از هر 8 مورد سرطان در جهان، یک مورد احتمالاً با عفونت ارتباط دارد

از هر ۸ مورد سرطان در جهان، یک مورد احتمالاً با عفونت ارتباط دارد

سرطان معمولاً نتیجه مجموعه‌ای پیچیده از عوامل ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی در نظر گرفته می‌شود، اما گروهی از عوامل عفونی نیز می‌توانند در شکل‌گیری برخی از انواع این بیماری نقش داشته باشند. تازه‌ترین بررسی سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد که این ارتباط از نظر تعداد موارد، بسیار مهم‌تر از چیزی است که شاید تصور شود. براساس برآوردهای این پژوهش، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۲ درصد از تمام موارد جدید سرطان در سراسر جهان احتمالاً با عفونت‌های ویروسی، باکتریایی یا انگلی ارتباط داشته‌اند.

پژوهشگران برآورد کرده‌اند که در سال مورد بررسی، حدود ۲٫۳ میلیون مورد جدید سرطان با عوامل عفونی مرتبط بوده است. این رقم به معنای آن نیست که هر فرد مبتلا به یکی از عفونت‌های مورد مطالعه الزاماً به سرطان مبتلا خواهد شد؛ بلکه نشان می‌دهد عفونت در بخشی از موارد، یکی از عوامل مؤثر در روندی بوده که در نهایت به شکل‌گیری سرطان منجر شده است.

اهمیت این یافته در آن است که برخلاف بسیاری از عوامل خطر سرطان، بخشی از عوامل عفونی را می‌توان با واکسیناسیون، تشخیص زودهنگام، درمان مناسب، غربالگری و اقدامات بهداشتی کنترل کرد. بنابراین، شناخت بهتر ارتباط میان عفونت و سرطان می‌تواند به سیاست‌گذاران کمک کند تا پیشگیری از بیماری‌های عفونی را نه‌تنها به‌عنوان راهی برای کاهش عفونت، بلکه به‌عنوان بخشی از برنامه‌های پیشگیری از سرطان نیز در نظر بگیرند.

پنج عامل بیماری‌زا بیشترین سهم را دارند

نتایج مطالعه نشان می‌دهد که بیشتر موارد سرطان مرتبط با عفونت به تعداد محدودی از عوامل بیماری‌زا مربوط می‌شود. در میان آن‌ها، هلیکوباکتر پیلوری و ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV بیشترین سهم را دارند و هرکدام با حدود ۴ درصد از کل موارد سرطان در جهان ارتباط داشته‌اند.

پس از این دو عامل، ویروس هپاتیت B قرار می‌گیرد که حدود ۲ درصد از موارد کلی سرطان را شامل می‌شود. ویروس اپشتین‌بار نیز در حدود یک درصد موارد نقش دارد و هپاتیت C سهمی کمتر از یک درصد به خود اختصاص داده است.

در کنار این عوامل، برخی عفونت‌های دیگر نیز می‌توانند در ایجاد سرطان نقش داشته باشند، اما سهم آن‌ها در مقایسه با پنج عامل اصلی کمتر است. مجموعه این عوامل بیماری‌زا می‌تواند با بیش از ۲۰ نوع سرطان ارتباط داشته باشد. سرطان معده، سرطان کبد، سرطان دهانه رحم و برخی انواع سرطان‌های خون از مهم‌ترین نمونه‌هایی هستند که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته‌اند.

البته وجود عفونت به‌تنهایی به معنای ایجاد سرطان نیست. بسیاری از افراد ممکن است در طول زندگی به یک عامل عفونی مبتلا شوند، بدون اینکه هرگز به سرطان مرتبط با آن دچار شوند. ایجاد سرطان معمولاً حاصل تعامل چندین عامل است و مدت زمان عفونت، وضعیت سیستم ایمنی، ویژگی‌های ژنتیکی فرد، شرایط محیطی و عوامل دیگر می‌توانند بر خطر نهایی اثر بگذارند.

