آیفون ایر؛ تیر خلاص جاه‌طلبی اپل با سقوط بی‌سابقه در تولید

گزارش‌های تازه از منابع معتبر آسیایی، از جمله مؤسسه ژاپنی Mizuho Securities، نشان می‌دهد که اپل با یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های تولید خود در دهه اخیر روبه‌رو شده است. پروژه جاه‌طلبانه آیفون ایر که با هدف معرفی نسل تازه‌ای از گوشی‌های فوق باریک طراحی شده بود، اکنون با کاهش چشمگیر حجم تولید مواجه شده است. تصمیم جدید اپل برای کاهش تیراژ این مدل، بازتابی از بازخورد سرد بازار و عملکرد فروش پایین‌تر از انتظار است.

طبق گزارش‌ها، اپل قصد دارد تولید آیفون ایر را حدود یک میلیون دستگاه کاهش دهد. این عدد در نگاه اول شاید بزرگ جلوه نکند، اما با توجه به مقیاس تولید اپل و اهمیت این مدل در نقشه راه آینده آیفون‌ها، نشانه‌ای آشکار از تغییر اولویت‌های تجاری شرکت محسوب می‌شود. در سالی که سایر مدل‌های خانواده آیفون ۱۷ موفقیت‌های قابل‌توجهی را ثبت کرده‌اند، آیفون ایر تبدیل به استثنایی نا‌امیدکننده شده است.

عملکرد متفاوت خانواده آیفون ۱۷

در حالی‌که آیفون ایر با رشد منفی مواجه شده، نسخه‌های استاندارد، پرو و پرو مکس از سری آیفون ۱۷ عملکرد درخشانی از خود نشان داده‌اند. تحلیل‌های بازار نشان می‌دهد که مدل استاندارد آیفون ۱۷ توانسته با طراحی پایدار و بهینه‌سازی سخت‌افزاری، ضمن حفظ قیمت مناسب، طرفداران بیشتری نسبت به نسل‌های گذشته جذب کند.

در سوی دیگر، مدل‌های پرو و پرو مکس نیز با بهره‌گیری از تراشه قدرتمند A18 Pro، دوربین سه‌گانه ارتقاءیافته و باتری‌های بادوام‌تر، به انتخاب اصلی کاربران حرفه‌ای و کاربران تجاری تبدیل شده‌اند. همین موفقیت‌ها اپل را بر آن داشت تا تولید کلی خانواده آیفون ۱۷ را از ۸۸ میلیون دستگاه به بیش از ۹۴ میلیون تا اوایل سال ۲۰۲۶ افزایش دهد. این افزایش تولید نشان‌دهنده اعتماد اپل به فرمول اثبات‌شده‌ی خود در مدل‌های پرچم‌دار است.

چرا آیفون ایر شکست خورد؟

آیفون ایر قرار بود نماینده ورود اپل به عصر گوشی‌های فوق باریک با طراحی مینیمالیستی باشد. صنعتی که پیش‌تر سامسونگ با مدل‌هایی مثل Galaxy S25 Edge در آن آزمایش‌هایی انجام داده بود. اما برخلاف تصور اولیه، بازار چنین محصولاتی به اشباع نرسید، بلکه با استقبال سرد روبه‌رو شد. کارشناسان حوزه سخت‌افزار معتقدند دو عامل کلیدی در این شکست نقش داشته‌اند: ظرفیت باتری پایین و قیمت بالا.

در طراحی‌های فوق باریک، فضای داخلی دستگاه محدود می‌شود و عملاً جایی برای باتری بزرگ‌تر باقی نمی‌ماند. مصرف‌کنندگان در بازارهای بزرگ مانند چین و آمریکا، معمولاً عمر باتری را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین معیارهای انتخاب گوشی در نظر می‌گیرند. بر اساس معیارهای استاندارد، یک گوشی پرچم‌دار باید حداقل ۱۴ ساعت پخش ویدئو یا ۲۴ ساعت مکالمه مداوم را پشتیبانی کند. در مقابل، گزارش‌ها حاکی از آن است که آیفون ایر در استفاده‌های سنگین، نهایتاً ۷ تا ۸ ساعت دوام می‌آورد.

