویس‌هایی مانند ChatGPT، Gemini، و Copilot برای دسترسی نیاز به احراز هویت دارند. این احراز هویت اغلب از طریق سرورهای مرکزی انجام می‌شود. اگر این سرورها (که معمولاً در خارج از کشور میزبانی می‌شوند) در دسترس نباشند، سیستم قادر به تأیید هویت شما و اعطای دسترسی به منابع مورد نیاز نخواهد بود.

ج. نقش CDN و تأخیر در پاسخ‌دهی (Latency)

شبکه‌های توزیع محتوا (CDN) به کاهش زمان تأخیر و بهبود تجربه کاربری کمک می‌کنند. با قطع شدن دسترسی به این شبکه‌ها، سرعت بارگذاری رابط کاربری و زمان پاسخ‌دهی مدل‌ها به شدت کاهش یافته یا کاملاً متوقف می‌شود، حتی اگر اتصال بسیار ضعیفی برقرار باشد.

د. وابستگی به سرویس‌های جانبی (Plugin/Tool Calling)

بسیاری از مدل‌های پیشرفته، مانند GPT-4، از قابلیت‌هایی مانند مرور وب (Browsing) یا اجرای کد (Code Interpreter) بهره می‌برند. این قابلیت‌ها نیازمند اتصال به منابع خارجی مانند موتورهای جستجو (Bing، Google) یا کتابخانه‌های نرم‌افزاری موجود در اینترنت هستند که در زمان قطعی بین‌الملل غیرقابل دسترس خواهند بود.

۴. بررسی کامل هوش مصنوعی‌های خارجی در زمان قطعی

در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل، همه سرویس‌های خارجی دچار اختلال می‌شوند، اما شدت این اختلال می‌تواند متفاوت باشد. در اینجا نگاهی به وضعیت ابزارهای محبوب می‌اندازیم:

ChatGPT (OpenAI)

• وضعیت: کاملاً غیرقابل دسترس.
• دلیل: وابستگی شدید به APIهای خارجی، سرورهای میزبانی در خارج از ایران و نیاز به اتصال مداوم برای احراز هویت.
• تجربه کاربران: در زمان قطعی، تلاش برای بارگذاری صفحه وب یا ارسال درخواست به ChatGPT با پیغام خطای اتصال (Connection Timeout) یا عدم پاسخگویی مواجه می‌شود. اشتراک‌های پرمیوم (Plus) نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

Microsoft Copilot (قبلاً Bing Chat)

• وضعیت: کاملاً غیرقابل دسترس.
• دلیل: مبتنی بر مدل‌های OpenAI و متکی بر زیرساخت‌های ابری مایکروسافت آژور (Azure) که در خارج از ایران قرار دارند.
• تجربه کاربران: مشابه ChatGPT، دسترسی کاملاً قطع می‌شود.

Gemini (Google)

• وضعیت: کاملاً غیرقابل دسترس.
• دلیل: میزبانی بر روی سرورهای گوگل و وابستگی به زیرساخت‌های ابری گوگل.
• تجربه کاربران: در زمان قطعی، صفحه اصلی Gemini با خطای اتصال مواجه می‌شود.

DeepSeek

• وضعیت: معمولاً غیرقابل دسترس، اما در برخی شرایط استثناهایی گزارش شده است (بخش بعدی به آن می‌پردازیم).
• دلیل: یک سرویس ابری مستقر در خارج از ایران است.
• تجربه کاربران: در شرایط عادی، دسترسی مشابه سایر سرویس‌های خارجی است.

خلاصه: هیچ‌کدام از هوش‌های مصنوعی پیشرو و خارجی در شرایط قطعی اینترنت بین‌الملل قابل استفاده نیستند.

۵. DeepSeek؛ استثنا یا شایعه؟ (تحلیل فنی + تجربه کاربران)

در میان کاربران ایرانی، شایعاتی درباره فعال بودن DeepSeek (یا سایر مدل‌های مشابه) در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل مطرح می‌شود. این موضوع نیاز به تحلیل فنی دقیق‌تری دارد.

چرا این شایعه مطرح می‌شود؟

1. تنوع مدل‌ها و دسترسی‌ها: DeepSeek مدل‌های مختلفی دارد، از جمله مدل‌های متن‌باز (Open Source) که می‌توانند به صورت محلی (Local) اجرا شوند.
2. استفاده از پروتکل‌های خاص: برخی کاربران تصور می‌کنند با استفاده از روش‌های خاص (مانند VPN یا پروکسی‌هایی که ممکن است در زمان قطعی‌های محدودتر، فعال باشند) می‌توانند به آن دسترسی پیدا کنند.

