آسیا

عربستان ۱۰۰ هزار سال پیش شبه‌جزیره عربستان، که امروزه عمدتاً با تصویر بیابان‌های خشک، تپه‌های شنی بی‌کران و شرایط اقلیمی خشن شناخته می‌شود، در حافظه جمعی ما به عنوان مکانی سخت و دورافتاده نقش بسته است. اما دیدگاه‌های باستان‌شناسی و زمین‌شناسی اخیر، پرده از تاریخی کاملاً متفاوت برمی‌دارند؛ تاریخی که در آن، این سرزمین خشک و سوزان، زیستگاهی پررونق، با دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و پوشش گیاهی غنی بوده است. این مقاله به تفصیل به بررسی شواهد علمی می‌پردازد که نشان می‌دهند عربستان حدود ۱۰۰ هزار سال پیش، یعنی در اواخر دوره پلیستوسن میانی، بستری مناسب برای تمدن‌های اولیه انسانی و تنوع زیستی چشمگیر بوده است. این کشفیات نه تنها تصور ما از جغرافیای گذشته خاورمیانه را متحول می‌سازند، بلکه نقش حیاتی این منطقه را در مسیرهای مهاجرت انسان‌های مدرن ...

تراژدی سوماترا ۲۰۲۵ فاجعه سیل ویرانگر دسامبر ۲۰۲۵ در جزیره سوماترا، اندونزی، نه تنها یک بحران طبیعی، بلکه زنگ خطری جدی برای جهان در مواجهه با تشدید بحران‌های اقلیمی بود. این حادثه که با بارش‌های بی‌سابقه و در پی آن رانش زمین‌های وسیع و طغیان رودخانه‌ها به وقوع پیوست، به سرعت ابعادی فراتر از یک بلای طبیعی محلی پیدا کرد و به یکی از بزرگترین تراژدی‌های سال جاری در آسیای جنوب‌شرقی تبدیل شد. جزیره سوماترا، که همواره تحت تأثیر نوسانات جوی موسمی قرار داشته، این بار شاهد بارشی بود که رکوردهای تاریخی را در هم شکست. بر اساس گزارش‌های اولیه، حجم بارش‌ها در برخی مناطق به بیش از ۶۰۰ میلی‌متر در ۴۸ ساعت رسیده بود که این میزان، ظرفیت طبیعی مناطق سیلابی را به شدت تحت فشار قرار داد. این سیل عظیم نه تنها زیرساخت‌های حیاتی مانند پل‌ها، جاده‌ ...

اژدهایان بادبانی؛ شگفتی‌های زنده از عصر دایناسورها بازماندگان دوران باستان در قلب جنگل‌های استوایی در گوشه‌های تاریک و مرطوب جنگل‌های استوایی جنوب‌شرقی آسیا، جانوری زندگی می‌کند که در نگاه نخست، بیننده را به سفری به میلیون‌ها سال پیش می‌برد. اژدهایان بادبانی (Hydrosaurus) چنان شکوه، قدرت و رازآلودگی در قامت خود دارند که نمی‌توان باور کرد از دل قرن بیست‌و‌یکم سر برآورده‌اند. این خزندگان شگفت‌انگیز، همانند بازمانده‌ای از جهان دایناسورها، با دم بادبانی، ستون فقرات تیغ‌دار و نگاه نافذ خود، گویی از اعماق تاریخ طبیعت برخاسته‌اند تا یادآور تبار باستانی خزندگان باشند. در حالی‌که بسیاری از خزندگان امروزی سبک و زمینی هستند، اژدهای بادبانی ساختاری پیچیده و چندمنظوره دارد که ترکیبی از زیبایی تکاملی، تطبیق زیست‌محیطی و رفتار شبه‌افسانه‌ ...

شکاف آرام قاره‌ها: راز جدایی تدریجی آسیا و آفریقا در اعماق زمین زمین زیر پای ما همیشه در حال حرکت است وقتی به نقشه جهان نگاه می‌کنیم، خطوط قاره‌ها به‌نظر ساده و ثابت می‌رسند. اما آنچه دیده نمی‌شود، جنبش‌های بی‌وقفه‌ای‌ست که در دل پوسته زمین جریان دارد. زیر اقیانوس‌ها و قاره‌ها، صفحات عظیم سنگی به آرامی اما پیوسته جابه‌جا می‌شوند—فرآیندی که تاریخ و آینده زمین را رقم می‌زند. یکی از جذاب‌ترین روایت‌های این جابجایی‌ها، داستان شکاف میلی‌متری میان آسیا و آفریقا در عمق خلیج سوئز است؛ جایی که فعالیت بی‌وقفه زمین‌شناسی همچنان ادامه دارد. بخش اول: گسل خلیج سوئز؛ دریچه‌ای به اعماق تاریخ زمین خلیج سوئز، این نوار باریک آبی که شبه‌جزیره سینا را از سرزمین اصلی مصر جدا می‌کند، تنها راه آبی نیست که آسیا و آفریقا را به هم پیوند داده ...

فاجعه خاموش در تونکو ساپ؛ استخراج شن چگونه ریه‌های آبی جنوب‌شرقی آسیا را می‌بلعد؟ مقدمه: تهدیدی که از دل شن برمی‌خیزد در دل کامبوج، جایی که دریاچه عظیم تونکو ساپ (Tonlé Sap) چون ریه‌های آبی جنوب‌شرقی آسیا نفس می‌کشد، فاجعه‌ای خاموش در جریان است. استخراج بی‌رویه شن از بستر رودخانه مکونگ، یکی از شریان‌های حیاتی این منطقه، جریان طبیعی آب را مختل کرده و حیات میلیون‌ها انسان و گونه‌ آبزی را به خطر انداخته است. آنچه تا چندی پیش پدیده‌ای اقتصادی به شمار می‌رفت، اکنون به بحرانی زیست‌محیطیِ تمام‌عیار بدل شده است؛ بحرانی که پژوهشگران آن را «تهدید وجودی» برای اکوسیستم تونکو ساپ می‌نامند. شن پس از آب، دومین منبع طبیعی پرمصرف در جهان است. از ساختمان‌سازی تا تولید شیشه و بتن، این ماده خام نقشی کلیدی دارد؛ اما هزینه‌های زیست‌محیطی ...