سلامت جسم

کشف ژنتیکی پشت اختلالات روانی؛ ریشه‌ای مشترک برای بیماری‌های متفاوت در دهه‌های اخیر، روان‌پزشکی با پارادایم سنتی خود که اختلالات روانی را بر اساس تظاهرات بالینی مجزا دسته‌بندی می‌کند، دستخوش تحولی بنیادین شده است. ظهور ژنتیک پیشرفته و مطالعات مقیاس بزرگ (GWAS) شواهد غیرقابل‌انکاری را ارائه داده است که نشان می‌دهد طیف وسیعی از اختلالات روانی شناخته‌شده – از اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی گرفته تا افسردگی، اضطراب، اوتیسم و اختلالات مصرف مواد – دارای زمینه‌های ژنتیکی هم‌پوشان و ریشه‌های مولکولی مشترکی هستند. این مقاله جامع به بررسی یافته‌های اخیر، به‌ویژه نتایج پروژه‌های عظیم داده‌کاوی شامل بیش از یک میلیون بیمار، می‌پردازد. ما به تشریح پنج گروه اصلی از مسیرهای ژنتیکی مشترک، نقش حیاتی مدارهای تحریکی و نقش غیرمنتظره سلول‌های گلیال (ا ...

چرا نباید ظروف کثیف را شب تا صبح در سینک رها کنید؟ راهنمای جامع بهداشت آشپزخانه بر اساس علم وسوسه راحت‌طلبی شبانه و هزینه‌های پنهان آن تصور کنید. یک روز طولانی و پرکار به پایان رسیده است. شام خورده‌اید، صحبت کرده‌اید و حالا تنها چیزی که ذهن شما به آن فکر می‌کند، استراحت است. آشپزخانه پر از ظروف کثیف است. برخی می‌گویند: «اشکالی ندارد، صبح زودتر آن‌ها را می‌شویم.» یا «فقط یک شب که کاری نمی‌شود.» این یک عادت رایج اما به شدت پرخطر است که در فرهنگ‌های مختلف ریشه دارد. ظروف انباشته شده در سینک، تنها یک منظره نامرتب نیستند؛ بلکه یک مهد پرورش میکروبی هستند که سلامت خانواده شما را در معرض تهدید قرار می‌دهند. ما عادت کرده‌ایم خیساندن ظروف را مترادفی با آسان‌تر کردن شست‌وشو بدانیم، اما این تصور، بیش از آنکه علمی باشد، یک افسانه رایج ...

حواس انسان فقط پنج‌تا نیست؛ واقعیت شگفت‌انگیز ۳۳ حس فراتر از پنجره‌های سنتی ادراک از دوران کودکی، ما با یک ساده‌سازی قدرتمند اما محدودکننده در مورد نحوه تعامل با جهان هستی مواجه بوده‌ایم: انسان دارای پنج حس اصلی است. دیدن (بینایی)، شنیدن (شنوایی)، بوییدن (بویایی)، چشیدن (چشایی) و لمس کردن (لامسه). این چارچوب، که ریشه در فلسفه ارسطو دارد، به طرز شگفت‌انگیزی برای قرن‌ها چارچوب اصلی آموزش ما بوده است. اما در پرتو پیشرفت‌های خیره‌کننده در علوم اعصاب، فیزیولوژی و ادراک‌شناسی در دهه‌های اخیر، این دیدگاه کلاسیک به شدت تحت چالش قرار گرفته است. امروزه، محققان برجسته در زمینه علوم اعصاب شناختی و ادراک چندحسی (Multisensory Integration) به این نتیجه رسیده‌اند که تعداد حواس انسان بسیار فراتر از پنج‌تایی است که در کتاب‌های درسی قدیمی م ...

انقلاب در درمان چاقی؛ تأیید FDA برای قرص لاغری Wegovy مسیر کاهش وزن را متحول کرد در تاریخ ۲۲ دسامبر ۲۰۲۵، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) یک رویداد تاریخی را در حوزه سلامت عمومی رقم زد: تأیید نخستین قرص خوراکی از خانواده داروهای GLP-1 با نام تجاری Wegovy® (سماگلوتاید خوراکی ۲۵ میلی‌گرم) برای مدیریت مزمن وزن در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن. این تأیید بر پایه نتایج چشمگیر کارآزمایی فاز III با نام OASIS 4 است که در آن شرکت‌کنندگان با رعایت دقیق پروتکل مصرف، به طور میانگین ۱۶.۶٪ از وزن بدن خود را در طول ۶۴ هفته از دست دادند. این مقاله به بررسی عمیق این دستاورد پزشکی، مکانیسم عمل، دستورالعمل‌های حیاتی مصرف (از جمله قانون ۳۰ دقیقه‌ای ناشتا)، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی، و آینده درمان چاقی می‌پردازد. فهرست مطالب م ...

نقش ویتامین C در محافظت ریه‌ها در برابر آلودگی هوا: یک تحلیل جامع علمی و کاربردی مقدمه: بحران آلودگی هوا و اهمیت دفاع آنتی‌اکسیدانی در عصر حاضر، آلودگی هوا به یکی از بزرگترین تهدیدات بهداشت عمومی در سطح جهانی تبدیل شده است. با افزایش شهرنشینی و صنعتی‌سازی، استنشاق ذرات معلق ریز و گازهای سمی به یک واقعیت روزمره برای میلیاردها نفر تبدیل شده است. ریه‌ها، به عنوان اولین خط دفاعی در برابر این عوامل مهاجم، به شدت آسیب‌پذیر هستند. ورود آلاینده‌هایی مانند ذرات معلق کوچک‌تر از ۲.۵ میکرومتر (PM2.5) می‌تواند منجر به استرس اکسیداتیو شدید، التهاب مزمن و در نهایت بیماری‌های تنفسی و قلبی-عروقی گردد. در این میان، نقش مواد مغذی آنتی‌اکسیدان حیاتی است. ویتامین C (اسید اسکوربیک)، به عنوان یکی از قوی‌ترین آنتی‌اکسیدان‌های محلول در آب شناخته ...