تحلیل فنی: چرا DeepSeek نیز متکی بر اینترنت است؟

مدل اصلی DeepSeek که کاربران از طریق وب‌سایت deepseek.com به آن دسترسی دارند، یک سرویس ابری است. این سرویس نیز مانند ChatGPT یا Gemini، برای پردازش درخواست‌های شما به سرورهای خود متکی است که خارج از ایران هستند. بنابراین، در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل، DeepSeek نیز از کار می‌افتد.

استثنا: اجرای مدل‌های متن‌باز (Local Models)

تنها حالتی که یک مدل هوش مصنوعی می‌تواند در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل کار کند، زمانی است که مدل به صورت کامل بر روی سخت‌افزار محلی شما (کامپیوتر شخصی یا سرورهای داخلی) نصب و اجرا شود.

• DeepSeek-V2 (نسخه متن‌باز): اگر نسخه‌ای از DeepSeek را دانلود کرده و با استفاده از ابزارهایی مانند LM Studio، Ollama، یا حتی کتابخانه‌هایی مانند Transformers روی یک GPU قدرتمند محلی اجرا کنید، بله، می‌توانید از آن استفاده کنید. اما این کار نیازمند سخت‌افزار مناسب و دانش فنی است و ارتباطی به دسترسی به سایت اصلی DeepSeek ندارد.

نتیجه‌گیری: در مورد دسترسی به وب‌سایت اصلی و سرویس ابری DeepSeek، در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل، مشابه سایر ابزارهای خارجی، این سرویس نیز از کار می‌افتد. شایعات بیشتر به توانایی اجرای مدل‌های متن‌باز آن‌ها به صورت محلی برمی‌گردد.

۶. وضعیت واقعی هوش مصنوعی‌های ایرانی

در شرایط محدودیت‌های اینترنتی، هوش‌های مصنوعی ایرانی که بر روی سرورهای داخلی میزبانی می‌شوند، به عنوان تنها گزینه‌های موجود مطرح می‌شوند. این سرویس‌ها مزایا و معایب خاص خود را دارند که در ادامه به بررسی جامع آن‌ها می‌پردازیم.

الف. گپ‌چی‌پی‌تی (GapGPT)

گپ‌چی‌پی‌تی یکی از اولین نمونه‌های بومی‌سازی شده مدل‌های زبانی است که تلاش کرده تا رابط کاربری و تجربه کاربری نزدیکی به ChatGPT ایجاد کند.

• تحلیل فنی: این پلتفرم معمولاً از مدل‌های متن‌باز (مانند مدل‌های Llama یا Mistral) استفاده می‌کند که آن‌ها را بر روی زیرساخت داخلی خود میزبانی می‌کند.
• قیمت‌گذاری: معمولاً بر اساس مدل‌های اشتراکی یا اعتباری (توکن) کار می‌کند. قیمت‌گذاری باید با توجه به هزینه‌های سرور داخلی و رقابت با مدل‌های خارجی تنظیم شود.
• محدودیت‌ها: بزرگترین چالش این سرویس‌ها، محدودیت در دسترسی به جدیدترین و قدرتمندترین مدل‌های پایه (Base Models) است. اغلب در زمینه استدلال پیچیده (Reasoning)، کدنویسی و دقت اطلاعات، از مدل‌های پیشرو خارجی عقب‌تر هستند.
• دسترسی در قطعی: بله، در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل کاملاً قابل دسترسی است، زیرا زیرساخت آن داخلی است.

ب. ویرا (Vira)

ویرا یک پلتفرم جامع‌تر در حوزه هوش مصنوعی است که خدمات مختلفی را ارائه می‌دهد و تلاش کرده تا مدل‌های خود را توسعه دهد.

• مدل‌ها: ویرا معمولاً بر روی مدل‌های توسعه‌یافته خود یا مدل‌های متن‌باز سفارشی‌سازی شده کار می‌کند.
• “هذیان‌گویی” (Hallucination): همانند سایر مدل‌ها، ویرا نیز ممکن است دچار توهم یا ارائه اطلاعات نادرست شود. این مشکل در مدل‌های داخلی که ممکن است با دیتای کمتری (نسبت به مدل‌های بزرگ خارجی) آموزش دیده باشند، گاهی برجسته‌تر است.
• امکانات: تمرکز ویرا بر روی تولید محتوا، خلاصه‌سازی و ابزارهای کمک‌نویسندگی است.
• دسترسی در قطعی: بله، به دلیل زیرساخت داخلی، در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل قابل استفاده است.

