ناسا

تلسکوپ فضایی رومن: پرچمدار بعدی ناسا در آستانه گشودن پنجره‌ای جدید به کیهان طلوع یک ستاره جدید در اخترشناسی فضایی جهان ما در آستانه یک انقلاب علمی بزرگ قرار دارد. ناسا، با تکیه بر میراث موفقیت‌آمیز تلسکوپ‌های فضایی هابل (Hubble) و جیمز وب (JWST)، آماده است تا نسل بعدی رصدخانه فضایی خود را به مدار پرتاب کند: تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن (Nancy Grace Roman Space Telescope). این تلسکوپ، که قرار است در آینده نزدیک به مدار زمین پرتاب شود، با آینه‌ای به قطر ۲.۴ متر، هم‌اندازه هابل اما با میدانی بسیار وسیع‌تر، وعده می‌دهد که نقشه‌ای جامع و بی‌سابقه از ساختار و تکامل کیهان ارائه دهد. تلسکوپ رومن تنها یک ابزار پیشرفته نیست؛ بلکه یک مأموریت تحول‌آفرین است که هدفش حل برخی از عمیق‌ترین معماهای کیهان‌شناسی، از جمله ماهیت مرموز انرژی ت ...

قدیمی‌ترین ابرنواختر جهان؛ انفجاری از سپیده‌دم کیهان دانشمندان با بهره‌گیری از توان بی‌نظیر تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) و رصدخانه‌های زمینی، موفق به شناسایی ردی از قدیمی‌ترین و دورترین ابرنواختر (سوپرنوا) کشف‌شده تا به امروز شده‌اند. این رویداد کیهانی خارق‌العاده، که با یک انفجار پرتو گاما (GRB) همراه بوده و در فاصله تقریبی ۱۳ میلیارد سال نوری قرار دارد، به کیهان‌شناسان این امکان را می‌دهد که مستقیماً به دوران «سپیده‌دم کیهان» بنگرند؛ دورانی که اولین ستارگان و کهکشان‌ها در حال شکل‌گیری بودند. این کشف، با انتقال‌به‌سرخ (Redshift) بی‌سابقه $z \approx 7.3$، شواهد جدیدی از فرآیندهای انفجاری عظیم در جهان اولیه فراهم می‌آورد و به درک ما از منشأ عناصر سنگین و فرگشت کیهان کمک می‌کند. این ابرنواختر نه تنها یک شگفتی نجومی است، بلکه پنج ...

هشدار از مریخ: ناسا به‌طور ناگهانی تماس با مدارگرد ماون را از دست داد! سکوت در مدار سرخ؛ زنگ خطری برای اکتشافات فضایی در میان انبوه داده‌های علمی که هر روز از مریخ به زمین ارسال می‌شود، ناگهان سکوتی سنگین حکم‌فرما شد. در شامگاه [تاریخ تقریبی قطع ارتباط]، مرکز کنترل مأموریت ناسا در آزمایشگاه پیشرانش جت (JPL) با خبری شوکه‌کننده مواجه شد: ارتباط با مدارگرد مریخی ماون (MAVEN - Mars Atmosphere and Volatile Evolution) به طور کامل قطع شده است. این فضاپیما، که از سال ۲۰۱۴ به عنوان ستاره‌ای درخشان در مدار مریخ به شمار می‌رفت، نه تنها یک ابزار علمی پیشرفته، بلکه ستون فقرات ارتباطی برای انتقال حجم عظیمی از داده‌های مأموریت‌های سطحی حیاتی بود. از دست دادن ارتباط با MAVEN صرفاً یک نقص فنی در یک مأموریت علمی نیست؛ این یک بحران ژئوپلیتی ...

شوک مریخی: راز سنگ‌هایی که فاش کردند مریخ زمانی دنیایی گرمسیری و بارانی بوده است تصویر ذهنی ما از مریخ، سیاره‌ای سرخ، برهوت، سرد و مملو از گرد و غبار بوده است؛ منظره‌ای بی‌روح که یادآور بیابانی خشک و بایر است. اما جدیدترین یافته‌های کاوشگر پیشرفته «پرسویرنس» (Perseverance) ناسا، این تصور سنتی را به لرزه درآورده است. در میان دهانه‌های باستانی و دلتای رودخانه‌ای کراتر جیزرو (Jezero Crater)، قطعاتی از سنگ‌های رنگ‌پریده کشف شده‌اند که داستان‌هایی حیرت‌انگیز از یک مریخ بسیار متفاوت را زمزمه می‌کنند. این شواهد زمین‌شناسی، به طور قاطع نشان می‌دهند که روزگاری سیاره سرخ میزبان آب‌وهوایی شبیه به مناطق گرمسیری زمین بوده؛ جهانی مرطوب، شرجی و تحت بارش مداوم باران‌های سیل‌آسا. این مقاله به عمیق‌ترین لایه‌های این کشف می‌پردازد، از ساختار شی ...

ستاره بیت‌اللحم و فرضیه دنباله‌دار ناسا: یک واکاوی علمی-تاریخی گسترده یکی از رازآلودترین و پرمناقشه‌ترین پدیده‌های آسمانی در تاریخ بشر، «ستاره بیت‌اللحم» (Star of Bethlehem) است. این پدیده که در انجیل متی به عنوان نشانه‌ای آسمانی برای هدایت مجوسیان به محل تولد مسیح (عیسی مسیح) توصیف شده، قرن‌هاست که ذهن مورخان، الهی‌دانان و اخترشناسان را به خود مشغول کرده است. آیا این یک رویداد فوق‌طبیعی بود، یا رخدادی نجومی که در آن زمان به شکل نمادین تفسیر شد؟ دهه‌هاست که اخترشناسان تلاش می‌کنند تا با بررسی سوابق تاریخی و داده‌های نجومی، ماهیت واقعی این «ستاره» را کشف کنند. در این میان، فرضیه‌های متعددی از ابرنواخترها و سیارات در حال اجتماع (Conjunctions) تا دنباله‌دارها مطرح شده است. اخیراً، یکی از برجسته‌ترین این فرضیه‌ها توسط مارک متن ...