چرا عفونت می‌تواند زمینه سرطان را ایجاد کند؟

سلول‌های بدن به‌طور مداوم تقسیم می‌شوند و برای حفظ سلامت بافت‌ها، سلول‌های قدیمی یا آسیب‌دیده را جایگزین می‌کنند. این فرایند به‌شدت کنترل‌شده است و مجموعه‌ای از ژن‌ها و پروتئین‌ها وظیفه دارند سرعت تقسیم سلول، ترمیم آسیب‌های DNA و مرگ سلول‌های معیوب را تنظیم کنند.

اگر این سامانه‌های نظارتی دچار اختلال شوند، سلول ممکن است بدون توجه به نیاز بدن به تقسیم خود ادامه دهد. با انباشته‌شدن تغییرات ژنتیکی، سلول‌های غیرطبیعی می‌توانند به تدریج ویژگی‌های سرطانی پیدا کنند. برخی عوامل عفونی قادرند به شکل مستقیم یا غیرمستقیم در این فرایند مداخله کنند.

ویروس‌ها از مهم‌ترین عوامل عفونی مرتبط با سرطان هستند. آن‌ها برای تکثیر به سلول‌های میزبان وارد می‌شوند و از سازوکارهای سلولی استفاده می‌کنند. برخی ویروس‌ها در جریان این فرایند، فعالیت طبیعی ژن‌های سلول را تغییر می‌دهند. اگر این تغییرات روی ژن‌های کنترل‌کننده رشد، تقسیم یا مرگ سلولی اثر بگذارد، احتمال ایجاد محیطی مناسب برای رشد غیرطبیعی سلول افزایش می‌یابد.

یکی از سازوکارهای مهم، مختل‌شدن عملکرد پروتئین‌هایی است که نقش نگهبان سلول را دارند. پروتئین‌هایی مانند TP53 و RB در کنترل چرخه سلولی و جلوگیری از تکثیر سلول‌های آسیب‌دیده اهمیت زیادی دارند. بعضی ویروس‌ها می‌توانند عملکرد این سامانه‌های دفاعی را مختل کنند و در نتیجه، سلول آسیب‌دیده فرصت بیشتری برای ادامه تقسیم پیدا کند.

این فرایند البته بسیار پیچیده‌تر از یک تغییر ساده در یک ژن است. سرطان معمولاً پس از تجمع مجموعه‌ای از تغییرات در سلول ایجاد می‌شود و عفونت ممکن است تنها یکی از عواملی باشد که این زنجیره را آغاز یا تقویت می‌کند.

ورود ماده ژنتیکی ویروس به سلول

برخی ویروس‌ها می‌توانند ماده ژنتیکی خود را وارد سلول میزبان کنند. در چنین شرایطی، حضور DNA یا فعالیت ژن‌های ویروسی ممکن است بر عملکرد ژن‌های سلول اثر بگذارد. اگر این تغییرات به ژن‌های تنظیم‌کننده رشد یا ترمیم آسیب وارد شوند، احتمال ایجاد سلول‌های غیرطبیعی بیشتر خواهد شد.

از سوی دیگر، بعضی ویروس‌ها دارای ژن‌هایی هستند که می‌توانند مسیرهای مرتبط با رشد سلول را فعال کنند. این ژن‌ها که در زمینه سرطان‌شناسی «انکوژن» نامیده می‌شوند، می‌توانند در شرایط خاص به افزایش تکثیر سلولی کمک کنند.

بااین‌حال، نباید از این توضیحات نتیجه گرفت که حضور یک ویروس به‌طور مستقیم و قطعی به سرطان منجر می‌شود. بدن معمولاً از طریق سیستم ایمنی، ترمیم DNA و مکانیسم‌های کنترل چرخه سلولی با چنین تهدیدهایی مقابله می‌کند. زمانی که عوامل مختلف در کنار یکدیگر قرار بگیرند و کنترل‌های طبیعی بدن برای مدت طولانی مختل شوند، احتمال پیشرفت فرایند سرطانی افزایش می‌یابد.

هلیکوباکتر پیلوری؛ یک باکتری با پیامدهایی فراتر از معده

هلیکوباکتر پیلوری یکی از مهم‌ترین نمونه‌های ارتباط میان عفونت باکتریایی و سرطان است. این باکتری می‌تواند در معده زندگی کند و یکی از عوامل شناخته‌شده مرتبط با التهاب معده و زخم‌های گوارشی محسوب می‌شود. بااین‌حال، اهمیت آن تنها به بیماری‌های معمول معده محدود نیست.