ج. هوشنگ (Hooshang)

هوشنگ معمولاً به عنوان یک پلتفرم هوش مصنوعی با رویکردی متفاوت، گاهی با امکانات پیشرفته‌تر و تمرکز بر کاربردهای خاص معرفی می‌شود.

• مزایا و امکانات پیشرفته: ممکن است در زمینه تحلیل داده‌های خاص یا تولید محتوای فارسی با کیفیت‌تر عملکرد بهتری داشته باشد، بسته به مدل‌های زیربنایی که استفاده می‌کند.
• قیمت‌گذاری: معمولاً مدل‌های قیمتی آن رقابتی با سایر پلتفرم‌های داخلی است.
• دسترسی در قطعی: بله، دسترسی در شرایط قطعی اینترنت بین‌الملل برقرار است.

د. زیگپ (Zigp)

زیگپ یکی دیگر از بازیگران این حوزه است که بر اساس نیاز بازار داخلی، تلاش کرده تا خدماتی ارائه دهد.

• قابلیت‌ها: تمرکز بر تولید متن، پاسخ به سوالات و شاید ابزارهای سازمانی.
• ضعف دیتای قدیمی: یکی از چالش‌های مدل‌های ایرانی، به‌روزرسانی مداوم پایگاه داده آن‌هاست. اگر مدل بر اساس داده‌هایی که تاریخ آن‌ها مشخص است آموزش دیده باشد، در پاسخ به سوالات مربوط به رویدادهای جاری دچار مشکل می‌شود.
• دسترسی در قطعی: بله، دسترسی به سرویس داخلی تضمین شده است.

ه. بله (Bale) – دستیار هوش مصنوعی

پلتفرم پیام‌رسان بله نیز درگاه‌هایی برای استفاده از هوش مصنوعی ارائه داده است.

• کاربرد عمومی: این دستیار بیشتر برای کاربردهای عمومی و پرسش و پاسخ روزمره طراحی شده است و هدف اصلی آن جایگزینی ChatGPT نیست، بلکه ارائه ابزاری ساده و همیشه در دسترس برای کاربران بله است.
• دسترسی در قطعی: بله، چون در بستر داخلی ارائه می‌شود.

و. روبو (Robo) و هوشی (Hooshi)

این‌ها نیز نمونه‌های دیگری از دستیارهای هوش مصنوعی داخلی هستند که بر روی مدل‌های متن‌باز داخلی یا با استفاده از APIهای غیرمستقیم داخلی کار می‌کنند.

• ارزیابی کلی: در شرایط قطعی، این ابزارها شریان‌های حیاتی اطلاعاتی ما هستند، اما کاربران باید انتظار دقت و گستردگی مدل‌های خارجی را از آن‌ها نداشته باشند.

۷. جدول مقایسه کامل AIها از نظر دسترسی، دقت، قیمت و وابستگی

این جدول به کاربران کمک می‌کند تا در شرایط بحرانی قطعی اینترنت، انتخاب هوشمندانه‌تری داشته باشند.

🧠 جمع‌بندی کوتاه تحلیلی

• ChatGPT و Gemini از نظر کیفیت پاسخ و استدلال، بهترین گزینه‌ها هستند، اما در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل عملاً غیرقابل استفاده‌اند.
• هوش مصنوعی‌های ایرانی مزیت اصلی‌شان دسترسی در شرایط محدود اینترنت است، هرچند از نظر به‌روز بودن و دقت، معمولاً یک پله پایین‌تر قرار می‌گیرند.
• DeepSeek از نظر فنی قدرتمند است، اما وابستگی کامل به زیرساخت خارجی باعث می‌شود در شرایط قطعی، عملاً از دسترس خارج شود.