کاهش ظرفیت باتری (که در این مدل به ۳۰۰۰ میلی‌آمپر ساعت محدود شد)، همراه با قیمت بالاتر از ۱۲۰۰ دلاری آیفون ایر، باعث شد بسیاری از مشتریان بالقوه به سمت مدل‌های پرو مکس متمایل شوند، جایی که با پرداخت مبلغی بیشتر، باتری با ظرفیت حداقل ۴۸۰۰ میلی‌آمپر ساعت و قابلیت‌های حرفه‌ای‌تری دریافت می‌کنند. تحلیل هزینه-فایده برای مصرف‌کننده، آیفون ایر را توجیه نمی‌کرد.

مقایسه با رویکرد سامسونگ و موتورولا

شکست آیفون ایر تنها محدود به اپل نیست. در سال ۲۰۲۵، سامسونگ نیز با مشکل مشابهی در فروش Galaxy S25 Edge مواجه شد. فرم فکتور مشابه، یعنی بدنه فوق باریک و نمایشگر خمیده، نتوانست توجه گسترده‌ای جلب کند. حتی برخی گزارش‌ها از درون کارخانه‌های سامسونگ حاکی از آن است که تولید نسل بعدی یعنی Galaxy S26 Edge به‌طور کامل لغو شده، و شرکت تصمیم گرفته مدل Plus را با طراحی سنتی‌تر بازگرداند. این نشان می‌دهد که در بخش گوشی‌های فوق باریک، به دلیل محدودیت‌های فیزیکی، سودآوری به چالش کشیده شده است.

در این بین، برندهایی نظیر موتورولا نیز دست به آزمون متفاوتی زدند. مدل Moto X70 با تمرکز بر تعادل میان ضخامت، قیمت و باتری، به عنوان الگوی موفقی در بخش میان‌رده مطرح شد. این محصول نه‌تنها ارزان‌تر است، بلکه با باتری ۵۰۰۰ میلی‌آمپرساعتی، عمر بسیار بالاتری نسبت به آیفون ایر ارائه می‌کند. طبق آمار فروش منطقه‌ای، سودآوری موتورولا از این مدل به دلیل حفظ طراحی کاربردی، نسبت به اپل در این بخش خاص، بالاتر بوده است.

جدول مقایسه عملکرد مدل‌های باریک (تخمینی بر اساس گزارش‌های بازار)

مدلضخامت (میلی‌متر)ظرفیت باتری (mAh)قیمت اولیه (دلار)عملکرد بازارآیفون ایر۶.۷۳۰۰۰۱۲۵۰ضعیفGalaxy S25 Edge۷.۰۳۵۰۰۱۱۰۰متوسط رو به پایینMoto X70۷.۸۵۰۰۰۶۹۹قویآیفون ۱۷ پرو مکس۷.۸۴۸۰۰۱۱۹۹بسیار قوی

همانطور که در جدول مشخص است، تفاوت در باتری و قیمت، تعیین‌کننده موفقیت یا شکست در جذب مشتری بوده است.

استراتژی اپل پس از شکست آیفون ایر

کاهش تولید آیفون ایر تنها یک تصمیم مقطعی نیست، بلکه بخشی از چرخش استراتژیک اپل به سمت تمرکز بر مدل‌های پر سودتر تلقی می‌شود. منابع نزدیک به خطوط تولید چین اعلام کرده‌اند که اپل در حال بازنگری گسترده در ساختار پروژه‌های سبک‌وزن و فوق باریک خود است. این احتمال وجود دارد که طراحی آیفون ایر در نسل بعدی با تغییرات بنیادی — از جمله افزایش ضخامت اندک برای جا دادن باتری بزرگ‌تر — همراه شود.

برخی تحلیلگران معتقدند اپل باید حداقل ضخامت ۷.۵ میلی‌متر را برای حفظ استاندارد روزانه باتری حفظ کند. اگر اپل بخواهد ضخامت را به ۷.۰ میلی‌متر برساند، نیازمند استفاده از باتری‌های حالت جامد (Solid-State Batteries) است که هنوز از نظر تجاری مقرون به صرفه نیستند.

