علمی

آیا انسان راست‌قامت نزدیک به دو میلیون سال پیش با آتش آشنا شده بود؟ آتش یکی از تعیین‌کننده‌ترین نیروهایی است که در سراسر تاریخ زندگی انسان نقش داشته است. اگر بخواهیم تنها چند عامل را نام ببریم که مسیر تکامل انسانی را به‌طور بنیادین تغییر داده‌اند، آتش بی‌تردید در میان نخستین آن‌ها قرار می‌گیرد. توانایی استفاده از آتش فقط به روشن کردن یک شعله محدود نمی‌شود؛ این دستاورد به انسان امکان داد غذا را بپزد، از سرمای شب‌های طولانی جان سالم به در ببرد، از خود در برابر شکارچیان محافظت کند، محیط اطرافش را تغییر دهد و بعدها حتی راه را برای فناوری‌های پیچیده‌تر هموار سازد. به همین دلیل، پرسش درباره اینکه انسان یا نیاکان او از چه زمانی با آتش به‌صورت هدفمند سروکار پیدا کردند، تنها یک کنجکاوی تاریخی نیست، بلکه مسئله‌ای بسیار مهم در شناخت سیر ...

در اعماق سرد و یخ‌زده‌ی شمال‌غرب دریاچه‌ی بایکال، جایی که بادهای قطبی با نوای کوه‌های سر به فلک کشیده و جنگل‌های بی‌پایان تایگا در هم می‌آمیزند، سکوتی برقرار است که هزاران سال قدمت دارد. در این منطقه‌ی دورافتاده از سیبری، باستان‌شناسان و دانشمندان علوم ژنتیک به یافته‌ای دست یافته‌اند که تاریخچه‌ی بیماری‌های عفونی و سرنوشت بشریت را از نو می‌نویسد. کشف بقایای شکارچی‌گردآورندگانی که ۵۵۰۰ سال پیش در این سرزمین زندگی می‌کردند، پرده از حقیقتی تلخ برمی‌دارد: طاعون، این بیماری هراس‌انگیز که قرن‌ها بعد تمدن‌های اروپا را به زانو درآورد، بسیار پیش‌تر و در جوامعی بسیار ساده‌تر از آنچه تصور می‌شد، قربانیان خود را در آغوش مرگ کشیده بود. داستان از آنجا آغاز می‌شود که کاوش‌های باستان‌شناسی در گورستان‌های «عصر سنگ» کنار رود آنگارا، به گنجینه‌ ...

افتخار بزرگی نصیب یکی از شگفت‌انگیزترین موجودات زنده‌ی روی زمین شده است. «جاناتان»، لاک‌پشت بسیار سالخورده‌ای که به‌عنوان پیرترین جانور زنده‌ی ساکن خشکی در جهان شناخته می‌شود، اکنون به‌طور رسمی عنوان «نماد رکوردهای جهانی گینس» را دریافت کرده است. این عنوان افتخاری که به‌تازگی توسط مؤسسه‌ی رکوردهای جهانی گینس معرفی شده، به افرادی یا موجوداتی تعلق می‌گیرد که رکورد آن‌ها نه‌تنها چشمگیر است، بلکه تأثیر فرهنگی و جهانی نیز داشته است. جاناتان با عمر استثنایی و داستان زندگی شگفت‌انگیزش، به‌راحتی در میان چنین چهره‌هایی جای گرفته است. جاناتان در حال حاضر حدود ۱۹۴ سال سن دارد؛ عددی که برای بسیاری از گونه‌های جانوری تقریباً غیرقابل تصور است. این لاک‌پشت عظیم‌الجثه سال‌هاست در جزیره‌ی دورافتاده‌ی سنت‌هلن در اقیانوس اطلس جنوبی زندگی می‌کند ...