۸. آیا هوش مصنوعی کاملاً بومی داریم؟ (واقعیت vs تبلیغات)

این سوال یکی از مهم‌ترین چالش‌های اکوسیستم هوش مصنوعی در ایران است: آیا مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) کاملاً بومی و بدون وابستگی به تکنولوژی‌های خارجی داریم؟

واقعیت: وابستگی به مدل‌های پایه (Base Models)

بسیاری از “هوش‌های مصنوعی ایرانی” که امروز در دسترس هستند، در واقع Fine-Tuned (بهینه‌سازی‌شده) یا Prompt-Engineered (مهندسی شده با دستورالعمل‌های سیستمی) بر روی مدل‌های متن‌باز خارجی مانند Llama (Meta)، Mistral، یا Falcon هستند.

• آموزش از صفر (Pre-training): آموزش یک مدل زبانی از پایه (Pre-training) نیازمند حجم عظیمی از داده، منابع محاسباتی بسیار قدرتمند (هزاران GPU پیشرفته) و زمان طولانی است. انجام این کار بدون دسترسی به زیرساخت‌های بین‌المللی و فناوری‌های پیشرفته، برای شرکت‌های داخلی بسیار دشوار است.
• داده‌های آموزشی: حتی اگر داده‌های فارسی در دسترس باشند، برای ساخت یک مدل قدرتمند، به دیتای عمومی جهانی و کدهای برنامه‌نویسی نیاز است که دسترسی به آن‌ها معمولاً از طریق ابزارهای خارجی یا دیتابیس‌های بین‌المللی تسهیل می‌شود.

تبلیغات: استقلال در “سرویس‌دهی”

آنچه ما در پلتفرم‌های داخلی شاهد آن هستیم، بیشتر استقلال در لایه سرویس‌دهی و رابط کاربری (Frontend and Service Layer) است. شرکت‌های ایرانی توانسته‌اند با استفاده از مدل‌های متن‌باز، یک پلتفرم داخلی بسازند که در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل کار می‌کند و سرویس ارائه می‌دهد. این یک دستاورد مهم در حوزه زیرساخت است، اما لزوماً به معنای استقلال کامل در فناوری مدل پایه (Base Model Technology) نیست.

نتیجه‌گیری: در حال حاضر، اکثر هوش‌های مصنوعی ایرانی به شدت به مدل‌های پایه متن‌باز خارجی وابسته‌اند. استقلال کامل در آموزش مدل‌های LLM پیشرو، نیازمند سرمایه‌گذاری‌های عظیم و رفع محدودیت‌های دسترسی به سخت‌افزار و دانش روز جهانی است که هنوز به طور کامل محقق نشده است.

۹. نقش اینترنت داخلی و APIهای خارجی

در شرایط فعلی، دو شبکه اینترنتی متضاد در ایران وجود دارد که نقش متفاوتی در عملکرد هوش مصنوعی ایفا می‌کنند:

الف. اینترنت داخلی (ملی)

اینترنت داخلی در زمان قطعی بین‌الملل، تنها راه ارتباطی با سرورهای داخلی است. هوش‌های مصنوعی ایرانی بر بستر همین شبکه فعال هستند.

• مزیت در قطعی: این شبکه در زمان قطعی بین‌الملل فعال است و به کاربران اجازه می‌دهد به خدمات داخلی مانند گپ‌چی‌پی‌تی، ویرا و… دسترسی داشته باشند.
• محدودیت: این سرویس‌ها نمی‌توانند به منابع جهانی دسترسی پیدا کنند و اطلاعات آن‌ها به دیتای آموزشی داخلی محدود می‌شود.

ب. APIهای خارجی و وابستگی‌ها

APIهای خارجی (مانند OpenAI API، Google Gemini API) شریان‌های حیاتی مدل‌های پیشرفته هستند.

• وابستگی برنامه‌نویسان: برنامه‌نویسانی که برنامه‌های خود را بر اساس APIهای خارجی توسعه داده‌اند (مثلاً برای ساخت چت‌بات‌های سفارشی یا ابزارهای اتوماسیون)، در زمان قطعی بین‌الملل با توقف کامل مواجه می‌شوند.
• تأثیر بر توسعه: این وابستگی، ریسک بزرگی برای کسب‌وکارهایی است که زیرساخت آن‌ها بر پایه این APIها بنا شده است.

نکته کلیدی: هوش مصنوعی‌های ایرانی می‌توانند به عنوان یک Backup Plan (برنامه پشتیبان) عالی عمل کنند، اما اگر نیاز به قابلیت‌های پیشرفته جهانی (مانند کدنویسی پیچیده با ابزارهای خارجی یا دسترسی به اطلاعات روز دنیا) داشته باشید، قطعی اینترنت بین‌الملل شما را زمین‌گیر می‌کند.