علاوه بر آن، تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند اپل از تجربیات حاصل از این شکست در توسعه محصولات آینده مانند آیفون Fold 2027 (گوشی تاشوی اپل) استفاده کند. این شرکت معمولاً پس از هر شکست تجاری، بهبودهای قابل‌توجهی در نسل‌های بعدی خود ارائه می‌دهد؛ همان‌طور که پس از عملکرد ضعیف iPhone XS در ۲۰۱۸، با معرفی طراحی جذاب iPhone 11 توانست اعتماد کاربران را بازسازی کند. این بازنگری شامل بهبود در مدیریت حرارت و ادغام بهتر تراشه‌ها با سخت‌افزار فیزیکی است.

تأثیر اقتصادی این شکست بر زنجیره تأمین اپل

بر اساس داده‌های اولیه از شرکای تولیدی در تایوان و چین، کاهش سفارش آیفون ایر موجب شده تراز مالی برخی تأمین‌کنندگان مانند Foxconn و Pegatron با کاهش درآمد روبه‌رو شوند. قطعاتی مانند ماژول‌های خنک‌کننده فوق نازک و پنل‌های OLED مخصوص این مدل که توسط LG Display تأمین می‌شد، اکنون با کاهش شدید تقاضا مواجه شده‌اند.

تخمین زده می‌شود که کاهش تولید یک میلیون دستگاه، به معنای لغو سفارش برای حدود ۵۰۰ میلیون دلار قطعه باشد. تحلیلگران معتقدند این کاهش در نیمه دوم ۲۰۲۵ حدود ۴.۵٪ تأثیر منفی بر سود خالص فعالان زنجیره تأمین خواهد داشت، هرچند این میزان توسط افزایش سفارشات برای مدل‌های پرو جبران خواهد شد.

این وضعیت، شرکت‌هایی را که سرمایه‌گذاری سنگینی روی خطوط تولید اختصاصی برای فرم فکتور آیفون ایر انجام داده بودند، به شدت تحت فشار قرار داده است. این شرکت‌ها اکنون مجبورند خطوط تولید خود را برای سازگاری با مدل‌های آیفون ۱۷ استاندارد و پرو بازسازی کنند که نیازمند هزینه‌های اضافی برای انطباق مجدد قالب‌ها و ابزارهای تولید است.

بازتاب رسانه‌ای و واکنش تحلیلگران

در فضای مجازی، اخبار مربوط به شکست آیفون ایر واکنش‌های متفاوتی برانگیخته است. بسیاری از کاربران در شبکه‌های اجتماعی نوشتند که لاغری بیش از حد این گوشی تجربه کاربری را تحت تأثیر قرار داده و گرمای دستگاه در کارهای سنگین (مانند بازی یا پردازش‌های سنگین مبتنی بر هوش مصنوعی) محسوس بوده است. این گرمایش بیش از حد ناشی از عدم وجود فضای کافی برای هیت‌سینک‌های کارآمد بود.

در مقابل، گروهی همچنان از طراحی خاص و سبک وزن آن دفاع می‌کنند و معتقدند برای مخاطبانی که استفاده سبک دارند (فقط تماس و پیام‌رسانی)، گزینه‌ای مناسب است. با این حال، اجماع کلی میان تحلیلگران بر این است که بازار گوشی‌های فوق باریک هنوز زیرساخت پذیرش گسترده را ندارد، زیرا کاربر پرچم‌دار، انتظار عملکرد کامل را در تمام زمینه‌ها دارد.

تحلیلگران شرکت IDC اظهار داشتند که اپل باید به طور اساسی پارادایم «فرم بر عملکرد» را رها کند. طبق فرمول زیر، رضایت کاربر (CS) تابعی از عملکرد (P) بر نسبت قیمت (C) و محدودیت فیزیکی (F) است:
[ CS = f \left( \frac{P}{C \times F} \right) ] در آیفون ایر، $F$ (محدودیت فیزیکی ناشی از نازکی) به قدری بالا بود که باعث کاهش شدید کل کسر شده و در نتیجه رضایت کاربر پایین آمد.

