علمی

راز زایش تمدن بشر در هلال حاصلخیز؛ ردپای نخستین انسان‌های شهرساز در غارهای زاگرس تحقیقات اخیر با استناد به داده‌های استالاگمیتی ۱۸٬۰۰۰ ساله به‌دست آمده از کوه‌های کردستان عراق، دروازه‌ای تازه به فهم منشأ تمدن بشر گشوده‌اند. این داده‌ها نشان می‌دهند که نه تنها بین تغییرات اقلیمی و پیدایش کشاورزی رابطه‌ای نزدیک وجود دارد، بلکه منطقه‌ی «هلال حاصلخیز» در زاگرس، یکی از نخستین مکان‌هایی بوده که در آن انسان از شکارگر–گردآورنده به کشاورز–شهرنشین تبدیل شد. پژوهش‌های انجام‌شده بر روی این نهشته‌های آهکی، بازسازی دقیق و با رزولوشن بالای اقلیم گذشته‌ی منطقه، به‌ویژه دوره‌های انتقال از آخرین عصر یخبندان (LGM) به دوره‌های میان‌یخچالی، را ممکن ساخته است. در این مقاله، بر پایه‌ی پژوهش‌های متأخر منتشرشده در PNAS، نقش این غارها در بازسازی اقلیم ...

زمین علیه انسان؛ راز زلزله‌هایی که خودمان رقم می‌زنیم! ۱. زمین در برابر انسان بشر همواره در تلاش برای تسلط بر طبیعت، منابع زیرزمینی را استخراج کرده، ذخایر عظیم انرژی را به کار گرفته و مسیر رودخانه‌ها را تغییر داده است. تصور غالب این بود که پوسته زمین، به ویژه در مناطقی که از نظر تکتونیکی فعال نیستند، یک بستر ثابت و قابل اتکا است. با این حال، شواهد علمی فزاینده‌ای وجود دارند که این تصور را به چالش می‌کشند. زمین دیگر صرفاً یک تماشاگر منفعل در برابر فعالیت‌های ما نیست؛ بلکه واکنشی مستقیم و گاهی ویرانگر به این دخالت‌ها نشان می‌دهد. این واکنش‌ها، در قالب «زمین‌لرزه‌های انسان‌ساخت» یا «لرزه‌خیزی القاشده» (Induced Seismicity) بروز می‌کنند. مفهوم زلزله‌های انسان‌ساخت، پیش از آنکه به یک نگرانی جهانی تبدیل شود، عمدتاً در مناطق با ف ...

قورباغه‌های بی‌باک در برابر زنبورهای قاتل؛ نبردی شگفت‌انگیز در دل برکه! فهرست مطالب مقدمه‌ای بر دنیای شکار و بقا در برکه‌ها 1.1. اکوسیستم‌های مرطوب: میدان نبرد بقا 1.2. پارادوکس دوزیستان و سموم مفصلی 1.3. معرفی موضوع اصلی: تقابل Rana nigromaculata و Vespa mandarinia زنبورهای قاتل: غول‌های زرد و سیاه جهان حشرات 2.1. Vespa mandarinia: آناتومی یک شکارچی برتر 2.2. ترکیب شیمیایی زهر: پپتیدهای نوروتوکسیک و سیتولیتیک 2.3. تأثیر سم بر مهره‌داران کوچک: یک تهدید سیستمی قهرمان غیرمنتظره: قورباغهٔ برکه‌ای سیاه‌خال‌دار 3.1. طبقه‌بندی و پراکندگی Rana nigromaculata 3.2. ویژگی‌های مورفولوژیک کلیدی 3.3. پتانسیل‌های ناشناخته در پوست و دستگاه ایمنی پژوهش دانشگاه کوبه؛ آغاز داستانی شگفت‌انگیز 4.1. طراحی آزمایشی دکتر شینجی ...

راز توپ‌های نارنجی روی سیم‌های برق؛ چگونه این کره‌های رنگی جان انسان‌ها را نجات می‌دهند؟ اگر تا به حال در مسیرهای بین‌شهری یا نزدیکی فرودگاه‌ها به آسمان نگاه کرده باشید، شاید توپ‌های نارنجی یا قرمز بزرگی را روی سیم‌های برق دیده‌اید و از خود پرسیده‌اید: چرا باید چنین کره‌هایی روی سیم‌های برق نصب شوند؟ آیا تزئینی‌اند، وزنه‌ای برای کنترل تنش کابل‌ها هستند، یا دستگاهی برای سنجش جریان باد؟ پاسخ هیچ‌یک از این‌ها نیست؛ پشت این توپ‌های رنگارنگ راز مهمی نهفته است که با ایمنی پروازها و نجات جان انسان‌ها در ارتباط مستقیم قرار دارد. در این مقاله، با رویکردی علمی و درعین‌حال ساده به این موضوع می‌پردازیم تا بدانیم توپ‌های نارنجی روی خطوط برق چه هستند، چرا نصب می‌شوند و چگونه موجب نجات جان خلبانان و مسافران می‌شوند. این کره‌های ساده، نما ...

گزارش جامع بحران جهانی آلودگی پلاستیک جهان در مرز یک فاجعه زیست‌محیطی آلودگی پلاستیکی دیگر یک بحران معمولی نیست؛ این یک سونامی است. براساس گزارش تازه بنیاد خیریه پیو (Pew Charitable Trusts)، جهان در آستانه ورود به دوره‌ای قرار دارد که در هر ثانیه برابر با یک کامیون زباله پلاستیکی وارد طبیعت می‌شود. چنین سرعت و شدتی در آلودگی محیط‌زیست، نه‌تنها سابقه ندارد، بلکه ظرفیت پاسخ‌گویی سیستم‌های مدیریت پسماند جهانی را نیز عملاً فلج کرده است. در حالی که حجم فعلی نشت پلاستیک به محیط حدود ۱۳۰ میلیون تن در سال است، پیش‌بینی می‌شود این رقم تا ۲۰۴۰ به بیش از ۲۸۰ میلیون تن برسد؛ یعنی بیش از دو برابر وضعیت فعلی. این یعنی انباشته شدن پلاستیک در اقیانوس‌ها، خاک، زنجیره غذایی و حتی بدن انسان با سرعتی وحشتناک. این مقاله یک نگاه عمیق، علمی ...