۱۰. آینده AI در شرایط محدود اینترنت

با توجه به روند فعلی، پیش‌بینی آینده هوش مصنوعی در ایران نیازمند توجه به دو سناریوی اصلی است:

سناریوی ۱: افزایش تمرکز بر هوش مصنوعی آفلاین (On-Device / Local AI)

اگر محدودیت‌های دسترسی به اینترنت بین‌الملل ادامه یابد یا تشدید شود، فشار بر توسعه مدل‌های محلی و “آفلاین” افزایش خواهد یافت.

• مدل‌های کوچک‌تر و کارآمدتر: تمرکز بر توسعه LLMهایی که می‌توانند با منابع سخت‌افزاری کمتر (مثلاً بر روی لپ‌تاپ‌ها یا حتی گوشی‌های هوشمند پیشرفته) اجرا شوند، افزایش می‌یابد. این مدل‌ها ممکن است در دقت پایین‌تر باشند، اما در شرایط قطعی، کارایی حیاتی خواهند داشت.
• نسخه‌های سفارشی‌شده: شرکت‌های داخلی به سمت سفارشی‌سازی مدل‌های متن‌باز و آموزش آن‌ها بر روی داده‌های داخلی با هدف کاهش وابستگی به مدل‌های خارجی حرکت خواهند کرد.

سناریوی ۲: بهبود زیرساخت‌های ارتباطی و کاهش اختلالات

اگر زیرساخت‌های ارتباطی بهبود یابد و دسترسی پایدار به اینترنت بین‌الملل فراهم شود، کاربران دوباره به ابزارهای قدرتمند خارجی روی خواهند آورد. در این حالت، هوش مصنوعی‌های ایرانی باید ارزش افزوده‌ای فراتر از صرف دسترسی آفلاین ارائه دهند تا رقابت کنند.

• هوش مصنوعی ایرانی در نقش مکمل: AIهای ایرانی بیشتر نقش مکمل را ایفا خواهند کرد، به‌ویژه در حوزه‌هایی که داده‌های فارسی‌زبان اهمیت بیشتری دارند (مانند ادبیات، تاریخ محلی و قوانین داخلی).

۱۱. راهنمای انتخاب بهترین هوش مصنوعی در قطعی اینترنت

انتخاب ابزار مناسب در شرایط قطعی، بستگی به نوع کاربری شما دارد:

1. اگر نیاز به پاسخ‌های سریع و عمومی دارید:
   • در زمان اتصال عادی: از ChatGPT یا Gemini استفاده کنید.
   • در زمان قطعی: از دستیارهای هوش مصنوعی ایرانی مانند بله یا هوشی استفاده کنید. این ابزارها برای پرسش و پاسخ‌های روزمره کافی هستند.
2. اگر برنامه‌نویس یا توسعه‌دهنده هستید:
   • در زمان اتصال عادی: مدل‌های خارجی برای کدنویسی و اشکال‌زدایی (Debugging) بهتر عمل می‌کنند.
   • در زمان قطعی: اگر نیاز به اجرای کد دارید، بهترین گزینه نصب محلی مدل‌های متن‌باز (مانند Llama یا Mistral) بر روی سیستم خود است که نیاز به کارت گرافیک قوی دارد. اگر توان سخت‌افزاری ندارید، باید به ابزارهای ایرانی اکتفا کنید که در زمینه کدنویسی ممکن است ضعیف‌تر باشند.
3. اگر دانشجو یا محقق هستید:
   • در زمان اتصال عادی: قابلیت‌های جستجوی مدل‌های خارجی بسیار مفید است.
   • در زمان قطعی: از پلتفرم‌های ایرانی مانند گپ‌چی‌پی‌تی یا ویرا برای خلاصه‌سازی متون داخلی یا تولید ایده‌های اولیه استفاده کنید.

۱۲. توصیه‌های عملی برای کاربران، دانشجویان و برنامه‌نویسان

برای آمادگی در برابر قطعی‌های احتمالی اینترنت بین‌الملل، اقدامات پیشگیرانه زیر را در نظر بگیرید:

توصیه‌ها برای همه کاربران:

• اشتراک‌گیری در پلتفرم‌های داخلی: حداقل در یکی از سرویس‌های داخلی که عملکردشان را می‌پسندید، اشتراک تهیه کنید تا در زمان قطعی به آن‌ها دسترسی داشته باشید.
• تولید محتوای آفلاین: کارهایی که می‌توانید به صورت آفلاین انجام دهید (نوشتن، ویرایش، برنامه‌ریزی) را در این زمان انجام دهید.
• ذخیره‌سازی اطلاعات حیاتی: اطلاعاتی که ممکن است برای دسترسی به سرویس‌های خارجی نیاز داشته باشید (مانند کلیدهای API، کدهای احراز هویت) را به صورت آفلاین ذخیره کنید.