باقی‌ماندن طولانی‌مدت هلیکوباکتر پیلوری در معده می‌تواند باعث التهاب مزمن شود. التهاب مداوم به بافت آسیب می‌زند و در طول زمان، محیط سلولی را تغییر می‌دهد. افزایش آسیب سلولی و تلاش مداوم بدن برای بازسازی بافت می‌تواند احتمال ایجاد تغییرات ژنتیکی را بیشتر کند.

در برخی افراد، این روند در نهایت به تغییراتی منجر می‌شود که خطر سرطان معده را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، شناسایی و درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری در افراد مناسب می‌تواند بخشی از راهبردهای کاهش خطر بیماری‌های معده و در برخی شرایط، پیشگیری از سرطان باشد.

نکته مهم این است که همه افراد مبتلا به هلیکوباکتر پیلوری به سرطان معده مبتلا نمی‌شوند. عوامل دیگری مانند زمینه ژنتیکی، رژیم غذایی، مصرف دخانیات، وضعیت سلامت معده و مدت زمان عفونت نیز می‌توانند در تعیین خطر نهایی نقش داشته باشند.

نقش التهاب مزمن در ایجاد سرطان

باکتری‌ها و انگل‌ها همیشه مانند برخی ویروس‌ها مستقیماً ژن‌های سلول میزبان را تغییر نمی‌دهند. یکی از مسیرهای مهم‌تر در مورد این عوامل، ایجاد عفونت طولانی‌مدت و التهاب مزمن است.

وقتی بدن یک عامل بیماری‌زا را شناسایی می‌کند، سیستم ایمنی برای مقابله با آن فعال می‌شود. التهاب بخشی از همین پاسخ دفاعی است و در شرایط طبیعی به حذف عامل عفونی و ترمیم بافت کمک می‌کند. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که عامل عفونی برای مدت طولانی در بدن باقی بماند و التهاب نیز ادامه پیدا کند.

التهاب مزمن می‌تواند به سلول‌ها و بافت‌های اطراف آسیب بزند. از سوی دیگر، بدن برای جایگزین‌کردن سلول‌های آسیب‌دیده، روند تولید و تقسیم سلولی را افزایش می‌دهد. هرچه تعداد تقسیم‌های سلولی بیشتر شود، فرصت بیشتری برای بروز خطاهای ژنتیکی ایجاد می‌شود.

در طول سال‌ها، انباشته‌شدن آسیب‌ها و تغییرات ژنتیکی می‌تواند سلول را از وضعیت طبیعی دور کند. بنابراین، عفونت مزمن ممکن است از طریق مجموعه‌ای از فرایندهای غیرمستقیم، محیطی ایجاد کند که در آن احتمال شکل‌گیری سرطان افزایش یابد.

انگل‌ها نیز می‌توانند در این چرخه نقش داشته باشند

ارتباط عفونت و سرطان به ویروس‌ها و باکتری‌ها محدود نیست. برخی انگل‌ها نیز می‌توانند خطر ابتلا به سرطان‌های مشخصی را افزایش دهند. یکی از نمونه‌های شناخته‌شده، کرم انگلی Opisthorchis viverrini است که با برخی سرطان‌های مجاری صفراوی ارتباط دارد.

این انگل در چرخه زندگی خود با دستگاه صفراوی ارتباط پیدا می‌کند و حضور طولانی‌مدت آن می‌تواند باعث التهاب و آسیب بافتی شود. مانند بسیاری از عفونت‌های مزمن، استمرار این وضعیت می‌تواند محیطی ایجاد کند که برای ایجاد تغییرات سلولی و ژنتیکی مناسب‌تر است.

اهمیت چنین یافته‌هایی در مناطق خاصی از جهان بیشتر است؛ زیرا شیوع عوامل عفونی، شرایط بهداشتی، دسترسی به آب سالم و امکانات تشخیص و درمان در نقاط مختلف جهان یکسان نیست. در نتیجه، راهکار مؤثر برای کاهش سرطان‌های مرتبط با عفونت نیز باید متناسب با شرایط هر منطقه طراحی شود.