زمزمه‌ای از سرخی‌های دوردست سکوت حاکم بر مریخ، مدت‌هاست که افسانه‌ای علمی بود؛ سکوتی سرد و عمیق که تنها با وزش بادهای رقیق و سوت کشیدن ذرات گرد و غبار شکسته می‌شد. اما در اعماق این سکوت، یک راز پنهان بود: انرژی‌های آزاد شده در طوفان‌های عظیم گرد و غبار، همان نیرویی که در زمین به صورت صاعقه خود را نشان می‌دهد، در سیاره سرخ نیز وجود داشت. ما سال‌ها بود که با چشم، آثار این پدیده‌ها را مشاهده می‌کردیم؛ رعد و برق‌های کم‌نور، یا حداقل، شفق‌های نوری مرموز که از بالای توده‌های ابری مریخی ساطع می‌شدند. اما تا همین اواخر، این پدیده‌ها فقط یک نمایش بصری بودند، تصاویری از نوری دوردست که دهان‌های تلسکوپ‌های ما را خیره می‌کردند. تا اینکه یک صدای مرموز، از فاصله ده‌ها میلیون کیلومتری، به گوش رسید. این صدا، نه ناشی از برخورد مکانیکی یک سن ...

زمزمه‌ای از اعماق کیهان؛ نقطه عطف احتمالی در جستجوی سایه‌های جهان در سکوت مطلق فضا، جایی که ستارگان می‌سوزند و کهکشان‌ها در رقصی کیهانی می‌چرخند، حجابی نامرئی تاروپود واقعیت ما را تشکیل داده است. این حجاب، که ما آن را «ماده تاریک» می‌نامیم، نه نور ساطع می‌کند، نه جذب می‌کند و نه حتی با ماده معمولی که ما از آن ساخته شده‌ایم، تعامل مستقیمی دارد؛ با این حال، حضورش نیروی جاذبه‌ای است که ساختار کل کیهان را شکل داده است. در غیاب ماده تاریک، کهکشان‌ها از هم می‌پاشیدند و هیچ ساختار خوشه‌بندی در مقیاس‌های بزرگ ممکن نبود. ماده تاریک، همچون ستون فقرات پنهان جهان، ۸۵ درصد از کل جرم موجود در کیهان را تشکیل می‌دهد، اما ماهیت آن یک معما باقی مانده است. طی دهه‌ها، فیزیکدانان و کیهان‌شناسان با تکیه بر اثرات گرانشی آن بر اجرام قابل مشاهده، ...

بحران عمیق استارلاینر؛ چرا ناسا فضاپیمای بوئینگ را تا اطلاع ثانوی از حمل فضانورد محروم کرد؟ مقدمه: رقابت، اعتماد و نقطه عطف استارلاینر برنامه فضایی ایالات متحده در دهه‌های اخیر شاهد یک دگردیسی پارادایمی بوده است؛ گذار از اتکای انحصاری به منابع دولتی (مانند شاتل‌های فضایی) به یک مدل مبتنی بر مشارکت عمومی-خصوصی (Commercial Crew Program - CCP) که توسط سازمان فضایی ناسا رهبری می‌شود. هدف اصلی این برنامه، کاهش هزینه‌ها، افزایش انعطاف‌پذیری و ایجاد یک اکوسیستم رقابتی برای حمل و نقل فضانوردان به ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) بود. در این میان، دو رقیب اصلی ظهور کردند: اسپیس‌ایکس با فضاپیمای دراگون (Dragon) و بوئینگ با فضاپیمای استارلاینر (Starliner). رقابت میان این دو غول صنعت هوافضا نه تنها بر مبنای نوآوری فناورانه، بلکه بر م ...

آیا ستاره‌ها هرگز واقعاً نمی‌میرند؟ راز ماندگاری هسته‌های مرده در اعماق جهان هستی متا توضیحات: کوتوله‌های سفید، هسته‌های فوق‌العاده چگال ستاره‌ها، تا تریلیون‌ها سال پس از مرگ ستاره‌ها در فضا باقی می‌مانند. اما آیا واقعاً برای همیشه می‌زیند یا سرنوشت دیگری در انتظار آن‌هاست؟ در این مقالهٔ علمی-تحلیلی می‌خوانید که چرا ستاره‌ها هرگز کاملاً نمی‌میرند و هسته‌هایشان چگونه در آینده‌ی دور کیهان دگرگون می‌شوند. جهان ما پُر از پایان‌هایی است که واقعاً پایان نیستند. همان‌طور که برگ‌های پاییز در خاک فرو می‌ریزند ولی دوباره در بهار زاده می‌شوند، ستاره‌ها نیز با مرگ خود بذر جهان‌های تازه را می‌کارند. اما سؤال اصلی اینجاست: آیا ستاره‌ها واقعاً می‌میرند؟ یا آیا بخشی از وجودشان تا ابد در اعماق کیهان زنده می‌ماند؟ در علم نجوم، پاسخ در ی ...