توصیه‌ها برای دانشجویان و پژوهشگران:

• دانلود منابع و مقالات: پیش از قطعی، منابع آموزشی و مقالات مورد نیاز خود را دانلود کنید.
• آماده‌سازی پرسش‌ها: لیستی از سوالات پیچیده خود تهیه کنید تا در زمان اتصال، به سرعت آن‌ها را از مدل‌های خارجی بپرسید. در زمان قطعی، می‌توانید سوالات ساده‌تر را از مدل‌های داخلی بپرسید.

توصیه‌ها برای برنامه‌نویسان و توسعه‌دهندگان:

• Local AI Setup: در صورت امکان، یک مدل متن‌باز سبک (مانند Llama 3 8B) را به صورت محلی نصب و پیکربندی کنید. این کار به شما امکان می‌دهد حتی در زمان قطعی، بخش‌هایی از کدنویسی و تست را پیش ببرید.
• استفاده از APIهای داخلی: در صورت امکان، پروژه‌های جدید را طوری طراحی کنید که در صورت قطع شدن دسترسی به APIهای خارجی، بتوانند به صورت خودکار به APIهای داخلی سوئیچ کنند (Fallback Mechanism).
• ذخیره کلیدهای API و داکیومنت‌ها: تمام مستندات و کلیدهای API را در یک مکان امن آفلاین نگهداری کنید.

۱۳. سناریوهای محتمل آینده اینترنت و AI در ایران

آینده هوش مصنوعی در ایران به شدت به وضعیت زیرساخت‌های اینترنت وابسته است.

سناریوی ۱: اینترنت پایدار (امیدوارکننده)

در این سناریو، دسترسی به اینترنت بین‌الملل پایدار و قابل اعتماد می‌شود. هوش‌های مصنوعی داخلی به عنوان مکمل و تقویت‌کننده مدل‌های خارجی عمل می‌کنند، خصوصاً در حوزه داده‌های فارسی. کاربران از قدرت مدل‌های پیشرفته جهانی بهره‌مند می‌شوند و هوش مصنوعی‌های بومی بر توسعه مدل‌های اختصاصی تمرکز می‌کنند.

سناریوی ۲: اینترنت محدود و قطعی‌های مکرر (واقعیت فعلی)

در این سناریو، قطعی‌های اینترنت بین‌الملل بخشی از واقعیت دیجیتال باقی می‌مانند. این شرایط باعث می‌شود:

• رشد هوش مصنوعی‌های داخلی: پلتفرم‌های داخلی که مستقل عمل می‌کنند، بازار بزرگتری پیدا می‌کنند.
• سرمایه‌گذاری در سخت‌افزار محلی: دولت و بخش خصوصی برای کاهش وابستگی به خارج، سرمایه‌گذاری بیشتری در دیتاسنترها و GPUهای داخلی خواهند کرد.
• کاهش سرعت جهانی شدن: تأخیر در دسترسی به پیشرفت‌های جهانی هوش مصنوعی، شکاف تکنولوژیک با کشورهای دیگر را افزایش می‌دهد.

سناریوی ۳: ایزولاسیون کامل اینترنت

اگر اینترنت بین‌الملل کاملاً قطع شود، توسعه هوش مصنوعی در ایران به شدت کند خواهد شد. تنها راه، آموزش مدل‌های متن‌باز از صفر با استفاده از منابع داخلی و دیتای فارسی خواهد بود که هزینه‌های بسیار بالایی را به دنبال دارد و ممکن است منجر به تولید مدل‌هایی با دقت پایین‌تر از سطح جهانی شود.

۱۴. جمع‌بندی نهایی: هوش مصنوعی، تاب‌آوری و استراتژی

قطعی اینترنت بین‌الملل یک یادآور تلخ از وابستگی ما به زیرساخت‌های جهانی است. در این شرایط، هوش مصنوعی‌های خارجی از دسترس خارج می‌شوند و این امر ما را وادار به استفاده از ابزارهای داخلی می‌کند.