سابقه طولانی بررسی ارتباط سرطان و عفونت

ارتباط میان عوامل عفونی و سرطان موضوع تازه‌ای نیست. دانشمندان چندین دهه است که تلاش می‌کنند نقش بیماری‌های عفونی را در شکل‌گیری سرطان‌ها مشخص کنند. برخی پژوهشگران حاضر در مطالعه جدید نیز نزدیک به ۳۰ سال است که در این زمینه تحقیق می‌کنند.

در مطالعات قبلی، سهم سرطان‌های مرتبط با عفونت در سال‌های ۱۹۹۰، ۲۰۰۲، ۲۰۰۸، ۲۰۱۲ و ۲۰۱۸ بررسی شده بود. برخی از برآوردهای گذشته سهم بیشتری را نشان می‌دادند. برای مثال، در سال ۲۰۰۲ این میزان حدود ۱۸ درصد برآورد شده بود.

بااین‌حال، مقایسه مستقیم این ارقام با برآورد سال ۲۰۲۴ می‌تواند گمراه‌کننده باشد. روش‌های گردآوری داده، کیفیت ثبت موارد سرطان، دسترسی به اطلاعات پزشکی و شیوه محاسبه خطر در طول زمان تغییر کرده‌اند. بنابراین، کاهش یا افزایش ظاهری درصدها الزاماً نشان‌دهنده تغییر واقعی در میزان سرطان‌های ناشی از عفونت نیست.

هدف مطالعه جدید نیز ارائه یک خط روند تاریخی دقیق نبوده است. پژوهشگران بیشتر بر این تمرکز داشته‌اند که مشخص کنند چه تعداد از موارد سرطان در سال ۲۰۲۴ با عوامل عفونی ارتباط داشته و این موارد در کدام مناطق جهان بیشتر مشاهده شده‌اند.

چرا پیشگیری از عفونت می‌تواند بخشی از پیشگیری از سرطان باشد؟

یکی از مهم‌ترین پیام‌های این پژوهش آن است که برخی از عوامل دخیل در سرطان‌های مرتبط با عفونت قابل پیشگیری یا قابل کنترل هستند. این ویژگی، سرطان‌های عفونی را از نظر سیاست‌های بهداشت عمومی به گروه مهمی تبدیل می‌کند.

واکسیناسیون یکی از ابزارهای اصلی در این زمینه است. واکسن HPV نمونه روشنی از رویکردی است که می‌تواند با جلوگیری از یک عفونت ویروسی، خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها را نیز کاهش دهد.

ویروس پاپیلومای انسانی گروه بزرگی از ویروس‌ها را شامل می‌شود و بسیاری از انواع آن بدون ایجاد مشکل جدی از بدن پاک می‌شوند. بااین‌حال، برخی گونه‌های پرخطر می‌توانند عفونت پایدار ایجاد کنند و در طول زمان خطر تغییرات پیش‌سرطانی و سرطان دهانه رحم را افزایش دهند.

به همین دلیل، واکسیناسیون علیه HPV یکی از راهکارهای مهم پیشگیری از سرطان دهانه رحم محسوب می‌شود. واکسن با جلوگیری از عفونت با انواع پرخطر ویروس، احتمال قرارگرفتن سلول‌ها در معرض فرایندهایی را که می‌توانند به تغییرات سرطانی منجر شوند، کاهش می‌دهد.

تجربه استرالیا در واکسیناسیون HPV

استرالیا از سال ۲۰۰۷ برنامه واکسیناسیون HPV را آغاز کرد. طبق اطلاعات مطرح‌شده در مطالعه، میزان عفونت HPV در جمعیت واجد شرایط واکسیناسیون پس از اجرای این برنامه حدود ۹۰ درصد کاهش یافته است.

این کاهش چشمگیر، اهمیت پوشش گسترده واکسیناسیون را نشان می‌دهد. در صورت ادامه روند پیشگیری و غربالگری، این کشور ممکن است تا سال ۲۰۳۵ سرطان دهانه رحم را از نظر تعریف‌های بهداشت عمومی به سطحی برساند که دیگر یک مشکل عمده بهداشت عمومی محسوب نشود.

