انقلاب در مقررات گمرکی؛ تعرفه واردات خودرو برقی فقط ۴ درصد شد و بازار وارداتی‌ها دگرگون می‌شود

🚗 تعرفه‌ جدید واردات خودرو ابلاغ شد؛ مدل‌های برقی تنها ۴ درصد

پایان هفت‌ماه بلاتکلیفی در بازار وارداتی‌ها

پس از بیش از هفت ماه بلاتکلیفی و اختلاف‌نظر میان دولت و مجلس، سرانجام تعرفه‌های تازه‌ی واردات خودرو اعلام و ابلاغ شد. این اصلاحیه که از سوی مجلس و با تأیید دولت نهایی شده، مسیر واردات خودروهای نو و کارکرده تا پنج سال ساخت را باز می‌کند و ساختار جدیدی برای حقوق ورودی خودروها در سال ۱۴۰۴ تعیین می‌نماید.

این تصمیم در حالی گرفته شد که موضوع واردات خودرو در ماه‌های اخیر، به یکی از چالش‌برانگیزترین بحث‌های اقتصادی کشور تبدیل شده بود. بازار در انتظار شفافیت، با توقف چندماهه‌ی ثبت سفارش روبه‌رو شد و فعالان بازار خودرو نسبت به آینده‌ی قیمت‌ها و سیاست ارزی دولت در بلاتکلیفی قرار داشتند.

🔹 ورود قانون به مناقشه‌ی تعرفه‌ای

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز سه‌شنبه با صدور نامه‌ای رسمی به هیئت دولت، به این بلاتکلیفی پایان داد. بر اساس اعلام او، دولت مجاز است واردات خودروهای نو و کارکرده را با ارز متقاضی انجام دهد و تعرفه‌های مصوب جدید از این پس لازم‌الاجراست.

این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که اختلافات بر سر نحوه‌ی تعیین تعرفه‌ها بین هیئت تطبیق مقررات مجلس و دولت بالا گرفت. در خردادماه سال جاری، هیئت وزیران مصوبه‌ای را تصویب کرده بود که براساس آن، تعرفه‌ها به‌صورت پلکانی و متناسب با حجم موتور تغییر می‌کرد؛ اما هیئت تطبیق مقررات مجلس آن را مغایر با قانون بودجه دانست. در پی این اختلاف، دیوان عدالت اداری اجرای دستورالعمل دولت را به‌صورت موقت متوقف کرد تا بررسی‌های قانونی تکمیل شود.

اکنون با تأیید مجلس، نسخه‌ی اصلاح‌شده‌ی همان مصوبه با چند تغییر جزئی و تعدیل نرخ‌ها به دولت ابلاغ شده و مسیر قانونی آن تثبیت گردیده است.

🔹 جزئیات کامل تعرفه‌های جدید واردات

اصلاحیه‌ی جدید جدول تعرفه‌ها، نرخ‌های واردات برای خودروهای بنزینی، هیبریدی و تمام‌برقی را به‌صورت دقیق مشخص کرده است.

فهرست رسمی بدین شرح است:

این تغییرات عملاً به معنی آزادسازی قانونی واردات خودروهای کارکرده است؛ زیرا محدودیت سال ساخت تا سقف پنج سال پذیرفته شده و واردکنندگان می‌توانند با استفاده از ارز متقاضی، فرآیند ثبت سفارش را آغاز کنند.

کاهش نرخ تعرفه برای خودروهای برقی تا حد ۴ درصد را باید مهم‌ترین بخش این جدول دانست — اقدامی که از نگاه کارشناسان، نشانه‌ی رویکرد تازه‌ی دولت برای توسعه‌ی حمل‌ونقل پاک و حمایت از محصولات کم‌مصرف و بدون آلایندگی است.

🔹 پیامد این تصمیم در بازار

کارشناسان اقتصادی معتقدند اجرای این سیاست جدید می‌تواند بازار را از رکود خارج کند و رقابت میان برندهای مختلف را افزایش دهد. پیش‌تر تعرفه‌های سنگین (به‌ویژه در بازه‌ی بالای ۲۰۰۰ سی‌سی) مانع ورود برندهای میان‌رده و تازه‌به‌سوق شده بود.

اکنون با کاهش تعرفه برای خودروهای کم‌مصرف، انتظار می‌رود شرکت‌های فعال در بازارهای خاورمیانه و شرق آسیا تمایل بیشتری برای حضور در ایران پیدا کنند. خودروسازان چینی و برندهای برقی اروپایی از اولین گروه‌هایی خواهند بود که احتمالاً از این فرصت استفاده می‌کنند.

در عین حال، فعالان بازار هشدار می‌دهند که مشکل اصلی همچنان تخصیص ارز است. اگرچه دولت اجازه‌ی واردات با ارز متقاضی را صادر کرده، اما محدودیت‌های ارزی بانک مرکزی در عمل ممکن است واردکنندگان کوچک را با مشکل مواجه کند.

برخی کارشناسان نیز نسبت به اثر کوتاه‌مدت این اصلاحیه بر کاهش قیمت‌ها ابراز تردید کرده‌اند؛ چرا که صدور مجوز واردات به خودی خود سبب افت فوری قیمت‌ها نمی‌شود و لازم است روند ثبت سفارش، حمل و ترخیص خودروها به ثبات برسد.