هوش مصنوعی‌های ایرانی در زمان قطعی، تنها نقطه امید برای حفظ بهره‌وری دیجیتال هستند. اگرچه این ابزارها ممکن است به قدرت و دقت مدل‌های پیشرو جهانی نرسند، اما برای کارهای روزمره، جستجوی اطلاعات داخلی و نوشتن متن، گزینه‌های قابل اعتمادی هستند.

استراتژی اصلی برای کاربران ایرانی باید استفاده هوشمندانه و چندوجهی باشد: در زمان اتصال، از ابزارهای خارجی برای کارهای پیچیده استفاده کنید و همزمان، با شناخت دقیق قابلیت‌های ابزارهای داخلی، برای زمان قطعی آماده باشید.

---

پرسش‌های متداول (FAQ) سئو شده

Q1: آیا ChatGPT بدون اینترنت کار می‌کند؟

A: خیر. ChatGPT (و سایر مدل‌های مبتنی بر وب مانند Gemini و Copilot) به سرورهای خارجی متصل هستند و برای پردازش درخواست‌ها به اینترنت بین‌الملل نیاز دارند. در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل، این سرویس‌ها از کار می‌افتند.

Q2: بهترین هوش مصنوعی ایرانی در زمان قطعی اینترنت کدام است؟

A: بهترین هوش مصنوعی ایرانی بستگی به نیاز شما دارد. برای کارهای عمومی، دستیارهای موجود در پیام‌رسان‌هایی مانند “بله” یا پلتفرم‌هایی مانند گپ‌چی‌پی‌تی، ویرا و هوشنگ می‌توانند جایگزین‌های مناسبی باشند.

Q3: آیا DeepSeek واقعاً در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل فعال است؟

A: خیر، نسخه وب DeepSeek (سرویس ابری) مانند سایر مدل‌های خارجی است و در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل غیرقابل دسترسی خواهد بود. تنها مدل‌هایی که از DeepSeek استفاده می‌کنند و به صورت محلی (Local) بر روی سیستم شما نصب شده‌اند، بدون نیاز به اینترنت کار می‌کنند.

Q4: آیا هوش مصنوعی‌های ایرانی کاملاً مستقل و بومی هستند؟

A: خیر، اکثر هوش مصنوعی‌های ایرانی از مدل‌های پایه متن‌باز (Open Source) خارجی مانند Llama یا Mistral استفاده کرده و آن‌ها را با داده‌های فارسی Fine-Tune کرده‌اند. استقلال کامل در آموزش مدل‌های پیشرفته از صفر، نیازمند منابع سخت‌افزاری و دیتای عظیمی است که هنوز به طور کامل محقق نشده است.

Q5: آیا خرید اشتراک هوش مصنوعی‌های ایرانی ارزش دارد؟

A: بله، اگر به طور مداوم از این ابزارها استفاده می‌کنید، خرید اشتراک در پلتفرم‌های داخلی (مانند گپ‌چی‌پی‌تی یا ویرا) به شما کمک می‌کند تا در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل به ابزاری پایدار و همیشه در دسترس دسترسی داشته باشید.

Q6: آیا می‌توانم GPT-4 را به صورت آفلاین استفاده کنم؟

A: خیر. GPT-4 یک مدل کاملاً ابری است و به سرورهای OpenAI نیاز دارد. برای استفاده آفلاین، باید مدل‌های متن‌باز (مانند Llama 3) را روی سخت‌افزار محلی خود اجرا کنید.

Q7: در زمان قطعی، چه جایگزینی برای کدنویسی با AI وجود دارد؟

A: در زمان قطعی، جایگزین اصلی، اجرای مدل‌های متن‌باز سبک (مانند مدل‌های Llama یا Mistral) به صورت محلی بر روی کامپیوتر شما است. این کار به سخت‌افزار قوی (به خصوص GPU) نیاز دارد.

Q8: چرا مدل‌های ایرانی در مقایسه با ChatGPT کندتر هستند؟

A: کندی ممکن است به دلیل منابع سخت‌افزاری محدودتر در دیتاسنترهای داخلی، حجم بالای درخواست‌ها در زمان قطعی و یا بهینه‌سازی کمتر مدل‌های پایه مورد استفاده آن‌ها باشد.