واکسیناسیون گسترده تنها برای محافظت از افرادی که واکسن دریافت می‌کنند اهمیت ندارد. کاهش تعداد افراد آلوده می‌تواند گردش عامل بیماری‌زا را در جامعه نیز محدود کند. در نتیجه، افرادی که به دلایل پزشکی یا شرایط خاص امکان دریافت واکسن ندارند نیز ممکن است از کاهش انتشار عفونت بهره‌مند شوند.

این موضوع نشان می‌دهد که موفقیت برنامه‌های پیشگیری از سرطان تنها به اقدامات درمانی در سطح فرد محدود نمی‌شود و سیاست‌های جمعیتی نیز می‌توانند نقش مهمی داشته باشند.

بار سرطان‌های مرتبط با عفونت در جهان یکسان نیست

پژوهش جدید به یک نابرابری مهم جغرافیایی نیز اشاره می‌کند. حدود ۷۵ درصد از سرطان‌هایی که در این بررسی به عفونت نسبت داده شده‌اند، در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط رخ داده‌اند.

این اختلاف را نمی‌توان تنها به یک عامل نسبت داد. میزان شیوع عوامل عفونی، دسترسی به واکسن، کیفیت مراقبت‌های پزشکی، امکان تشخیص زودهنگام، دسترسی به دارو و درمان و زیرساخت‌های بهداشتی همگی می‌توانند در ایجاد چنین تفاوتی نقش داشته باشند.

در مناطقی که واکسیناسیون پوشش کمتری دارد یا درمان عفونت‌های مزمن دشوارتر است، احتمال باقی‌ماندن عوامل بیماری‌زا در جمعیت بیشتر خواهد بود. از سوی دیگر، نبود برنامه‌های منظم غربالگری می‌تواند باعث شود تغییرات پیش‌سرطانی یا سرطان در مراحل دیرتر شناسایی شوند.

به همین دلیل، کاهش سرطان‌های مرتبط با عفونت نیازمند راهکارهایی فراتر از توسعه درمان‌های پیشرفته سرطان است. تقویت نظام مراقبت اولیه، افزایش دسترسی به واکسن، تشخیص و درمان عفونت‌ها و فراهم‌کردن برنامه‌های غربالگری می‌تواند در این زمینه اهمیت زیادی داشته باشد.

هپاتیت و ارتباط آن با سرطان کبد

هپاتیت B و C نیز از عوامل عفونی مهم در این مطالعه هستند. عفونت مزمن با این ویروس‌ها می‌تواند به کبد آسیب وارد کند و در طول زمان زمینه را برای بیماری‌های جدی‌تر فراهم سازد.

هپاتیت B در میان عوامل مورد بررسی حدود ۲ درصد از کل موارد سرطان جهان را به خود اختصاص داده و سهم هپاتیت C کمتر از یک درصد برآورد شده است. هر دو ویروس می‌توانند در برخی افراد به عفونت مزمن منجر شوند و آسیب طولانی‌مدت کبد را افزایش دهند.

در چنین شرایطی، التهاب، آسیب سلولی و بازسازی مداوم بافت کبد می‌تواند زمینه ایجاد تغییرات سلولی را فراهم کند. کنترل عفونت و کاهش آسیب کبدی از همین رو اهمیت زیادی دارد.

برای هپاتیت B واکسن مؤثری وجود دارد و واکسیناسیون می‌تواند از ابتلا و پیامدهای مرتبط با عفونت جلوگیری کند. در مورد هپاتیت C نیز درمان‌های ضدویروسی جدید در بسیاری از بیماران می‌توانند عفونت را از بین ببرند. این تفاوت نشان می‌دهد که پیشگیری و درمان عفونت‌های ویروسی می‌تواند بخشی از رویکرد گسترده‌تر برای کاهش خطر برخی سرطان‌ها باشد.

اپشتین‌بار؛ ویروسی رایج با ارتباط‌های پیچیده

ویروس اپشتین‌بار نیز در میان پنج عامل عفونی اصلی شناسایی‌شده در پژوهش قرار دارد. این ویروس در جمعیت انسانی بسیار شایع است و بسیاری از افراد در طول زندگی با آن مواجه می‌شوند.

