روانشناسی و ذهن

از عشق تا اضطراب؛ چگونه هورمون‌ها تمام احساسات ما را مهندسی می‌کنند؟ همه ما دوست داریم باور کنیم که احساسات و حالت‌های ذهنی‌مان را خودمان کنترل می‌کنیم؛ که خشم، عشق یا ناراحتی صرفاً تصمیم‌ ماست. اما واقعیت علمی چیز دیگری می‌گوید. زیر پوست و درون مغزمان، صدها پیام‌رسان شیمیایی به نام هورمون‌ها هر ثانیه به‌صورت نامرئی در حال برنامه‌ریزی احساسات، خلق‌وخو، تصمیم‌گیری و حتی شخصیت ما هستند. هورمون‌ها فقط روی اندام‌ها کار نمی‌کنند؛ آن‌ها در عمیق‌ترین لایه‌های ذهن دخالت دارند. از نحوه واکنش ما به استرس گرفته تا میزان اشتها، خواب شبانه، تمرکز روزانه و حتی احساس تعلق به دیگران ــ همه توسط نوعی هماهنگی ظریف میان هورمون‌ها تعیین می‌شود. اگر این تعادل بر هم بخورد، ذهن انسان می‌تواند به‌طرز باور‌نکردنی آسیب‌پذیر شود. هورمون‌ها؛ ...

از فراموشی تا تغییر رفتار؛ ۷ نشانه مهم تومور مغزی که نباید نادیده گرفت گاهی سردردی خفیف، کمی فراموشی یا حتی تغییر کوچک در رفتار، نشانه‌هایی هستند که از کنارشان به‌آسانی می‌گذریم. بیشتر ما این علائم را به استرس، کم‌خوابی یا خستگی نسبت می‌دهیم. اما در موارد نادر، همین نشانه‌های ساده ممکن است زنگ خطر وجود تومور مغزی باشند. پژوهشی جامع از دانشگاه کوئین مری لندن نشان می‌دهد که بیماران مبتلا به تومور مغزی در مراحل اولیه، اغلب علائمی را تجربه می‌کنند که خودشان یا پزشکان عمومی آن را بی‌اهمیت تلقی می‌کنند. همین بی‌توجهی به علائم نخستین باعث تأخیر در تشخیص و به‌تبع آن دشوارتر شدن درمان می‌شود. تومور مغزی چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟ تومور مغزی به رشد غیرطبیعی سلول‌ها در بافت مغز یا در نزدیکی آن گفته می‌شود. این رشد می‌تواند خوش ...

راز تفاوت آلزایمر میان زن و مرد؛ مغز مردان زودتر پیر می‌شود، اما زنان بیشتر گرفتار می‌شوند بیماری آلزایمر، یکی از مرموزترین اختلالات عصبی شناخته‌شده، بیش از هر بیماری دیگر، ذهن دانشمندان را درگیر کرده است. از علت آغاز تا روند پیشرفت و تفاوت‌های جنسیتی در میزان ابتلا، پرسش‌های بی‌پاسخ فراوان دارد. جدیدترین پژوهش‌ها نشان می‌دهند که مغز مردان سریع‌تر از زنان پیر می‌شود؛ اما paradox جالب اینجاست که زنان تقریباً دو برابر مردان به آلزایمر مبتلا می‌شوند. این یافته تازه نه تنها راز را آشکار نکرده بلکه معمای دیرینه آلزایمر را پیچیده‌تر از همیشه کرده است. مروری بر بیماری آلزایمر؛ وقتی حافظه از درون فرو می‌پاشد آلزایمر نوعی زوال عصبی پیشرونده است که به علت تجمع غیرطبیعی دو پروتئین به‌نام آمیلوئید بتا و تاو در مغز ایجاد می‌شود. ...

🔸 دزد خاموش شادی: بی‌لذتی چگونه زندگی را از درون تهی می‌کند؟ وقتی هیچ چیز دیگر خوشحالتان نمی‌کند، وقتی صبح‌ها حتی دلیل قانع‌کننده‌ای برای بیدار شدن ندارید، ممکن است قربانی پدیده‌ای باشید که روان‌پزشکان آن را «بی‌لذتی» یا آنهدونیا می‌نامند؛ حالتی خاموش، خطرناک و در عین حال فرساینده که به آرامی لذت را از زندگی می‌رباید. «بی‌لذتی» برخلاف افسردگی آشکار، فریاد نمی‌زند. در ظاهر همه چیز همان است، اما در عمق ذهن، رنگ‌ها خاکستری شده‌اند و قلب، انرژی احساس را از دست داده است. متخصصان این وضعیت را یکی از نشانه‌های بنیادین اختلالات روانی می‌دانند؛ اما در دنیای شلوغ امروز، اغلب از دید جامعه و حتی خود فرد پنهان می‌ماند. میکلا و داستان زنانی که دیگر از تولدشان خوشحال نمی‌شوند «میکلا» ۴۹ ساله بود. تولدش نزدیک می‌شد اما به‌جای هیج ...

افسانه هوش یکسان فرو ریخت؛ دوقلوهای همسان می‌توانند کاملاً متفاوت باشند! چگونه آموزش و محیط قادر است DNA را شکست دهد و هوش را از مسیر ژن‌ها جدا کند؟ سال‌ها تصور می‌شد دوقلوهای همسان، چون ژن‌های یکسان دارند، باید سطح هوش، استعداد و عملکرد شناختی مشابهی نیز نشان دهند. اما پژوهشی تازه، این باور دیرینه را فرو ریخته است. نتایجی که اخیراً در Acta Psychologica منتشر شده، آشکار می‌سازد که تفاوت در تحصیلات و کیفیت آموزش می‌تواند بهرهٔ هوشی حتی دوقلوهای همسان را تا ۱۵ نمره از هم دور کند؛ همان‌قدر که میان دو فرد کاملاً غریبه در جامعه اختلاف وجود دارد. این یافته نه‌تنها دیدگاه ما دربارهٔ روند رشد ذهن انسان را تغییر می‌دهد، بلکه مفهوم کلاسیک «طبیعت در برابر تربیت» را با قدرتی بی‌سابقه به چالش کشیده است. آیا هوش واقعاً موروثی است؟ یا محی ...

وقتی زمان کافی برای زندگی‌مان نداریم؛ مغز شروع به خاموش شدن می‌کند کمبود زمان؛ عامل تازه‌ای که دانشمندان آن را در بروز زوال عقل کشف کرده‌اند در دنیای پرشتاب امروز، انسان بیش از هر زمان دیگری کار می‌کند، چندوظیفه‌ای شده و در چرخه‌ای از تاریخ‌های تحویل و تماس‌های کاری گرفتار است. در این میان چیزی آرام و نامرئی رو به ویرانی می‌رود: زمانِ شخصی برای مراقبت از خود. گروهی از پژوهشگران بین‌المللی در مطالعه‌ای تازه که نتایج آن در مجله‌ی معتبر The Lancet Healthy Longevity منتشر شده، هشدار داده‌اند که کمبود زمان برای انجام فعالیت‌های أساسی سلامت مغز می‌تواند به اندازه‌ی تغذیه‌ی ناسالم یا سبک زندگی کم‌تحرک در خطر زوال عقل نقش داشته باشد. 🧠 زوال عقل؛ بیماریی پیچیده‌تر از تصور عمومی زوال عقل (Dementia)‌ در تعریف علمی مجموعه‌ای ...