🔹 تغییر مسیر به‌سوی خودروهای پاک

تخفیف چشمگیر چهاردرصدی برای خودروهای برقی، از سیاست‌گذاری جدید دولت در چارچوب سند توسعه‌ی حمل‌ونقل سبز ایران ۱۴۰۵ سرچشمه می‌گیرد. هدف از آن، افزایش سهم خودروهای تمام‌برقی تا ۱۵ درصد از واردات سالانه است.

درواقع، دولت با کاهش تعرفه و تسهیل صدور مجوز پلاک، در پی آن است که بازار داخلی را برای استقبال از محصولات جدید آماده سازد. در ماه‌های اخیر چند خودروساز بزرگ آسیایی از جمله BYD و MG و همچنین شرکت‌های اروپایی مانند Renault و Volkswagen، علاقه‌مندی خود را برای عرضه‌ی مدل‌های EV در بازار ایران ابراز کرده‌اند.

کارشناسان محیط‌زیست نیز این سیاست را گامی عملی به‌سوی کاهش آلایندگی CO₂ می‌دانند؛ چرا که میانگین انتشار آلاینده‌ها در ناوگان فعلی ایران بیش از ۲٫۵ برابر میانگین جهانی است.

🔹 نتیجه نهایی: بازاری که منتظر جهش است

ابلاغ این تعرفه‌ها سرانجام به دوره‌ی بلاتکلیفی واردکنندگان پایان داد. از این پس شرکت‌ها مجازند برای خودروهای نو و کارکرده ثبت سفارش انجام دهند، مشروط بر آنکه مراحل ارزی و گمرکی بر اساس نرخ‌های مصوب جدید انجام شود.

اگرچه هنوز برخی بندهای اجرایی (مانند سقف قیمت و تعداد خودروهای قابل ثبت سفارش در هر کارت بازرگانی) نیاز به شفاف‌سازی دارد، اما در کل فضای بازار را می‌توان «روشن‌تر از گذشته» توصیف کرد.

در کوتاه‌مدت، انتظار افزایش تیتر اخبار درباره‌ی ثبت‌نام خودروهای وارداتی و آغاز عرضه‌ی مدل‌های برقی در بنادر جنوبی وجود دارد. تحلیل‌گران بر این باورند که سال ۱۴۰۴ می‌تواند نقطه‌ی عطفی در تحول ساختار بازار وارداتی ایران باشد — فصلی که شاید برای نخستین بار خودروهای EV برای اقشار بیشتری دست‌یافتنی شود.

❓ بخش سؤالات متداول (FAQ)

۱. آیا واردات خودروهای کارکرده الآن مجاز است؟

بله. طبق مصوبه‌ی جدید، واردات خودروهای کارکرده تا پنج سال ساخت مجاز است، به‌شرط آنکه با ارز متقاضی انجام شود.

۲. پایین‌ترین تعرفه واردات مربوط به کدام خودروهاست؟

خودروهای تمام‌برقی تنها با ۴ درصد تعرفه گمرکی وارد کشور می‌شوند.

۳. تعرفه خودروهای هیبریدی چقدر است؟

برای خودروهای هیبریدی نرخ ۱۵ درصد تعیین شده است.

۴. آیا تعرفه‌ها برای خودروهای بالای ۳۰۰۰ سی‌سی افزایش یافته؟

بله. طبق جدول جدید، نرخ تعرفه برای خودروهای بالای ۳۰۰۰ سی‌سی حداکثر به ۱۹۰ درصد می‌رسد.

۵. ارز متقاضی یعنی چه؟

به این معناست که واردکننده باید ارز موردنیاز را از منابع شخصی یا بازار آزاد تأمین کند، نه از سهمیه‌ی دولتی.

۶. آیا این مصوبه شامل خودروهای مونتاژی هم می‌شود؟

خیر، مصوبه فقط برای خودروهای وارداتیِ کامل (CBU) اعمال می‌گردد و تولیدات مونتاژی همچنان تابع مقررات داخلی هستند.

۷. این تصمیم چه تأثیری بر قیمت بازار دارد؟

در کوتاه‌مدت ممکن است قیمت‌ها اندکی کاهش یابد، اما تأثیر اصلی پس از ورود نخستین محموله‌ها قابل مشاهده خواهد بود.

۸. آیا واردات خودروهای برقی نیاز به مجوز خاص دارد؟

بله؛ واردکنندگان باید تأییدیه‌ی وزارت صمت و مجوز نصب ایستگاه شارژ مربوطه را دریافت کنند تا شماره‌گذاری انجام شود.

📊 جمع‌بندی

ابلاغ قانون جدید تعرفه واردات خودرو، آغازی بر فصل تازه‌ای از رقابت، تنوع و ورود فناوری‌های پاک به بازار ایران است. با تعیین نرخ پلکانی و تخفیف ویژه برای مدل‌های برقی، چشم‌انداز تازه‌ای برای خودروهای وارداتی در سال ۱۴۰۴ ترسیم شده است – بازاری که پس از سال‌ها انتظار، اکنون دوباره در حال جان گرفتن است.