وجود ویروس به‌تنهایی به معنای ابتلا به سرطان نیست. بااین‌حال، عفونت پایدار یا شرایط خاص سیستم ایمنی می‌تواند در برخی افراد با افزایش خطر بعضی سرطان‌ها ارتباط داشته باشد. همین موضوع نشان می‌دهد که رابطه میان عفونت و سرطان معمولاً پیچیده و وابسته به عوامل متعدد است.

در واقع، یکی از نکات مهم در تفسیر نتایج مطالعه این است که درصدهای گزارش‌شده نباید به‌عنوان احتمال قطعی ابتلا به سرطان برای افراد مبتلا به هر یک از این عفونت‌ها تفسیر شوند. این اعداد سهم موارد سرطان در سطح جمعیت را توصیف می‌کنند و برای سنجش خطر یک فرد به‌تنهایی کافی نیستند.

غربالگری در کنار واکسیناسیون اهمیت دارد

پیشگیری از عفونت تنها یکی از بخش‌های راهبرد مقابله با سرطان‌های مرتبط با عوامل بیماری‌زا است. غربالگری نیز می‌تواند با شناسایی تغییرات پیش‌سرطانی یا سرطان در مراحل اولیه، امکان مداخله زودتر را فراهم کند.

در مورد سرطان دهانه رحم، واکسیناسیون HPV و غربالگری مکمل یکدیگر هستند. واکسن خطر ابتلا به عفونت‌های پرخطر را کاهش می‌دهد، اما همه انواع HPV را پوشش نمی‌دهد. به همین دلیل، برنامه‌های غربالگری همچنان اهمیت خود را حفظ می‌کنند.

در مورد بیماری‌های کبدی نیز شناسایی افراد مبتلا به هپاتیت مزمن و پیگیری منظم وضعیت آن‌ها می‌تواند امکان کنترل آسیب و تشخیص زودتر عوارض جدی را افزایش دهد. برای هلیکوباکتر پیلوری نیز در گروه‌های مناسب، تشخیص و درمان عفونت می‌تواند بخشی از اقدامات کاهش خطر بیماری‌های معده باشد.

چرا نتیجه پژوهش برای سلامت عمومی مهم است؟

عدد ۲٫۳ میلیون مورد سرطان مرتبط با عفونت، تصویری از بار قابل‌توجه بیماری در سطح جهان ارائه می‌دهد. بااین‌حال، اهمیت این رقم فقط به بزرگی آن مربوط نیست. بخش مهم‌تر ماجرا این است که شماری از عوامل مؤثر بر این موارد، برخلاف برخی عوامل ژنتیکی یا ناشناخته، قابل مداخله هستند.

واکسیناسیون، درمان ضدویروسی، درمان عفونت‌های باکتریایی، کنترل بیماری‌های مزمن، غربالگری و بهبود دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی می‌توانند در کاهش بخشی از این بار نقش داشته باشند.

البته این اقدامات جایگزین سایر روش‌های پیشگیری از سرطان نیستند. ترک دخانیات، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، کنترل وزن، کاهش تماس با عوامل سرطان‌زای محیطی و انجام غربالگری‌های توصیه‌شده همچنان از اجزای مهم پیشگیری از سرطان محسوب می‌شوند.

به بیان دیگر، عفونت یکی از قطعات پازل سرطان است، نه توضیحی برای تمام موارد این بیماری. حتی در سرطان‌هایی که ارتباط مشخصی با عامل عفونی دارند، عوامل فردی و محیطی دیگری نیز می‌توانند بر احتمال ابتلا و روند بیماری اثر بگذارند.

یک نکته مهم درباره تفسیر آمار

عبارت «از هر هشت سرطان یک مورد ناشی از عفونت است» یک خلاصه ساده‌شده از یافته‌های جمعیتی پژوهش است. رقم حدود ۱۲ درصد به این معناست که از میان کل موارد جدید سرطان در جهان در سال ۲۰۲۴، حدود یک مورد از هر هشت مورد به عوامل عفونی نسبت داده شده یا با آن‌ها ارتباط داشته است.