درمان تنبلی چشم در بزرگسالان با خاموش‌سازی موقت بینایی: رویکردی نوین بر پایه انعطاف‌پذیری مغز شکستن سد سنی در درمان آمبلیوپی برای دهه‌ها، این باور عمومی در حوزه چشم‌پزشکی وجود داشت که «پنجره طلایی» برای درمان تنبلی چشم (آمبلیوپی) در دوران کودکی بسته می‌شود. آمبلیوپی، که اغلب به عنوان «چشم تنبل» شناخته می‌شود، یک اختلال جدی بینایی است که حدود ۲ تا ۵ درصد از جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و با کاهش دائمی حدت بینایی در یک یا هر دو چشم، علی‌رغم اصلاح کامل عیوب انکساری، مشخص می‌شود. این وضعیت، نه تنها کیفیت زندگی فرد را کاهش می‌دهد بلکه توانایی‌های شغلی و شناختی وابسته به بینایی دوچشمی (BVC) را نیز به شدت محدود می‌کند. با این حال، تحقیقات پیشگامانه اخیر، به ویژه مطالعات انجام‌شده توسط مؤسسات بزرگی مانند MIT، انقلابی در در ...

راز علمی دو سوراخ بینی انسان: چرا تکامل ما را دوپاره کرد؟ راز علمی دو سوراخ بینی انسان: چرا تکامل ما را دوپاره کرد؟ معمای تقارن اجباری در قلب تنفس ما از اولین لحظات تولد تا آخرین دم، تنفس فرایندی آنقدر بدیهی و خودکار است که کمتر کسی به ساختار آن توجه می‌کند. ما انسان‌ها موجوداتی دوطرفه (Bilateral Symmetry) هستیم؛ دو دست، دو پا، دو چشم، دو نیمکره مغزی و البته، دو سوراخ بینی. اما چرا تکامل، این سازوکار حیاتی را به دو بخش مجزا تقسیم کرده است؟ چرا به جای یک مجرای تنفسی واحد و قدرتمند، دو کانال مجزا داریم که ظاهراً هم‌پوشانی وظایف دارند؟ این سوال ساده، ما را به اعماق زیست‌شناسی تکاملی، فیزیولوژی پیچیده و نوروساینس سوق می‌دهد. در دنیایی که کارایی حرف اول را می‌زند، داشتن دو سوراخ بینی، در نگاه اول، نوعی سربار تکاملی به نظر می‌ ...

مطالعه جدید: قهوه و کاهش سرعت پیری زیستی کشف شگفت‌انگیز در جهان سلامت: مصرف متعادل قهوه، رمزگشای کند کردن ساعت بیولوژیکی بدن در دنیای امروز که نگرانی‌ها پیرامون طول عمر سالم و کیفیت زندگی در دوران کهنسالی رو به افزایش است، هر یافته علمی که نویدبخش کند کردن فرایند پیری باشد، توجهات بسیاری را به خود جلب می‌کند. جدیدترین مطالعه‌ای که نتایج آن در مجله معتبر BMJ Mental Health به چاپ رسیده، گواهی دیگر بر پتانسیل‌های نهفته در نوشیدنی محبوب جهانی، یعنی قهوه، ارائه می‌دهد. این پژوهش نشان می‌دهد که مصرف منظم و متعادل قهوه، به‌ویژه در افرادی که از اختلالات روانی رنج می‌برند، می‌تواند با مکانیسم‌های پیچیده‌ای، سرعت پیری زیستی را کند کرده و طول عمر تلومرها را بهبود بخشد. این کشف، نه تنها نگاه ما به قهوه را از یک محرک صرف تغییر می‌دهد، ...

گوسفندان، ناقل پنهان طاعون عصر برنز گوسفندان، ناقل پنهان طاعون عصر برنز؛ کشفی که نگاه دانشمندان را تغییر داد در تازه‌ترین پژوهش منتشرشده در مجله‌ی علمی Cell، دانشمندان اعلام کرده‌اند که موش‌ها بر خلاف تصورات چند هزار ساله، ناقل اصلی طاعون عصر برنز نبوده‌اند. داده‌های ژنتیکی به‌دست‌آمده از دندان یک گوسفند باستانی، پرده از یکی از بزرگ‌ترین رازهای تاریخی درباره منشأ بیماری‌ها برداشت. این مقاله به بررسی جزئیات این کشف، روش‌های تحقیقاتی مورد استفاده، پیشینهٔ تاریخی طاعون و پیامدهای علمی و فرهنگی این یافته می‌پردازد. این مقاله در مجله معتبر پژوهشی - علمی Cell انتشار یافته است. بازنویسی یک راز چهار هزار ساله برای مدت‌ها، باور بر این بود که موش‌ها عامل اصلی شیوع طاعون در دوران باستان بوده‌اند. اما کاوش‌های ژنتیکی اخیر نشان دا ...