آینده بازار گوشی‌های فوق باریک

با شکست پروژه آیفون ایر و کاهش فروش مدل‌های مشابه از سامسونگ، آینده بخش گوشی‌های فوق باریک در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. بنا به پیش‌بینی مؤسسه Canalys، تا سال ۲۰۲۷ سهم این نوع گوشی‌ها از بازار جهانی کمتر از ۲.۵٪ باقی خواهد ماند و تولیدکنندگان بزرگ تمرکز خود را بر گوشی‌های تاشو و هوش‌محور (AI-centric devices) خواهند گذاشت.

اپل نیز احتمالاً مسیر مشابهی را دنبال خواهد کرد. تحلیل‌های پتنت‌های اخیر اپل نشان می‌دهد تمرکز جدید این شرکت بر «تطبیق ضخامت پویا» و استفاده از مواد هوشمند در ساختار بدنه خواهد بود تا بتواند بین فرم ظاهری و عملکرد سخت‌افزاری، تعادلی پایدار ایجاد کند. این رویکرد به اپل اجازه می‌دهد در صورت لزوم برای بهبود باتری یا خنک‌سازی، ضخامت دستگاه را به صورت داینامیک تنظیم کند.

جمع‌بندی

پروژه جاه‌طلبانه آیفون ایر اگرچه قرار بود نماد خلاقیت و تکنولوژی پیشرفته باشد، اما در عمل نشان داد که حتی بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان نیز ممکن است در تحلیل رفتار مصرف‌کننده اشتباه کنند. سرمایه‌گذاری سنگین اپل در زمینه طراحی فوق باریک، بدون توجه کافی به نیازهای واقعی کاربران (مانند عمر باتری و حرارت)، به اصلاح جدی استراتژی منجر شده است. با این تصمیم، اپل بار دیگر ثابت کرد که برای حفظ موقعیت خود در بازار جهانی، از عقب‌نشینی استراتژیک و تمرکز بر کیفیت محصول ابایی ندارد.

سؤالات متداول درباره آیفون ایر و تصمیم اپل

چرا اپل تولید آیفون ایر را کاهش داد؟

دلیل اصلی کاهش تولید، فروش پایین‌تر از انتظار و استقبال سرد بازار از طراحی فوق باریک بود که موجب نگرانی‌های جدی کاربران درباره عمر باتری پایین (کمتر از ۸ ساعت استفاده سنگین) و قیمت بالای بیش از ۱۲۰۰ دلار شد.

آیا اپل تولید آیفون ایر را به‌طور کامل متوقف خواهد کرد؟

خیر، فعلاً تنها کاهش در تیراژ تولید اعمال شده (حدود یک میلیون دستگاه)؛ اما احتمال می‌رود نسل بعدی با تغییراتی در طراحی باتری و افزایش ضخامت اندک برای بهبود تجربه کاربری عرضه شود.

کدام مدل از خانواده آیفون ۱۷ موفق‌ترین بوده است؟

نسخه‌های پرو و پرو مکس با بیشترین حجم فروش و رضایت کاربران، موفق‌ترین مدل‌های این خانواده محسوب می‌شوند که تولید کلی آن‌ها به بیش از ۹۴ میلیون دستگاه افزایش یافته است.

آینده گوشی‌های فوق باریک در بازار جهانی چگونه پیش‌بینی می‌شود؟

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۲۷ سهم این دسته از موبایل‌ها کمتر از ۲.۵٪ باقی خواهد ماند و تمرکز شرکت‌های بزرگ به سمت فناوری‌های تاشو و دستگاه‌های متمرکز بر هوش مصنوعی (AI-centric) هدایت خواهد شد.

چه تأثیر اقتصادی بر زنجیره تأمین اپل این کاهش تولید داشته است؟

کاهش سفارش قطعات آیفون ایر منجر به کاهش درآمد تأمین‌کنندگانی مانند Foxconn و Pegatron شده و پیش‌بینی می‌شود این امر ۴.۵٪ تأثیر منفی بر سود خالص فعالان این زنجیره در نیمه دوم ۲۰۲۵ بگذارد.