این آمار نباید با این برداشت اشتباه شود که یک‌هشتم افراد مبتلا به عفونت دچار سرطان می‌شوند. خطر سرطان برای هر عفونت، هر فرد و هر نوع سرطان متفاوت است و برخی عفونت‌ها در بسیاری از افراد بدون پیامد سرطانی باقی می‌مانند.

همچنین، واژه «مرتبط» در چنین مطالعاتی اهمیت زیادی دارد. پژوهش‌های جمعیتی تلاش می‌کنند سهم عوامل مشخص را در بروز بیماری برآورد کنند، اما این نوع برآوردها لزوماً رابطه علت و معلولی ساده و مستقیم را برای تک‌تک افراد ثابت نمی‌کنند.

تصویری از فرصت‌های پیشگیری

نتایج پژوهش سازمان جهانی بهداشت در مجموع نشان می‌دهد که مبارزه با سرطان تنها در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی انجام نمی‌شود. بخشی از این مبارزه می‌تواند از طریق جلوگیری از عفونت‌هایی صورت بگیرد که سال‌ها بعد احتمال بروز برخی سرطان‌ها را افزایش می‌دهند.

افزایش پوشش واکسیناسیون HPV و هپاتیت B، تشخیص و درمان هپاتیت C، شناسایی و درمان هلیکوباکتر پیلوری در افراد مناسب، کنترل عفونت‌های مزمن، دسترسی بهتر به غربالگری و آموزش روش‌های کاهش انتقال عفونت، همگی می‌توانند بخشی از این رویکرد باشند.

از سوی دیگر، توزیع نابرابر موارد نشان می‌دهد که کاهش این سرطان‌ها فقط به پیشرفت‌های علمی وابسته نیست. دسترسی عادلانه به خدمات بهداشتی، واکسن و درمان نیز اهمیت اساسی دارد. کشوری که فناوری پیشرفته سرطان را در اختیار دارد، اما بخش بزرگی از جمعیت آن به واکسن یا تشخیص اولیه عفونت دسترسی ندارد، همچنان با بار قابل‌توجهی از سرطان‌های قابل پیشگیری روبه‌رو خواهد بود.

در نهایت، مطالعه جدید تصویری روشن‌تر از نقش عوامل عفونی در سرطان ارائه می‌دهد. برآورد حدود ۱۲ درصدی برای سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد که میلیون‌ها مورد سرطان با عفونت‌هایی ارتباط داشته‌اند که در بسیاری از موارد می‌توان آن‌ها را پیشگیری، شناسایی یا درمان کرد. پنج عامل اصلی شامل هلیکوباکتر پیلوری، HPV، هپاتیت B، ویروس اپشتین‌بار و هپاتیت C بخش عمده این موارد را تشکیل می‌دهند.

این یافته‌ها به معنای آن نیست که همه سرطان‌ها قابل پیشگیری هستند، اما نشان می‌دهند کنترل عفونت می‌تواند یکی از مسیرهای مهم کاهش بار جهانی سرطان باشد. ترکیب واکسیناسیون، درمان مؤثر، غربالگری، مراقبت‌های بهداشتی و کاهش انتقال بیماری می‌تواند از بخشی از موارد سرطان جلوگیری کند و به‌ویژه در کشورهایی که سهم بیشتری از این بیماری‌ها را تجربه می‌کنند، اثر قابل‌توجهی داشته باشد.

پژوهشگران در این مطالعه بیش از آنکه به دنبال مقایسه تاریخی ارقام باشند، تلاش کرده‌اند ابعاد کنونی سرطان‌های مرتبط با عفونت و پراکندگی آن‌ها را مشخص کنند. داده‌های به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که پیشگیری از عفونت‌ها باید در کنار سایر راهبردهای کنترل سرطان مورد توجه قرار گیرد.

نتایج این پژوهش در ژورنال The Lancet Oncology منتشر شده است و بر اهمیت ادامه تحقیقات درباره ارتباط میان عوامل عفونی، التهاب، تغییرات سلولی و ایجاد سرطان تأکید دارد. شناخت دقیق‌تر این مسیرها می‌تواند در آینده به طراحی برنامه‌های پیشگیری مؤثرتر و کاهش تعداد موارد سرطان مرتبط با عفونت در نقاط مختلف جهان کمک کند.