Q9: آیا VPNها می‌توانند دسترسی به ChatGPT را در زمان قطعی بین‌الملل برقرار کنند؟

A: خیر. VPNها به شما کمک می‌کنند تا محدودیت‌های جغرافیایی را دور بزنید یا فیلترینگ داخلی را دور بزنید. اما اگر اینترنت بین‌الملل به طور کلی قطع باشد، VPN نیز کار نخواهد کرد زیرا مسیر ارتباطی خارجی مسدود است.

Q10: هوش مصنوعی‌های ایرانی بیشتر بر چه مدل‌هایی تمرکز دارند؟

A: اغلب بر روی مدل‌های متن‌باز معروف مانند خانواده Llama، Mistral و مدل‌های مشابه متمرکز هستند که آن‌ها را برای زبان فارسی بهینه‌سازی کرده‌اند.

Q11: آیا هوش مصنوعی ایرانی می‌تواند به داده‌های لحظه‌ای و روز دنیا دسترسی داشته باشد؟

A: خیر. دسترسی به داده‌های لحظه‌ای معمولاً نیاز به قابلیت Browsing یا جستجو دارد که در مدل‌های ایرانی به دلیل وابستگی به منابع خارجی، معمولاً محدود یا غیرفعال است.

Q12: آیا قطعی اینترنت بر روی APIهای ایرانی تأثیر می‌گذارد؟

A: خیر، اگر APIهای ایرانی بر روی زیرساخت داخلی میزبانی شده باشند، در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل به طور کامل کار می‌کنند.

Q13: آیا مدل‌های قدیمی‌تر مانند GPT-3.5 در زمان قطعی کار می‌کنند؟

A: خیر، تمامی نسخه‌های ChatGPT (شامل GPT-3.5 و GPT-4) نیازمند اتصال به سرورهای OpenAI هستند.

Q14: اگر از سرویس‌های ابری ایرانی استفاده کنم، آیا داده‌های من امن است؟

A: امنیت داده‌ها بستگی به سیاست‌های حفظ حریم خصوصی هر پلتفرم ایرانی دارد. باید در زمان ثبت‌نام سیاست‌های آن‌ها را بررسی کنید، هرچند که زیرساخت داخلی ریسک کمتری از نظر دسترسی خارجی دارد.

Q15: آیا می‌توانم یک مدل AI را روی لپ‌تاپ معمولی اجرا کنم؟

A: اجرای مدل‌های بسیار بزرگ (مانند GPT-4) بدون GPU قدرتمند ممکن نیست. اما مدل‌های کوچک‌تر (مانند Llama 3 8B یا Phi-3) با رم کافی (حدود ۱۶ گیگابایت) و CPU مناسب قابل اجرا هستند، هرچند سرعت پاسخ‌دهی پایین‌تر خواهد بود.

Q16: آیا هوش مصنوعی‌های داخلی قابلیت چندزبانه دارند؟

A: بله، اما کیفیت آن‌ها در زبان‌های غیرفارسی معمولاً به مراتب پایین‌تر از مدل‌های جهانی است.

Q17: در زمان قطعی، بهترین ابزار برای خلاصه‌سازی متون فارسی چیست؟

A: استفاده از پلتفرم‌های ایرانی که قابلیت خلاصه‌سازی دارند (مانند ویرا یا گپ‌چی‌پی‌تی) در این شرایط بهترین گزینه است.

Q18: آیا اجرای مدل‌های متن‌باز محلی، به اینترنت داخلی نیاز دارد؟

A: خیر. اگر مدل به صورت کامل روی سیستم شما نصب و اجرا شود، برای پردازش درخواست‌ها نیازی به هیچ‌گونه اینترنتی (داخلی یا بین‌المللی) ندارد.

Q19: تفاوت اصلی بین ابزارهای ایرانی و خارجی در زمان قطعی چیست؟

A: ابزارهای ایرانی در زمان قطعی قابل دسترسی هستند و بر روی زیرساخت داخلی کار می‌کنند، اما ممکن است در دقت و قابلیت‌های پیشرفته عقب‌تر باشند. ابزارهای خارجی در زمان قطعی از کار می‌افتند.

Q20: آیا می‌توانم اشتراک ChatGPT را در زمان قطعی بین‌الملل استفاده کنم؟

A: خیر. ماهیت سرویس‌های خارجی این است که برای هر درخواست، نیاز به ارتباط زنده با سرورها دارند، بنابراین اشتراک پرمیوم نیز در زمان قطعی قابل استفاده نیست.